Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων: Στις 7 Οκτωβρίου κρίνεται ποιοι μπορούν να ανοίξουν δρόμο για αναδρομικά

Μια δικαστική απόφαση που μπορεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζεται η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) για περισσότερους από 400.000 συνταξιούχους βρίσκεται πλέον προ των πυλών. Στις 7 Οκτωβρίου η Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου καλείται να εξετάσει το καθεστώς επιβολής της εισφοράς, με το ενδιαφέρον να στρέφεται όχι μόνο στις μελλοντικές κρατήσεις αλλά και στο ενδεχόμενο να ανοίξει ένας νέος κύκλος διεκδικήσεων για αναδρομικά.

Το θέμα είχε βρεθεί το προηγούμενο διάστημα στο τραπέζι του οικονομικού επιτελείου, καθώς είχαν εξεταστεί σενάρια για αλλαγή του τρόπου υπολογισμού της ΕΑΣ. Τελικά, όμως, καμία σχετική παρέμβαση δεν εντάχθηκε στο πακέτο μέτρων της ΔΕΘ και έτσι το επόμενο κρίσιμο βήμα μεταφέρεται στη δικαστική αίθουσα.

Στο επίκεντρο της υπόθεσης βρίσκεται προσφυγή συνταξιούχου, ο οποίος αμφισβητεί τη συνταγματικότητα του σημερινού μηχανισμού υπολογισμού της εισφοράς.

Η ΕΑΣ παρακρατείται κάθε μήνα από τις κύριες συντάξεις που ξεπερνούν τα 1.468 ευρώ, με συντελεστές που κυμαίνονται από 3% έως 14%, ανάλογα με το ύψος της σύνταξης. Αντίστοιχη εισφορά, με ποσοστά από 3% έως 10%, επιβάλλεται και στις επικουρικές συντάξεις.

Το σημείο που βρίσκεται στο επίκεντρο της δικαστικής διαμάχης είναι ο τρόπος με τον οποίο ενεργοποιείται η κράτηση.

Όταν μια σύνταξη περάσει το προβλεπόμενο όριο, η ΕΑΣ δεν υπολογίζεται μόνο στο ποσό που βρίσκεται πάνω από αυτό, αλλά στο σύνολο της σύνταξης. Αυτό μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα μια σχετικά μικρή αύξηση της σύνταξης να μεταφέρει τον δικαιούχο σε υψηλότερη κλίμακα και να προκαλέσει δυσανάλογη αύξηση της παρακράτησης.

Η Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου καλείται ουσιαστικά να κρίνει εάν αυτός ο τρόπος υπολογισμού είναι συμβατός με τις συνταγματικές αρχές της ισότητας και της αναλογικότητας.

Τι μπορεί να αλλάξει για 400.000 συνταξιούχους

Μια απόφαση που θα αμφισβητεί τον υφιστάμενο μηχανισμό μπορεί να οδηγήσει σε αλλαγή της αρχιτεκτονικής της ΕΑΣ, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα κατάργηση της εισφοράς.

Ένα από τα σενάρια που έχουν εξεταστεί προβλέπει έναν περισσότερο αναλογικό τρόπο υπολογισμού, ώστε η επιβάρυνση να αφορά κυρίως ή αποκλειστικά το τμήμα της σύνταξης που υπερβαίνει κάθε προβλεπόμενο όριο.

Σχετικές εισηγήσεις έχουν ήδη γίνει προς την κυβέρνηση, χωρίς μέχρι σήμερα να έχουν οδηγήσει σε νομοθετική παρέμβαση.

Το ζήτημα έχει ιδιαίτερη δημοσιονομική σημασία, καθώς η ΕΑΣ αποτελεί βασική πηγή χρηματοδότησης του Ασφαλιστικού Κεφαλαίου Αλληλεγγύης Γενεών (ΑΚΑΓΕ).

Πρόκειται για τον ασφαλιστικό «κουμπαρά» που δημιουργήθηκε προκειμένου να καλύψει μελλοντικές ανάγκες του συνταξιοδοτικού συστήματος, όταν οι επιπτώσεις της γήρανσης του πληθυσμού γίνουν εντονότερες. Έως το τέλος του 2026 εκτιμάται ότι τα διαθέσιμα του ΑΚΑΓΕ θα έχουν ξεπεράσει τα 23 δισ. ευρώ.

Το μεγάλο ζήτημα των αναδρομικών

Η μεγαλύτερη αβεβαιότητα, ωστόσο, αφορά το παρελθόν. Εάν το Ελεγκτικό Συνέδριο κρίνει ότι ο σημερινός τρόπος υπολογισμού της ΕΑΣ παραβιάζει συνταγματικές αρχές, θα τεθεί αναπόφευκτα το ερώτημα τι συμβαίνει με τις κρατήσεις που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί.

Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για νέες διεκδικήσεις αναδρομικών, ιδιαίτερα από συνταξιούχους που έχουν υποστεί τις μεγαλύτερες παρακρατήσεις.

Το ακριβές εύρος οποιωνδήποτε αξιώσεων θα εξαρτηθεί από το περιεχόμενο και τη χρονική ισχύ της απόφασης, καθώς και από το εάν και με ποιον τρόπο θα απαιτηθούν νέες προσφυγές στα αρμόδια δικαστήρια.

Για τον λόγο αυτό, η 7η Οκτωβρίου αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα. Η υπόθεση δεν αφορά απλώς μία ακόμη δικαστική εκκρεμότητα του ασφαλιστικού, αλλά έναν μηχανισμό που επηρεάζει κάθε μήνα τις αποδοχές περισσότερων από 400.000 συνταξιούχων και τροφοδοτεί με σημαντικούς πόρους τον ασφαλιστικό «κουμπαρά» της χώρας.