Σαν σήμερα, στις 10 Ιουνίου του 323 π.Χ., ο Μέγας Αλέξανδρος άφησε την τελευταία του πνοή στη Βαβυλώνα, σε ηλικία μόλις 32 ετών. Μέσα σε λίγο περισσότερο από μία δεκαετία, ο Μακεδόνας στρατηλάτης είχε αλλάξει ριζικά τον χάρτη του αρχαίου κόσμου, δημιουργώντας μια αυτοκρατορία που εκτεινόταν από την Ελλάδα και την Αίγυπτο μέχρι την Περσία και τις παρυφές της Ινδίας.
Ο θάνατός του κορυφαίου στρατιωτικού ηγέτη άνοιξε ένα τεράστιο κεφάλαιο γεωπολιτικών ανακατατάξεων. Παράλληλα, ο τρόπος με τον οποίο έφυγε από τη ζωή γέννησε ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της παγκόσμιας ιστορίας.
Οι τελευταίες ημέρες στη Βαβυλώνα
Το καλοκαίρι του 323 π.Χ., ο Αλέξανδρος βρισκόταν στα ανάκτορα του Ναβουχοδονόσορα Β΄ στη Βαβυλώνα, σχεδιάζοντας τις επόμενες εκστρατείες του προς την Αραβία. Ωστόσο, η μοίρα είχε άλλα σχέδια.
Οι αρχαίες πηγές (όπως ο Αρριανός και ο Πλούταρχος) συμφωνούν ότι ο θάνατός του δεν ήταν ακαριαίος, αλλά εξελίχθηκε σε διάστημα περίπου 10-12 ημερών.
- Η αρχή των συμπτωμάτων τοποθετείται μετά από ένα μεγάλο συμπόσιο (προς τιμήν του Νεάρχου) και έντονη κατανάλωση κρασιού.
- Ακολούθησε υψηλός και επίμονος πυρετός, έντονοι πόνοι στην κοιλιακή χώρα και σταδιακή εξάντληση.
- Τις τελευταίες ημέρες, ο βασιλιάς έχασε τη δυνατότητα να μιλήσει και να κινηθεί, διατηρώντας όμως τη διαύγειά του. Σύμφωνα με τον μύθο, αποχαιρέτησε τους βουρκωμένους στρατιώτες του σιωπηλά, μόνο με μια κίνηση των ματιών.
Πώς πέθανε ο Μέγας Αλέξανδρος; Οι επικρατέστερες θεωρίες
Η ακριβής αιτία θανάτου του Μεγάλου Αλεξάνδρου παραμένει άγνωστη, καθώς η απουσία της σορού καθιστά αδύνατη την ιατροδικαστική εξέταση. Εδώ και αιώνες, ιστορικοί και επιστήμονες εστιάζουν σε τέσσερις βασικές θεωρίες:
1. Παθολογικά αίτια και λοιμώξεις
Η Βαβυλώνα της εποχής, με τα στάσιμα νερά της, ήταν εστία μολύνσεων. Πολλοί σύγχρονοι επιστήμονες συγκλίνουν στο ότι ο Αλέξανδρος προσβλήθηκε από ελονοσία ή τυφοειδή πυρετό. Άλλες ιατρικές υποθέσεις κάνουν λόγο για οξεία παγκρεατίτιδα (λόγω της υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ) ή για τον ιό του Δυτικού Νείλου.
2. Η θεωρία της δηλητηρίασης
Από την αρχαιότητα κιόλας, κυκλοφορούσαν έντονες φήμες ότι ο Αλέξανδρος δολοφονήθηκε. Ως πιθανοί ηθικοί αυτουργοί είχαν υποδειχθεί ο Αντίπατρος (ο έξαρχος της Μακεδονίας) και ο γιος του, Κάσσανδρος. Ωστόσο, οι περισσότεροι σύγχρονοι ιστορικοί αντιμετωπίζουν τη δηλητηρίαση με επιφύλαξη, καθώς η αργή, δωδεκαήμερη εξέλιξη της νόσου δεν ταιριάζει με τα γνωστά δηλητήρια της αρχαιότητας.
3. Σωματική καταπόνηση
Ο Αλέξανδρος δεν διοικούσε από τα μετόπισθεν· πολεμούσε στην πρώτη γραμμή. Το σώμα του είχε υποστεί σοβαρούς τραυματισμούς (συμπεριλαμβανομένου ενός βαριού τραύματος στον πνεύμονα στην Ινδία). Η χρόνια εξάντληση, το στρες και το αλκοόλ είναι βέβαιο ότι είχαν εξασθενήσει το ανοσοποιητικό του σύστημα.
4. Σύνδρομο Guillain-Barré: Θάφτηκε ζωντανός;
Μια από τις πιο καθηλωτικές νεότερες ιατρικές θεωρίες ανήκει στην ερευνήτρια Katherine Hall από τη Νέα Ζηλανδία. Η Hall υποστήριξε ότι ο Αλέξανδρος έπασχε από το σύνδρομο Guillain-Barré, μια σπάνια νευρολογική διαταραχή που προκαλεί προοδευτική παράλυση. Αυτό θα εξηγούσε γιατί το σώμα του δεν παρουσίασε σημάδια αποσύνθεσης για μέρες μετά τον επίσημο «θάνατό» του: η αναπνοή του ήταν τόσο αμυδρή που οι αρχαίοι γιατροί τον θεώρησαν νεκρό ενώ ήταν ακόμη ζωντανός.
Η αυτοκρατορία χωρίς διάδοχο: «Τῷ κρατίστῳ»
Όταν ο Αλέξανδρος ρωτήθηκε στο νεκρικό του κρεβάτι σε ποιον αφήνει την εξουσία, εκείνος φέρεται να απάντησε: «Τῷ κρατίστῳ» (στον ισχυρότερο).
Η φράση αυτή, αληθινή ή μεταγενέστερος θρύλος, σφράγισε τη μοίρα του αρχαίου κόσμου. Ο γιος του από τη Ρωξάνη, ο Αλέξανδρος Δ΄, δεν είχε καν γεννηθεί.
Η απουσία σαθρού διαδόχου οδήγησε στους αιματηρούς Πολέμους των Διαδόχων. Οι στρατηγοί του (Πτολεμαίος, Σέλευκος, Αντίγονος, Λυσίμαχος) κομμάτιασαν την ενιαία αυτοκρατορία. Μέσα όμως από αυτή τη διάσπαση γεννήθηκε ο Ελληνιστικός Κόσμος, επιτρέποντας στην ελληνική γλώσσα και τον πολιτισμό να κυριαρχήσουν στην Ανατολή για τους επόμενους αιώνες.
Ο μύθος της Γοργόνας και το «Αθάνατο Νερό»
Αν η Ιστορία κατέγραψε τον θάνατό του, η λαϊκή παράδοση επέλεξε να τον κρατήσει ζωντανό. Ο πιο ζωντανός ελληνικός θρύλος είναι αυτός της αδελφής του, που μεταμορφώθηκε σε Γοργόνα.
Σύμφωνα με το παραμύθι, ο Αλέξανδρος είχε βρει το «αθάνατο νερό», αλλά η αδελφή του το έχυσε κατά λάθος. Από τις τύψεις της, έπεσε στη θάλασσα και έγινε μισή γυναίκα, μισή ψάρι. Από τότε, κυνηγά τα καράβια και ρωτά τους ναυτικούς: «Ζει ο βασιλιάς Αλέξανδρος;»
Η μοναδική απάντηση που μπορεί να την ημερέψει είναι: «Ζει και βασιλεύει και τον κόσμο κυριεύει».
Ένα τέλος που έγινε αθάνατο αίνιγμα
Περισσότερα από 2.300 χρόνια μετά, ο Μέγας Αλέξανδρος συνεχίζει να απασχολεί την παγκόσμια επιστημονική κοινότητα. Ίσως η γοητεία του να κρύβεται ακριβώς εκεί: ότι ο άνθρωπος που κατέκτησε τον γνωστό κόσμο, νικήθηκε τελικά από το άγνωστο, αφήνοντας πίσω του μια κληρονομιά που δεν θα πεθάνει ποτέ.
Η κεντρική φωτογραφία δημιουργήθηκε με τεχνητή νοημοσύνη
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο
323 π.Χ.: Πεθαίνει στη Βαβυλώνα ο Μέγας Αλέξανδρος, σε ηλικία μόλις 32 ετών, έπειτα από σύντομη ασθένεια που ξεκίνησε με υψηλό πυρετό κατά τη διάρκεια συμποσίου. Το αίτιο του θανάτου του παραμένει αμφιλεγόμενο μέχρι σήμερα, με θεωρίες που κυμαίνονται από φυσικά αίτια έως δηλητηρίαση. Ο θάνατός του σηματοδοτεί την αρχή της διάλυσης της αυτοκρατορίας του και μιας νέας εποχής εμφύλιων συγκρούσεων.
1190: Ο Γερμανός αυτοκράτορας Φρειδερίκος Α’ Μπαρμπαρόσα πνίγεται στον ποταμό Καλύκαδνο (Σαλέφ) στη σημερινή Τουρκία, ενώ οδηγεί τον στρατό του προς την Ιερουσαλήμ, κατά τη διάρκεια της Γ’ Σταυροφορίας. Ο θάνατός του προκαλεί πανικό και αποδιοργάνωση στο στράτευμα, συμβάλλοντας στην αποτυχία της σταυροφορίας.
1329: Αρχίζει η μάχη του Πελεκάνου, η οποία θα οδηγήσει σε ήττα των Βυζαντινών από την Οθωμανική Αυτοκρατορία.
1692: Πραγματοποιείται η πρώτη εκτέλεση στις διαβόητες δίκες μαγισσών του Σάλεμ, με την Μπρίτζετ Μπίσοπ να οδηγείται στην αγχόνη. Η υπόθεση σηματοδοτεί την απαρχή ενός μαζικού ηθικού πανικού, που θα στοιχίσει τη ζωή σε δεκάδες αθώους και θα μείνει στην Ιστορία ως σύμβολο θρησκευτικού φανατισμού και κοινωνικής υστερίας.
1825: Ο Ιμπραήμ Πασάς καταλαμβάνει την Τριπολιτσά, δίνοντας καίριο πλήγμα στην Επανάσταση του 1821.
1877: Ιδρύεται ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός, με πρωτοβουλία της βασίλισσας Όλγας και πρώτο πρόεδρο τον Μάρκο Ρενιέρη.
1878: Ιδρύεται η Λίγκα του Πρίζρεν, η πρώτη αλβανική εθνική οργάνωση, με στόχο να αντιταχθεί στη Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου και στις αποφάσεις του Συνεδρίου του Βερολίνου, που προέβλεπαν την κατανομή αλβανικών εδαφών σε γειτονικά κράτη όπως η Σερβία, το Μαυροβούνιο, η Βουλγαρία και η Ελλάδα.
1886: Εκρήγνυται το ηφαίστειο Τεραγουέρα στη Νέα Ζηλανδία με αποτέλεσμα 153 άνθρωποι να χάσουν τη ζωή τους και να καταστραφεί η μοναδικής φυσικής ομορφιάς περιοχή Πινκ εντ Γουάιτ Τερέισις (Ροζ και Λευκά Πεζούλια).
1898: Αμερικανοί πεζοναύτες αποβιβάζονται στην Κούβα, στο πλαίσιο του Ισπανοαμερικανικού Πολέμου, σηματοδοτώντας την άμεση εμπλοκή των ΗΠΑ στις μάχες του νησιού κατά των ισπανικών δυνάμεων.
1915: Ιδρύεται το Σώμα Ελληνίδων Προσκόπων, το οποίο αργότερα θα μετονομαστεί σε Σώμα Ελληνίδων Οδηγών.
1924: Φασίστες απαγάγουν και δολοφονούν στη Ρώμη τον Ιταλό σοσιαλιστή ηγέτη Τζάκομο Ματτεόττι, λίγες ημέρες μετά την καταγγελία του στο κοινοβούλιο για νοθεία και βία στις εκλογές του Μουσολίνι. Η πολιτική δολοφονία προκαλεί σοκ στην ιταλική κοινωνία και αποκαλύπτει τον αυταρχικό χαρακτήρα του φασιστικού καθεστώτος.
1935: Ιδρύονται οι Ανώνυμοι Αλκοολικοί (Alcoholics Anonymous) στο Οχάιο των ΗΠΑ, από τον χρηματιστή Μπιλ Γουίλσον και τον γιατρό Μπομπ Σμιθ. Το μοντέλο τους βασίζεται στην αλληλοϋποστήριξη και γίνεται παγκόσμιο πρότυπο αντιμετώπισης του αλκοολισμού, σώζοντας εκατομμύρια ζωές.
1940: Ο φασιστική Ιταλία του Μπενίτο Μουσολίνι εισβάλει στη Γαλλία, πραγματοποιώντας έτσι την επίσημη είσοδο της χώρας στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
1942: Οι Ναζί σφαγιάζουν όλους τους άντρες του χωριού Λίντιτσε στην Τσεχία, σε φρικτή πράξη αντιποίνων για τη δολοφονία του Ράινχαρτ Χάιντριχ. Οι γυναίκες στέλνονται σε στρατόπεδα συγκέντρωσης και τα παιδιά απομακρύνονται βίαια ή εκτελούνται, ενώ το χωριό ισοπεδώνεται πλήρως, ως προειδοποίηση για κάθε μορφή αντίστασης.
1944: Πραγματοποιείται η σφαγή του Διστόμου, μία από τις πιο φρικιαστικές θηριωδίες των ναζί στην Ελλάδα. Ως αντίποινα για ενέδρα ανταρτών στο Στείρι, οι γερμανικές δυνάμεις εισβάλλουν στο χωριό και εκτελούν 228 αμάχους – ανάμεσά τους γυναίκες, ηλικιωμένους και 53 παιδιά κάτω των 16 ετών. Η σφαγή συνεχίζεται και στην πορεία των στρατιωτών προς τη Λιβαδειά, ενώ τα σπίτια του Διστόμου παραδίδονται στις φλόγες. Συνολικά, στην ευρύτερη περιοχή σκοτώνονται περίπου 600 άμαχοι. Ένα από τα χειρότερα εγκλήματα πολέμου που διαπράχθηκαν στην κατεχόμενη Ευρώπη.
1944: Ναζιστικά στρατεύματα σφάζουν 642 άνδρες, γυναίκες και παιδιά στο Οραντούρ-σουρ-Γκλαν της Γαλλίας.
1946: Η Ιταλία γίνεται επισήμως Δημοκρατία, έπειτα από δημοψήφισμα στο οποίο ο λαός απορρίπτει τη μοναρχία. Η αλλαγή σηματοδοτεί το τέλος της βασιλείας των Σαβοΐων και την έναρξη μιας νέας πολιτικής εποχής για τη χώρα, μετά τον φασισμό και τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
1947: Η SAAB παράγει το πρώτο της αυτοκίνητο.
1956: Η κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή αποφασίζει την τουριστική αξιοποίηση του Λυκαβηττού, με την κατασκευή τελεφερίκ και πολυτελούς αναψυκτηρίου.
1963: Ο Τζον Φιτζέραλντ Κένεντι υπογράφει νόμο με στόχο την κατάργηση των μισθολογικών διαφορών μεταξύ των φύλων.
1967: Τελειώνει ο Πόλεμος των Έξι Ημερών, με θρίαμβο των Ισραηλινών επί των αραβικών γειτονικών του χωρών, της Αιγύπτου, της Ιορδανίας και της Συρίας, καθώς επεκτείνονται γεωγραφικά στη Λωρίδα της Γάζας, τη Χερσόνησο Σινά, τη Δυτική Όχθη και τα Υψώματα του Γκολάν. Οι ανακατατάξεις αυτές επηρεάζουν τη γεωπολιτική σταθερότητα της περιοχής μέχρι σήμερα.
1990: Η οργάνωση «17 Νοέμβρη» επιτίθεται με ρουκέτα εναντίον των γραφείων της εταιρίας Procter & Gamble, στην Αθήνα.
1999: Το ΝΑΤΟ αναστέλλει τις αεροπορικές επιδρομές του στη Γιουγκοσλαβία, καθώς ο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς συμφωνεί να αποσύρει τις σερβικές δυνάμεις από το Κόσοβο.
2014: Η δεύτερη μεγάλη πόλη του Ιράκ, η Μοσούλη, πέφτει στα χέρια των τζιχαντιστών του Ισλαμικού Κράτους.
2016: Η Αμερικανίδα τραγουδίστρια και συνθέτης, που έγινε γνωστή από τη συμμετοχή της στον διαγωνισμό τραγουδιού Voice, Κριστίνα Γκρίμι, πυροβολείται θανάσιμα στο Ορλάντο μετά από μία συναυλία. Θα υποκύψει στα τραύματά της σε ηλικία 22 ετών.
Γεννήσεις
1985 – Βασίλης Τοροσίδης, Έλληνας ποδοσφαιριστής, διεθνής με την Εθνική Ελλάδας και μέλος της χρυσής γενιάς που αγωνίστηκε στα Μουντιάλ του 2010 και 2014. Διακρίθηκε για τη μαχητικότητά του και την πολυθεσία του, αγωνιζόμενος κυρίως στον Ολυμπιακό και στη Serie A με τη Ρόμα και την Μπολόνια.
Θάνατοι
323 π.Χ. – Μέγας Αλέξανδρος, βασιλιάς της Μακεδονίας και ένας από τους μεγαλύτερους στρατηλάτες της Ιστορίας. Κατέκτησε την Περσική Αυτοκρατορία και δημιούργησε μια αχανή επικράτεια που εκτεινόταν από την Ελλάδα μέχρι την Ινδία. Ο θάνατός του σε ηλικία μόλις 32 ετών άφησε πίσω έναν θρύλο που ενέπνευσε πολιτισμούς, αυτοκρατορίες και μυθολογίες επί αιώνες.
2004 – Ρέι Τσαρλς, Αμερικανός τραγουδιστής, πιανίστας και συνθέτης, πρωτοπόρος της soul μουσικής και εμβληματική φιγούρα της αμερικανικής κουλτούρας. Τυφλός από μικρή ηλικία, συνδύασε gospel, blues, jazz και rhythm & blues σε διαχρονικές επιτυχίες όπως «Hit the Road Jack», «Georgia on My Mind» και «What’d I Say», επηρεάζοντας βαθιά τη μουσική του 20ού αιώνα.
Εορτολόγιο
Εθνικές Γιορτές – Επέτειοι
Διεθνής Ημέρα Εραλδικής
Παγκόσμια Ημέρα «Art Nouveau»
