Η επιχειρηματική ιστορία της Ελλάδας προηγείται κατά πολύ του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου. Πολλές επιχειρήσεις άντεξαν πολέμους, την Κατοχή, οικονομικές κρίσεις, πολιτικές μεταβολές και βαθιές κοινωνικές ανακατατάξεις, παραμένοντας ενεργές μέχρι σήμερα.

Οι επιχειρήσεις αυτές αποτυπώνουν επίσης την πορεία της ελληνικής επιχειρηματικότητας πριν από τον πόλεμο του 1940. Η καθεμία έχει τη δική της διαδρομή: οικογενειακές εταιρείες που μετατράπηκαν σε μεγάλους ομίλους, βιομηχανίες που συμμετείχαν στην ανοικοδόμηση, τράπεζες με στήριξη στην οικονομία, αλλά και εμπορικά σήματα με παγκόσμια αναγνωρισιμότητα.

Ανάμεσα στις πλέον χαρακτηριστικές ελληνικές εταιρείες που δημιουργήθηκαν πριν από το 1940 και εξακολουθούν να λειτουργούν είναι οι εξής:

Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος – 1841

Στις 30 Μαρτίου 1841 ιδρύθηκε η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος, η πρώτη τράπεζα του νεοσύστατου ελληνικού κράτους. Η συμβολή της υπήρξε καθοριστική για την ανάπτυξη της οικονομίας, τη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων και την ενίσχυση του εμπορίου. Παρά τις αντιξοότητες του πολέμου και των μεταπολεμικών χρόνων, εξακολουθεί να λειτουργεί.

Alpha Bank – 1879

Αφετηρία της Alpha Bank ήταν μια εμπορική επιχείρηση που ίδρυσε στην Καλαμάτα το 1879 ο Ιωάννης Φ. Κωστόπουλος και η οποία αργότερα δραστηριοποιήθηκε και στον τραπεζικό τομέα. Έπειτα από διαδοχικές εταιρικές αλλαγές και μετονομασίες, έφτασε στη σημερινή Alpha Bank, ένα από τα παλαιότερα τραπεζικά ιδρύματα της χώρας.

METAXA – 1888

Το 1888 ο Σπύρος Μεταξάς δημιούργησε το γνωστό ελληνικό ποτό METAXA. Η επιχείρηση άρχισε στον Πειραιά και σύντομα πέρασε τα σύνορα της Ελλάδας, με τις πρώτες εξαγωγές στην Αμερική να γίνονται το 1900. Το METAXA κυκλοφορεί ακόμη σε διεθνείς αγορές, ενώ από το 2000 ανήκει στον γαλλικό όμιλο «Rémy Cointreau».

ΤΙΤΑΝ – 1902

Το 1902, στην Ελευσίνα, ιδρύθηκε η πρώτη ελληνική μονάδα παραγωγής τσιμέντου, σηματοδοτώντας την αρχή της ιστορίας του Ομίλου ΤΙΤΑΝ. Η εταιρεία είχε ουσιαστική συμβολή στην οικοδόμηση της σύγχρονης Ελλάδας, με συμμετοχή σε έργα υποδομών και κατασκευών.

Στη διάρκεια του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου οι εξαγωγές της μειώθηκαν σημαντικά, ωστόσο η παραγωγική δραστηριότητα εξακολούθησε να συνδέεται με την ελληνική οικονομία. Σήμερα ο ΤΙΤΑΝ είναι διεθνής όμιλος στον χώρο των δομικών υλικών.

ΒΙΟΧΑΛΚΟ – 1937

Η αφετηρία της ΒΙΟΧΑΛΚΟ βρίσκεται στην εμπορική εταιρεία «Αδελφοί Ν. Στασινόπουλοι», η οποία δημιουργήθηκε το 1924. Ένα σημαντικό βήμα στην εξέλιξη της εταιρείας έγινε το 1937, με την ίδρυση της βιομηχανικής «Ελληνική Εταιρεία Χαλκού Α.Ε.». Πλέον, η ΒΙΟΧΑΛΚΟ είναι διεθνής βιομηχανικός όμιλος, με παραγωγή χαλκού, αλουμινίου, χάλυβα και καλωδίων.

ΛΑΜΨΑ – 1919

Το 1919 δημιουργήθηκε η «Εταιρεία Ελληνικών Ξενοδοχείων ΛΑΜΨΑ Α.Ε.», η οποία συνδέθηκε στενά με το ξενοδοχείο Μεγάλη Βρεταννία της Αθήνας. Στους χώρους του ιστορικού ξενοδοχείου φιλοξενήθηκαν πολιτικοί, βασιλείς, εξέχουσες προσωπικότητες και επισκέπτες από κάθε γωνιά του κόσμου.

Στον πόλεμο και την Κατοχή το ξενοδοχείο αξιοποιήθηκε ακόμη και ως στρατιωτικό αρχηγείο. Η εταιρεία εξακολουθεί να δραστηριοποιείται στον κλάδο της φιλοξενίας.

Ελληνικά Ταχυδρομεία (ΕΛΤΑ) – 1828

Τα «Ελληνικά Ταχυδρομεία» συγκαταλέγονται στις παλαιότερες επιχειρηματικές και οργανωτικές δομές του σύγχρονου ελληνικού κράτους, με αφετηρία το 1828, στα πρώτα χρόνια της ανεξαρτησίας. Έκτοτε έχουν σημαντική θέση στην επικοινωνία και την εξυπηρέτηση των πολιτών. Παρότι άλλαξαν ουσιαστικά η νομική μορφή και ο τρόπος λειτουργίας τους, η ταχυδρομική δραστηριότητα παραμένει ενεργή.

Δύο ακόμη εταιρείες της Ελλάδας έχουν κοινή αφετηρία: ξεκίνησαν στην Αθήνα ως οικογενειακές επιχειρήσεις, με τέσσερα χρόνια απόσταση μεταξύ τους, το 1922 και το 1926, και έγιναν ονόματα γνωστά διεθνώς. Πρόκειται για τη βιομηχανία μπισκότων Παπαδοπούλου και την εταιρεία ΦΑΓΕ της οικογένειας Φιλίππου.

Μπισκότα Παπαδοπούλου – 1922

Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, το 1922, η οικογένεια του Ευάγγελου Παπαδόπουλου έφυγε από την Κωνσταντινούπολη και εγκαταστάθηκε στον Πειραιά. Εκεί μετέφερε την τέχνη της μπισκοτοποιίας και άρχισε να παράγει μπισκότα σε έναν μικρό φούρνο, βάζοντας τις βάσεις για μία από τις σημαντικότερες ελληνικές βιομηχανίες τροφίμων.

Με τον χρόνο η οικογενειακή επιχείρηση μεγάλωσε και λάνσαρε προϊόντα που αγαπήθηκαν από πολλές γενιές. Τα Μιράντα κυκλοφόρησαν το 1930, ενώ το 1935 προστέθηκαν τα Γεμιστά και τα Cream Crackers.

Ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος επηρέασε και την πορεία της εταιρείας: στη γερμανική Κατοχή επιτάχθηκε και η παραγωγή σταμάτησε. Μετά το τέλος του πολέμου, όμως, η οικογένεια μπόρεσε να θέσει ξανά την επιχείρηση σε λειτουργία και να συνεχίσει την ανάπτυξή της.

Στη συνέχεια, η εταιρεία προχώρησε σε επενδύσεις για νέες εγκαταστάσεις και σύγχρονο εξοπλισμό, ενώ διεύρυνε τη γκάμα της με προϊόντα όπως τα Caprice, τα οποία έγιναν ιδιαίτερα γνωστά.

Έχοντας συμπληρώσει πάνω από έναν αιώνα από την ίδρυσή της, η Παπαδοπούλου εξακολουθεί να λειτουργεί ως ελληνική οικογενειακή επιχείρηση, με ισχυρή θέση στην εγχώρια αγορά και εξαγωγές. Η διαδρομή της αποτυπώνει την επιμονή, τη συνέχεια και την επιτυχημένη πορεία της ελληνικής επιχειρηματικότητας.

ΦΑΓΕ – 1926

Στην Αθήνα του 1926, ο Αθανάσιος Φιλίππου και η οικογένειά του ξεκινούν την πορεία της ΦΑΓΕ, ανοίγοντας ένα μικρό γαλακτοπωλείο στην οδό Πατησίων. Το παραδοσιακό γιαούρτι υψηλής ποιότητας του καταστήματος κερδίζει γρήγορα το κοινό και θέτει τις βάσεις για την εξέλιξη της επιχείρησης σε μία από τις σημαντικότερες ελληνικές γαλακτοβιομηχανίες.

Η δημοτικότητα του γιαουρτιού ΦΑΓΕ αυξάνεται στην ελληνική αγορά κατά τη δεκαετία του 1950. Ακολουθεί, το 1964, η ίδρυση της πρώτης μονάδας παραγωγής γιαουρτιού και γλυκών στο Γαλάτσι, ενώ το 1975 η εταιρεία γίνεται πρωτοπόρος, κυκλοφορώντας επώνυμο γιαούρτι σε μικρές σφραγισμένες συσκευασίες με το όνομα ΦΑΓΕ.

Η ΦΑΓΕ στρέφεται στη συνέχεια στις διεθνείς αγορές: αρχίζει να εξάγει στο Ηνωμένο Βασίλειο και στην Ιταλία και αργότερα επεκτείνεται στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το ελληνικό στραγγιστό γιαούρτι της γίνεται γνωστό σε πολλές χώρες.

Σήμερα, η ΦΑΓΕ είναι διεθνής όμιλος γαλακτοκομικών προϊόντων και εξακολουθεί να βρίσκεται υπό τον έλεγχο της οικογένειας Φιλίππου. Η παρουσία της σε πολλές αγορές του εξωτερικού αναδεικνύει την πορεία μιας ελληνικής οικογενειακής επιχείρησης, η οποία ξεκίνησε από ένα μικρό γαλακτοπωλείο και έφτασε να κατακτήσει τη διεθνή αγορά.

Ποτοποιία Βαρβαγιάννη – 1860

Το 1860, στο Πλωμάρι της Λέσβου, ο Ευστάθιος Βαρβαγιάννης ιδρύει τη δική του επιχείρηση παραγωγής ούζου, ξεκινώντας την ιστορία της ποτοποιίας. Από την Οδησσό, όπου είχε ζήσει, φέρνει την εμπειρία και την τέχνη της απόσταξης, καθώς και έναν χάλκινο αποστακτήρα που προμηθεύτηκε από την Κωνσταντινούπολη.

Από γενιά σε γενιά μεταβιβάστηκε η επιχείρηση, διαφυλάσσοντας τον οικογενειακό της χαρακτήρα, τις παραδοσιακές πρακτικές παραγωγής και την τεχνογνωσία που έχει συγκεντρωθεί σε περισσότερα από 160 χρόνια λειτουργίας.

Το ούζο Βαρβαγιάννη καθιερώθηκε στην Ελλάδα και, με τον καιρό, έφτασε και σε αγορές του εξωτερικού. Μαζί του ταξίδεψε ένα ιδιαίτερο στοιχείο της παράδοσης της Λέσβου και της Ελλάδας.

Η ποτοποιία συνεχίζει σήμερα τη δραστηριότητά της στο Πλωμάρι, κρατώντας ζωντανή την οικογενειακή ιστορία και παράδοση. Η πορεία της αποτελεί ξεχωριστό παράδειγμα ελληνικής οικογενειακής επιχείρησης που διατηρήθηκε στον χρόνο και πέρασε από γενιά σε γενιά, χωρίς να απωλέσει την ταυτότητα και τον χαρακτήρα της.