ΕΦΕΤ για την Παγκόσμια Ημέρα Τροφίμων: Καινοτομία σήμερα για να θρέψουμε το αύριο

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Τροφίμων, που γιορτάζεται στις 16 Οκτωβρίου, αναδεικνύεται η ανάγκη να αξιοποιηθούν η επιστήμη, η τεχνολογία και η καινοτομία μαζί με την παραδοσιακή γνώση. Στόχος είναι να δημιουργηθούν ανθεκτικά αγροδιατροφικά συστήματα, ώστε να καλύπτουν τις ανάγκες των ανθρώπων σήμερα και να προστατεύουν τους φυσικούς πόρους για τις επόμενες γενιές.

Ο Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων επισημαίνει σε ανακοίνωσή του ότι η κλιματική αλλαγή, οι ένοπλες συγκρούσεις, η γεωπολιτική αβεβαιότητα και η εξάντληση των φυσικών πόρων πιέζουν τα αγροδιατροφικά συστήματα. Την ίδια ώρα, η επισιτιστική ανασφάλεια και ο υποσιτισμός ή η δυσθρεψία συνυπάρχουν με την παχυσαρκία και τη σπατάλη τροφίμων, ακόμη και μέσα στις ίδιες κοινότητες. Αν και η πρόσβαση στην τροφή αποτελεί καθολικό ανθρώπινο δικαίωμα, πολλοί άνθρωποι εξακολουθούν να μην μπορούν εύκολα να εξασφαλίσουν ασφαλή, θρεπτικά και οικονομικά προσιτά τρόφιμα.

Το κόστος αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα στις αποφάσεις αγοράς τροφίμων για τους καταναλωτές στην Ελλάδα, σύμφωνα με το ειδικό Ευρωβαρόμετρο για την ασφάλεια των τροφίμων του Σεπτεμβρίου 2025. Το αναφέρουν ως καθοριστικό το 67%, ενώ η ασφάλεια των τροφίμων ακολουθεί με ποσοστό 61%.

Έρευνα της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ), η οποία δόθηκε στη δημοσιότητα στις 7 Οκτωβρίου 2025, καταγράφει ότι το 7% του πληθυσμού δήλωσε πως τον προηγούμενο χρόνο βίωσε μέτρια ή σοβαρή έλλειψη τροφής. Από όσους ανέφεραν μέτρια ή σοβαρή ανεπάρκεια τροφής, το 1,6% αντιμετώπισε ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες και έμεινε χωρίς φαγητό για μία ολόκληρη ημέρα, καθώς δεν διέθετε χρήματα ή άλλους πόρους. Παράλληλα, στοιχεία της Eurostat δείχνουν πως πάνω από ένας στους δέκα Έλληνες, δηλαδή το 12,7% του γενικού πληθυσμού, δεν μπορεί οικονομικά να αγοράσει ανά δεύτερη ημέρα ένα πλήρες γεύμα με κρέας, ψάρι ή αντίστοιχη χορτοφαγική επιλογή.

Η Ελλάδα βρίσκεται, επίσης, στην τρίτη θέση ανάμεσα στις ευρωπαϊκές χώρες με τις υψηλότερες απώλειες και τη μεγαλύτερη σπατάλη τροφίμων. Τα απόβλητα τροφίμων στη χώρα είναι πολύ περισσότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και φτάνουν σχεδόν τα 200 κιλά ανά κάτοικο ετησίως, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat για το 2022.

Ο ΕΦΕΤ αναφέρει ότι παγκοσμίως χάνεται ή καταλήγει στα απορρίμματα σχεδόν το ένα τρίτο των τροφίμων. Κατά τη συγκομιδή και τη μεταφορά χάνονται 13%, ενώ στη λιανική και την κατανάλωση σπαταλιέται επιπλέον 19%. Αυτές οι απώλειες συνεπάγονται και άσκοπη χρήση γης, νερού, ενέργειας, εργασίας και άλλων πολύτιμων πόρων.

Το 2025, 645 εκατομμύρια άνθρωποι βρέθηκαν αντιμέτωποι με την πείνα, αριθμός που αντιστοιχεί σχεδόν σε έναν στους δεκατρείς κατοίκους του πλανήτη. Την ίδια στιγμή, το ένα τρίτο του παγκόσμιου πληθυσμού δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να ακολουθήσει υγιεινή διατροφή.

Οι εκτιμήσεις θέλουν έως το 2050 να απαιτούνται αρκετά τρόφιμα για 9 δισεκατομμύρια ανθρώπους, από τους οποίους το 80% θα κατοικεί

σε μεγάλες πόλεις.

Χωρίς παρεμβάσεις, οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου εκτιμάται ότι θα μπορούσαν να αυξηθούν έως και κατά 80%. Η αύξηση αυτή ενδέχεται να οδηγήσει σε υψηλότερες θερμοκρασίες, μεγαλύτερη εξάτμιση των υδάτων και αυξημένο κίνδυνο σοβαρών περιόδων ξηρασίας. Πιθανές είναι επίσης οι επιπτώσεις στη συμπεριφορά και στον κύκλο ζωής φυτικών και ζωικών ειδών, καθώς και η μείωση της παραγωγής και της βιωσιμότητας της γεωργίας και της κτηνοτροφίας.

Στην ανακοίνωση του ΕΦΕΤ υπογραμμίζεται: «οι κυβερνήσεις, οι οργανισμοί, η ερευνητική κι επιστημονική κοινότητα, οι εταιρείες παραγωγής τροφίμων, οι οργανώσεις παραγωγών αλλά και κάθε πολίτης μπορούν να συμβάλουν στον μετασχηματισμό του τρόπου με τον οποίο παράγουμε, διακινούμε, επιλέγουμε και καταναλώνουμε τα τρόφιμα. Οι επιλογές που κάνουμε σήμερα θα συμβάλουν στη διαμόρφωση των αγρο-διατροφικών συστημάτων που θα κληρονομήσουν οι επόμενες γενιές. Η προληπτική δράση και τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης μπορούν να προστατεύσουν τα μέσα διαβίωσης προτού κλιμακωθούν οι καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, ενώ παράλληλα αποδεικνύονται πιο αποδοτικά από την αντιμετώπιση της κατάστασης κατόπιν μιας κρίσης».

Ως Κεντρική Αρμόδια Αρχή για τα τρόφιμα, ο Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων (ΕΦΕΤ) έχει αποστολή την προστασία της δημόσιας υγείας και των συμφερόντων των καταναλωτών. Για τον σκοπό αυτό διενεργεί επίσημους ελέγχους και συμμετέχει σε ευρωπαϊκά και διεθνή δίκτυα, καθώς και σε ερευνητικές δράσεις.

Η ενημέρωση των καταναλωτών αποτελεί σταθερό μέρος της δράσης του ΕΦΕΤ, ο οποίος συμμετέχει και σε πρωτοβουλίες όπως η πανευρωπαϊκή καμπάνια #Safe2EatEU της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA). Στόχος είναι η πρόσβαση σε αξιόπιστες πληροφορίες και η εξοικείωση με την ισορροπημένη διατροφή, τον ασφαλή χειρισμό και την αποθήκευση τροφίμων, τις ετικέτες και τα αλλεργιογόνα, μεταξύ άλλων. Παράλληλα, παρέχονται πρακτικές συμβουλές, ώστε οι καταναλωτές να επιλέγουν με ασφάλεια, με βάση τις ανάγκες τους, και να περιορίζουν τη σπατάλη τροφίμων.

Τα βασικά σημεία του μηνύματος που απευθύνει ο ΕΦΕΤ στους καταναλωτές είναι τα ακόλουθα:

-Ενημερωνόμαστε: Η υγιεινή διατροφή είναι μία από τις καλύτερες

επενδύσεις που μπορούμε να κάνουμε για την υγεία μας.

-Επιλέγουμε: Με κάθε αγορά μας στέλνουμε ένα μήνυμα.

-Προτιμάμε φρέσκα και θρεπτικά τρόφιμα, που παράγονται με βιώσιμο τρόπο, και επιλέγουμε εποχιακά προϊόντα όπου αυτό είναι κατάλληλο.

-Στηρίζουμε τους τοπικούς παραγωγούς όταν αυτό είναι αποδοτικό και βιώσιμο, χωρίς να παραβλέπουμε τη σημασία του εμπορίου.

-Περιορίζουμε: Όταν σπαταλάμε τρόφιμα, χάνονται και όλοι οι

πόροι που χρειάστηκαν για την παραγωγή τους.

-Προγραμματίζουμε τα γεύματά μας και αγοράζουμε αποκλειστικά όσα χρειαζόμαστε,

φροντίζουμε για τη σωστή αποθήκευση των τροφίμων και αξιοποιούμε όσα περισσεύουν.