Διευκρινίσεις για το σχέδιο διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων στις εγκαταστάσεις του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» δημοσιοποίησαν το ερευνητικό κέντρο και η Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας (ΕΕΑΕ), με αφορμή τη δημόσια διαβούλευση για τη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) του Εθνικού Προγράμματος Διαχείρισης Αναλωθέντων Καυσίμων και Ραδιενεργών Αποβλήτων. Όπως τονίζουν, δεν έχει ληφθεί οριστική απόφαση ούτε για τη χωροθέτηση ούτε για την κατασκευή εγκατάστασης τελικής διάθεσης.
Η ανακοίνωση αναφέρει αναλυτικά τα ακόλουθα:
Με στόχο την υπεύθυνη και ολοκληρωμένη ενημέρωση των πολιτών, το Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών (ΕΚΕΦΕ) «Δημόκριτος» και η Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας (ΕΕΑΕ) προχωρούν σε διευκρινίσεις. Αφορμή αποτελεί η εν εξελίξει δημόσια διαβούλευση για τη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ), η οποία εντάσσεται στο Εθνικό Πρόγραμμα Διαχείρισης Αναλωθέντων Καυσίμων και Ραδιενεργών Αποβλήτων.
Τι περιλαμβάνει ο σχεδιασμός για τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων
Το Εθνικό Πρόγραμμα Διαχείρισης Αναλωθέντων Καυσίμων και Ραδιενεργών Αποβλήτων εξετάζει τις ενδεδειγμένες λύσεις για τα ραδιενεργά απόβλητα που προέκυψαν από παλαιότερες δραστηριότητες στη χώρα, αλλά και για όσα αναμένεται να παραχθούν στο μέλλον.
Σημαντικό μέρος του σχεδίου αφορά τα απόβλητα που ήδη φυλάσσονται στις εγκαταστάσεις του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος». Πρόκειται κυρίως για υλικά από παλαιότερες ερευνητικές δραστηριότητες και τη λειτουργία του ερευνητικού αντιδραστήρα, καθώς και για εκείνα που θα προκύψουν όταν αυτός αποξηλωθεί. Ειδικότερα:
1. Δεν πρόκειται για απόβλητα υψηλού επιπέδου ενεργότητας. Έχει διασφαλιστεί ότι δεν υπάρχουν πλέον τέτοια απόβλητα στη χώρα: τα αναλωθέντα πυρηνικά καύσιμα του ερευνητικού αντιδραστήρα του «Δημόκριτου» επιστράφηκαν οριστικά στις Ηνωμένες Πολιτείες το 2019, ενώ τα μη αναλωθέντα μεταφέρθηκαν πίσω στον Καναδά το 2023.
2. Ο σχεδιασμός που εξετάζεται αφορά μόνο τα απόβλητα που βρίσκονται ήδη στον «Δημόκριτο» και όσα θα προκύψουν από την αποξήλωση του αντιδραστήρα. Δεν προβλέπεται να μεταφερθούν απόβλητα από άλλες περιοχές της χώρας. Για τα ραδιενεργά απόβλητα και υλικά σε άλλες εγκαταστάσεις προβλέπονται ξεχωριστές ενέργειες διαχείρισης.
3. Έχουν αρχίσει οι εργασίες χαρακτηρισμού και επανασυσκευασίας των παλαιών ραδιενεργών αποβλήτων σε νέους περιέκτες, μαζί με την αναβάθμιση της υφιστάμενης εγκατάστασης φύλαξης. Στόχος είναι να ενισχυθεί η ασφάλεια της σημερινής αποθήκευσής τους. Οι διαγωνισμοί που δημοσιεύτηκαν στις 14 Οκτωβρίου 2026 αφορούν υπηρεσίες και εξοπλισμό για τη διαχείριση των ήδη υπαρχόντων αποβλήτων και ραδιενεργών υλικών, όχι την κατασκευή εγκατάστασης τελικής διάθεσης.
Δεν θα κατασκευαστεί εγκατάσταση χωρίς προηγούμενη εξονυχιστική αξιολόγηση ασφάλειας
Η διερεύνηση του ενδεχομένου να δημιουργηθεί εγκατάσταση διάθεσης στον χώρο του «Δημόκριτου» δεν αποτελεί οριστική απόφαση για τη χωροθέτηση ή την κατασκευή της.
Η συγκεκριμένη τοποθεσία θα αξιολογηθεί περαιτέρω με επιστημονική και τεχνική διερεύνηση, η οποία περιγράφεται αναλυτικά. Προβλέπονται, μεταξύ άλλων, επιτόπιες γεωτρήσεις, υδρογεωλογικές μελέτες και πλήρης, οριστική αξιολόγηση της μακροχρόνιας ραδιολογικής ασφάλειας.
Για να προχωρήσει ενδεχομένως η υλοποίηση τέτοιας εγκατάστασης, πρέπει να ολοκληρωθούν οι αναγκαίες τεχνικές και περιβαλλοντικές μελέτες, να εκτιμηθούν οι πιθανές επιπτώσεις και να ακολουθηθούν όλες οι προβλεπόμενες διαδικασίες αδειοδότησης και ελέγχου. Καθοριστική θα είναι η τεκμηρίωση ότι προστατεύονται σε βάθος χρόνου τα υπόγεια ύδατα, ο πληθυσμός και το περιβάλλον. Αν οι αξιολογήσεις δεν αποδείξουν ότι η συγκεκριμένη τοποθεσία είναι κατάλληλη, το Εθνικό Πρόγραμμα προβλέπει αναζήτηση άλλης θέσης και νέα στρατηγική περιβαλλοντική εκτίμηση.
Διακριτοί θεσμικοί ρόλοι, διαφάνεια και ενημέρωση των πολιτών
Οι αρμοδιότητες του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» και της ΕΕΑΕ στη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων είναι διακριτές.
Ως κάτοχος των συγκεκριμένων αποβλήτων, το ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» έχει την ευθύνη για την ασφαλή φύλαξη και διαχείρισή τους, καθώς και για τη σύνταξη των απαιτούμενων τεχνικών μελετών. Η ΕΕΑΕ λειτουργεί ως ανεξάρτητη ρυθμιστική αρχή για την ακτινοπροστασία και τη ραδιολογική και πυρηνική ασφάλεια· στις αρμοδιότητές της περιλαμβάνονται η αξιολόγηση της τεκμηρίωσης ασφάλειας και ο προβλεπόμενος κανονιστικός έλεγχος.
Στην αξιολόγηση των σχετικών μελετών προβλέπεται να συμμετάσχουν και εξωτερικοί εμπειρογνώμονες. Η ενημέρωση και η συμμετοχή των πολιτών και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης θεωρούνται ουσιώδεις για τη διαδικασία. Εκτός από τη δημόσια διαβούλευση σε στρατηγικό επίπεδο που βρίσκεται σε εξέλιξη, προβλέπονται και πρόσθετες διαδικασίες ενημέρωσης και διαβούλευσης.
Οι ενέργειες αυτές θα γίνουν όσο προχωρούν οι απαιτούμενες μελέτες και οι διαδικασίες αδειοδότησης, με βάση συγκεκριμένο σχέδιο κατασκευής, όταν αυτό καταρτιστεί. Κατά τη 43ετή λειτουργία του αντιδραστήρα, από το 1961 έως το 2004, αλλά και στα 65 χρόνια λειτουργίας του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», διασφαλίσαμε την ραδιολογική προστασία του περιβάλλοντος, των εργαζομένων μας και της χώρας. Παράλληλα, κατανοούμε τις ανησυχίες που εκφράζονται για την ασφάλεια και τις πιθανές επιπτώσεις στο περιβάλλον.
Θεωρούμε ακράδαντα πως η ενημέρωση των πολιτών αποτελεί βασικό μέσο για να αποφεύγεται η παραπληροφόρηση και να διαμορφώνεται υπεύθυνη γνώμη. Γι’ αυτό, όπως πράτταμε πάντοτε, καταβάλλουμε κάθε αναγκαία προσπάθεια για αξιόπιστη ενημέρωση και εξηγήσεις, με επιστημονικά τεκμηριωμένες απαντήσεις και ουσιαστικό διάλογο. Στο πλαίσιο των διακριτών αρμοδιοτήτων τους, το ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» και η ΕΕΑΕ έχουν κοινό στόχο την υπεύθυνη και ασφαλή διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων, με επίκεντρο την προστασία της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος, τόσο για τη σημερινή όσο και για τις επόμενες γενιές.
