Ανοίγουμε το τεχνικό πρόγραμμα δήμου για να δούμε αν προβλέπεται κάποιο έργο κοντά στο σπίτι μας. Το έγγραφο καταγράφει κυρίως έργα και μελέτες, όμως δεν είναι το ίδιο με τον δημοτικό προϋπολογισμό, που περιλαμβάνει το σύνολο των προβλεπόμενων εσόδων και δαπανών.
Για να αποκτήσει νόημα μια εγγραφή, χρειάζονται τρεις έλεγχοι: ποιο έργο περιγράφει, πού ακριβώς αφορά και ποιο ποσό προβλέπεται για το συγκεκριμένο έτος.
Τι περιλαμβάνει το τεχνικό πρόγραμμα δήμου;
Το τεχνικό πρόγραμμα είναι το σημείο από το οποίο μπορούμε να ξεκινήσουμε την αναζήτηση έργων και μελετών. Ανάλογα με το έγγραφο του δήμου, οι εγγραφές μπορεί να συνοδεύονται από τον τίτλο, τον προϋπολογισμό, την πηγή χρηματοδότησης και τα ποσά που προβλέπεται να απορροφηθούν ανά έτος.
Για παράδειγμα, ο Δήμος Αθηναίων περιγράφει το δικό του τεχνικό πρόγραμμα ως ετήσια αναλυτική καταγραφή έργων και μελετών. Στο πρόγραμμα του 2026 εμφανίζεται η εγγραφή «Μελέτες Πολιτικής Στάθμευσης», με προϋπολογισμό 75.000 ευρώ και χρηματοδότηση από ίδιους πόρους.
Ο τίτλος έχει σημασία: εδώ πρόκειται για μελέτες. Δεν αρκεί, επομένως, να διαβάσουμε μια γενική αναφορά στη στάθμευση και να θεωρήσουμε ότι περιγράφει ήδη την εκτέλεση συγκεκριμένου έργου σε έναν δρόμο.
Και σε τι διαφέρει από τον προϋπολογισμό;
Ο δημοτικός προϋπολογισμός έχει ευρύτερο αντικείμενο. Καταγράφει τα έσοδα που αναμένεται να εισπραχθούν και τις δαπάνες που προβλέπεται να πληρωθούν μέσα στο οικονομικό έτος, όχι μόνο τα έργα.
Το τεχνικό πρόγραμμα δείχνει ποια έργα και μελέτες σχεδιάζει ο δήμος. Ο προϋπολογισμός μάς δείχνει πώς αυτά συνδέονται με τον συνολικό οικονομικό σχεδιασμό του δήμου και ποια πίστωση προβλέπεται για τη χρονιά.
Αναζητήστε την αντίστοιχη εγγραφή και ελέγξτε μαζί τον τίτλο, τον κωδικό, την πηγή χρηματοδότησης και το ποσό.
Το ισχύον θεσμικό πλαίσιο χρειάζεται επίσης προσοχή. Το άρθρο 368 του νέου Κώδικα ρυθμίζει τη διαδικασία του προϋπολογισμού, αλλά δεν προβλέπει ρητά χωριστή ψήφιση τεχνικού προγράμματος. Γι’ αυτό δεν θεωρούμε δεδομένο ότι κάθε δήμος ακολουθεί την παλαιότερη πρακτική ξεχωριστής έγκρισης· αναζητούμε τα διαθέσιμα δημοτικά έγγραφα μαζί με τον προϋπολογισμό.
Πώς καταλαβαίνουμε αν αφορά τη δική μας περιοχή;
Το πρώτο στοιχείο είναι η ίδια η περιγραφή. Μια οδός, μια πλατεία, ένα σχολείο ή μια δημοτική κοινότητα μπορεί να προσδιορίζεται στον τίτλο ή σε άλλο σημείο της εγγραφής. Αν η αναφορά είναι γενική, δεν μπορούμε μόνο από τον τίτλο να συμπεράνουμε ότι η παρέμβαση αφορά τη γειτονιά μας.
Χρήσιμο συμπλήρωμα είναι το ειδικό παράρτημα του προϋπολογισμού για τις δημοτικές κοινότητες. Ο Κώδικας προβλέπει να περιλαμβάνει τις δράσεις που τις αφορούν, μαζί με τα έργα και τις υπηρεσίες τους.
Το παράρτημα μπορεί να βοηθήσει στην αναζήτηση ανά κοινότητα, χωρίς όμως μια γενική χωρική αναφορά να ταυτοποιεί πάντοτε το ακριβές σημείο παρέμβασης.
Γιατί το ποσό του έργου διαφέρει από την ετήσια πίστωση;
Ένα έργο μπορεί να εκτείνεται σε περισσότερα από ένα οικονομικά έτη. Η συνολική αξία του, επομένως, δεν ταυτίζεται αναγκαστικά με το ποσό που προβλέπεται να πληρωθεί σε μία χρονιά.
Αν, για παράδειγμα, υποθέσουμε ότι ένα έργο έχει συνολική αξία 100.000 ευρώ και ετήσια πίστωση 30.000 ευρώ, τα δύο ποσά απαντούν σε διαφορετικές ερωτήσεις: το πρώτο αφορά το σύνολο, ενώ το δεύτερο το ποσό που προβλέπεται για το συγκεκριμένο έτος.
Οι οδηγίες για τον προϋπολογισμό του 2027 προβλέπουν την εγγραφή της δαπάνης που αναμένεται να πραγματοποιηθεί μέσα στο έτος. Για επιχορηγούμενα έργα, αντίστοιχα, στην πλευρά των εσόδων εγγράφονται τα ποσά που αναμένεται να αποδοθούν στον δήμο την ίδια χρονιά, όχι κατ’ ανάγκη ολόκληρη η εγκεκριμένη χρηματοδότηση.
Η πηγή χρηματοδότησης είναι το επόμενο κομμάτι της εικόνας. Για νέο έργο που στηρίζεται σε επενδυτική επιχορήγηση, οι οδηγίες απαιτούν η χρηματοδότηση να τεκμηριώνεται από τις αντίστοιχες εγγραφές εσόδων.
Μια εγγραφή σημαίνει ότι το έργο θα γίνει;
Η εγγραφή δείχνει τον σχεδιασμό και την προβλεπόμενη δαπάνη, όχι από μόνη της την εκτέλεση ή την ολοκλήρωση του έργου. Ακόμη και τα οικονομικά στοιχεία μπορούν να μεταβληθούν: μετά τη δημοπράτηση και την ανάδειξη αναδόχου, οι οδηγίες προβλέπουν αναμόρφωση της ετήσιας εγγραφής λόγω της έκπτωσης που επιτεύχθηκε.
Στην ιστοσελίδα του δήμου αναζητούμε τον προϋπολογισμό, το τεχνικό ή ετήσιο πρόγραμμα δράσης και τις σχετικές αποφάσεις. Ελέγχουμε αν έχουμε μπροστά μας σχέδιο, εγκεκριμένο έγγραφο ή μεταγενέστερη τροποποίησή του.
Μετά τον έλεγχο νομιμότητας, ο προϋπολογισμός και η συνοπτική κατάστασή του αναρτώνται στην ιστοσελίδα του δήμου και στη Διαύγεια. Ο Κώδικας ορίζει ότι δεν ισχύει ούτε εκτελείται πριν από αυτές τις αναρτήσεις.
