Σημεία καταφυγής: πού βρίσκεις το σχέδιο του δήμου σου;

Σημεία καταφυγής και σχέδιο απομάκρυνσης του δήμου αναζητάμε πρώτα στον επίσημο ιστότοπό του, με λέξεις όπως «ΔΑΡΔΑΝΟΣ 2» ή «οργανωμένη προληπτική απομάκρυνση λόγω πλημμύρας». Το κρίσιμο είναι να εντοπίσουμε την πιο πρόσφατη εγκεκριμένη έκδοση και να επιβεβαιώσουμε με την Πολιτική Προστασία του δήμου ότι ισχύει.

Η αναζήτηση έχει σημασία και τώρα: για την αντιπλημμυρική περίοδο 2026–2027, οι οδηγίες της Πολιτικής Προστασίας ζητούν από δήμους και περιφέρειες να συντάξουν ή να επικαιροποιήσουν ειδικά σχέδια. Ένα αρχείο που βρίσκεται αναρτημένο δεν αρκεί, αν δεν ξέρουμε πότε εκδόθηκε και αν αφορά τη γειτονιά μας.

Τι ψάχνουμε στην ιστοσελίδα του δήμου;

Η πρώτη αναζήτηση μπορεί να γίνει με τις φράσεις «ΔΑΡΔΑΝΟΣ 2», «Πολιτική Προστασία», «οργανωμένη προληπτική απομάκρυνση» και «πλημμύρες». Στόχος είναι να εντοπίσουμε όχι μόνο μια ανακοίνωση έγκρισης, αλλά και το ίδιο το σχέδιο, τα παραρτήματα ή τους χάρτες του.

Το υλικό δεν έχει απαραίτητα τη μορφή ενός εύχρηστου χάρτη. Ο Δήμος Θερμαϊκού ανακοίνωσε τον Ιούνιο του 2025 την ανάρτηση αναθεωρημένων τοπικών σχεδίων, μεταξύ τους και του «ΔΑΡΔΑΝΟΣ 2». Το αναρτημένο σχέδιο πλημμυρών, με ένδειξη «Έκδοση 1η 2025», εκτείνεται σε 220 σελίδες.

Χρειάζεται, επομένως, να κοιτάξουμε και μέσα στο αρχείο. Μια σύντομη ανακοίνωση μπορεί να οδηγεί σε εκτενές έγγραφο, ενώ οι πληροφορίες για τη γειτονιά μας μπορεί να βρίσκονται σε παράρτημα.

Πού φαίνονται τα σημεία καταφυγής;

Στον χάρτη ή στο παράρτημα αναζητούμε τη ζώνη κινδύνου, τις οδούς απομάκρυνσης και τους χώρους ασφάλειας. Το ζητούμενο είναι να αναγνωρίζουμε τη δική μας περιοχή και να ξέρουμε ποια διαδρομή και ποιο σημείο προβλέπει το σχέδιο.

Ένα συγκεκριμένο παράδειγμα δίνει ο Δήμος Πεντέλης: στην ανακοίνωση έγκρισης του επικαιροποιημένου «ΔΑΡΔΑΝΟΣ 2», τον Νοέμβριο του 2025, αναφέρει ότι το παράρτημα περιλαμβάνει ζώνες υψηλού πλημμυρικού κινδύνου, βασικές οδούς εκκένωσης και πρόσβασης σε σημεία ασφάλειας. Η ίδια ανακοίνωση παραθέτει πέντε χώρους προσωρινής φιλοξενίας, με διευθύνσεις και τηλέφωνα. Είναι τοπικό παράδειγμα, όχι κατάλογος που ισχύει για άλλους δήμους.

Βρήκαμε σχέδιο — είναι όμως το ισχύον;

Σημειώνουμε τον τίτλο, την έκδοση και το έτος του εγγράφου. Ελέγχουμε επίσης αν αναγράφονται στοιχεία επικοινωνίας και ζητούμε επιβεβαίωση ότι παραμένουν ενημερωμένα. Η ύπαρξη ενός αρχείου στο διαδίκτυο δεν αρκεί για να γνωρίζουμε ότι είναι η τελευταία εγκεκριμένη έκδοση.

Οι οδηγίες της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας της 31ης Αυγούστου 2026 ζήτησαν από δήμους και περιφέρειες σύνταξη ή επικαιροποίηση ειδικών σχεδίων προληπτικής απομάκρυνσης για πλημμύρες, καταγραφή χώρων προσωρινής καταφυγής και ενημέρωση των στοιχείων επικοινωνίας των εμπλεκόμενων φορέων.

Αν δεν εντοπίζουμε το σχέδιο ή λείπει ο χάρτης, απευθυνόμαστε στην Πολιτική Προστασία του δήμου: ποια έκδοση ισχύει, πού διατίθεται και ποιο τμήμα της αφορά τη γειτονιά μας; Η άκαρπη διαδικτυακή αναζήτηση δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι σχέδιο δεν υπάρχει.

Ο χάρτης πλημμύρας δεν δείχνει πού θα πάμε;

Όχι από μόνος του. Οι χάρτες επικινδυνότητας και κινδύνων πλημμύρας του ΥΠΕΝ βοηθούν να εξετάσουμε αν μια περιοχή εμφανίζεται σε ζώνη κινδύνου. Καταρτίζονται σε επίπεδο υδατικών διαμερισμάτων και ζωνών δυνητικά υψηλού κινδύνου.

Το δημοτικό σχέδιο απομάκρυνσης συμπληρώνει αυτή την εικόνα με τις τοπικές διαδρομές και τα σημεία ασφάλειας. Γι’ αυτό, για να γνωρίζουμε πού προβλέπεται να κινηθούμε, χρειαζόμαστε το αντίστοιχο σχέδιο του δήμου και όχι μόνο τον χάρτη κινδύνου.

Κι αν η οδηγία είναι να μείνουμε στο κτίριο;

Η προετοιμασία δεν περιορίζεται στην έξοδο από μια περιοχή. Οι οδηγίες προς την αυτοδιοίκηση προβλέπουν, σε ζώνες υψηλής πλημμυρικής επικινδυνότητας, και καταγραφή κατάλληλων κτιρίων για ασφαλή καταφυγή επιτόπου.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οποιοδήποτε κοντινό κτίριο αποτελεί κατάλληλο καταφύγιο. Χρειάζεται να γνωρίζουμε τι προβλέπει ο τοπικός σχεδιασμός και να ακολουθούμε τη συγκεκριμένη κατεύθυνση των αρχών όταν εκδηλώνεται το φαινόμενο.

Οι γενικές οδηγίες για πλημμύρες συστήνουν αποφυγή των υπόγειων χώρων και, όταν βρισκόμαστε μέσα σε κτίριο, μετακίνηση από το υπόγειο σε ασφαλές υψηλό σημείο.

Όταν έρθει μήνυμα 112, ποια οδηγία ακολουθούμε;

Κρατάμε προσβάσιμες τις τοπικές πληροφορίες και τα στοιχεία του χώρου καταφυγής. Την ώρα του συμβάντος ακολουθούμε τις κατευθύνσεις του μηνύματος 112 και τις οδηγίες των αρχών, καθώς μια διαδρομή που έχουμε αποθηκεύσει μπορεί να μην είναι πλέον ασφαλής.

Δεν διασχίζουμε χείμαρρο πεζοί ή με αυτοκίνητο και αλλάζουμε κατεύθυνση αν συναντήσουμε πλημμυρισμένο δρόμο. Δεν επιστρέφουμε σε περιοχή που εκκενώθηκε πριν οι αρχές επιβεβαιώσουν ότι είναι ασφαλής, ακόμη και αν τα νερά έχουν υποχωρήσει. Για επείγουσα βοήθεια, η κλήση στο 112 είναι δωρεάν και η υπηρεσία λειτουργεί όλο το 24ωρο.

Το σχέδιο κερδίζει αξία όταν το έχουμε βρει πριν χρειαστεί να το ανοίξουμε.