Πώς συνδέονταν οι άνθρωποι με τα ζώα στην αρχαιότητα; Πότε έγινε η εξημέρωση του σκύλου; Ζούσαν λιοντάρια και πάνθηρες στον ελλαδικό χώρο; Ποια ήταν η άποψη του Αριστοτέλη για τα χταπόδια;
Απαντήσεις και προβληματισμούς γύρω από αυτά τα ζητήματα παρουσιάζει η νέα περιοδική έκθεση «Άνθρωποι και Ζώα: μια πανάρχαια σχέση», η οποία φιλοξενείται στο Εθνικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Γουλανδρή (ΕΜΦΙΓ) με τη συνεργασία του Μουσείου Παύλου και Αλεξάνδρας Κανελλοπούλου (CAMU).
Μουσείο φυσικής ιστορίας και αρχαιολογικό μουσείο συμπράττουν για πρώτη φορά, προσεγγίζοντας τη σύνθετη σχέση ανθρώπου και ζώων, η οποία διατηρείται στον χρόνο.
Στον εκθεσιακό χώρο εκτίθενται πάνω από 130 αρχαιολογικά αντικείμενα από τη συλλογή του Μουσείου Παύλου και Αλεξάνδρας Κανελλοπούλου, σε διάλογο με έργα της μόνιμης συλλογής του Εθνικού Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Γουλανδρή. Το υλικό συμπληρώνουν σύγχρονα ζωολογικά κατάλοιπα από τη συγκριτική συλλογή της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα – Εργαστήριο Αρχαιολογικών Επιστημών M.H. Wiener, παρουσιάζοντας μια άλλη οπτική για τη σημερινή μελέτη της σχέσης ανθρώπων και ζώων στην αρχαιότητα.
Αργυρό δίδραχμο από τον Τάραντα της Κάτω Ιταλίας, όπου ο ήρωας Φάλανθος, ιδρυτής της πόλης, απεικονίζεται πάνω σε δελφίνι. 281-272 π.Χ. (Μουσείο Κανελλοπούλου, αρ. Ν 833).
Τα εκθέματα προέρχονται κατά κύριο λόγο από την Ελλάδα, ενώ υπάρχουν και επιλεγμένα παραδείγματα από άλλες περιοχές. Η χρονολόγησή τους εκτείνεται από την Εποχή του Χαλκού μέχρι το τέλος της Ρωμαϊκής περιόδου. Η παρουσίασή τους ακολουθεί θεματικές ενότητες που αναδεικνύουν όψεις της σχέσης ανθρώπων και ζώων, από την καθημερινή συμβίωση και την οικονομία μέχρι τη θρησκεία και τη μυθολογία.
Ο Νίκος Παπαδημητρίου, Διευθυντής του Μουσείου Κανελλοπούλου, σημειώνει:
«Η έκθεση αποπνέει τη χαρά και τη φρεσκάδα μιας απρόσμενης συνεργασίας. Αρχαιολόγοι, βιολόγοι και ζωο-αρχαιολόγοι μελέτησαν από κοινού τη σχέση μας με τα ζώα στη διάρκεια του χρόνου. Έμαθαν πολλά από αυτόν το διάλογο και έφτιαξαν μια έκθεση που είναι πρωτότυπη και πολύ διασκεδαστική.»
Οι ενότητες που περιλαμβάνει η έκθεση
1. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ
Η πρώτη ενότητα εκτείνεται σε τρεις αίθουσες της πρώην βοτανικής συλλογής του Μουσείου και εξετάζει τη σχέση ανθρώπων και ζώων στην αρχαιότητα μέσα στον χρόνο. Αρχαιολογικά ευρήματα, γραπτές μαρτυρίες, απεικονίσεις και ζωολογικά κατάλοιπα παρουσιάζουν στους επισκέπτες τόσο τους τρόπους μελέτης της σχέσης όσο και τις ποικίλες μορφές που αυτή πήρε.
Πέντε κύριες θεματικές διαμορφώνουν την ενότητα:
- Μέθοδοι μελέτης: γραπτές μαρτυρίες, απεικονίσεις, αρχαιολογικά και ζωολογικά κατάλοιπα
- Μορφές αλληλεπίδρασης: οικονομία, καθημερινότητα, ζώα-συνεργάτες και η σχέση των ζώων
με τα παιδιά - Συμβολισμοί των ζώων: θεοί, πόλεις, ισχύς και εξουσία, ομορφιά
- Ζώα και θρησκεία
- Ζώα και μύθος
2. ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ
Η δεύτερη ενότητα βρίσκεται στις αίθουσες της μόνιμης ζωολογικής έκθεσης του Μουσείου. Εκεί, αρχαιολογικά ευρήματα σε μικρές προθήκες παρουσιάζονται δίπλα στα αντίστοιχα ζωολογικά εκθέματα. Η συνύπαρξή τους δίνει στους επισκέπτες τη δυνατότητα να μάθουν για τις χρήσεις και τους συμβολισμούς των ζώων στην αρχαιότητα και να αντιπαραβάλουν τις αρχαίες παραστάσεις με τα πραγματικά ζώα.
Μια έκθεση ανοιχτή σε όλους
Η έκθεση σχεδιάστηκε για το ευρύ κοινό και συνοδεύεται από εκπαιδευτικά προγράμματα για σχολεία, δράσεις για γονείς και παιδιά, διαδραστικές θεματικές ξεναγήσεις για ενήλικες, καθώς και συμπεριληπτικές δράσεις-εργαστήρια για άτομα με προβλήματα όρασης και ακοής. Το πρόγραμμα επιτρέπει σε διαφορετικές ηλικιακές ομάδες να γνωρίσουν το θέμα μέσα από βιωματική συμμετοχή.
Πήλινα ειδώλια από βοιωτικά εργαστήρια: άλογα με αναβάτες και σκύλος που κουβαλά το μικρό του.
6ος αιώνας π.Χ. (Μουσείο Κανελλοπούλου, αρ. Δ 1774, 1782,1835, 1839).
Την έκθεση θα πλαισιώνει ειδική έκδοση, η οποία θα περιλαμβάνει εισαγωγικά κείμενα και κατάλογο των εκθεμάτων..
Η συνεργασία του Εθνικού Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Γουλανδρή με το Μουσείο Παύλου και Αλεξάνδρας Κανελλοπούλου διαμορφώνει έναν ιδιαίτερο τόπο συνάντησης της επιστήμης, της αρχαιολογίας και του πολιτισμού. Παράλληλα, προσκαλεί το κοινό να ανακαλύψει εκ νέου μια σχέση που άρχισε πριν από χιλιάδες χρόνια και συνεχίζει να διαμορφώνει τον κόσμο μας.
«Άνθρωποι και Ζώα: μια πανάρχαια σχέση»
18 Νοεμβρίου 2026 – 30 Απριλίου 2027
Η είσοδος στην έκθεση περιλαμβάνεται στο εισιτήριο γενικής εισόδου του Μουσείου
Γενική είσοδος: 12€ – Μειωμένο: 7€
Ώρες λειτουργίας:
Δευτέρα – Παρασκευή: 9.00-16.00, Σαββατοκύριακα: 10.00-15.00
Εθνικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Γουλανδρή
Οδός Όθωνος 100, 145 62 Κηφισιά
Τηλ. : 210 8015870
W: www.gnhm.gr
Facebook: National Museum of Natural History Goulandris
Instagram: nm_natural_history_goulandris
TikTok: naturalhistorygoulandris
LinkedIn: National Museum of Natural History Goulandris
Επιμέλεια: Νίκος Παπαδημητρίου, Διευθυντής του Μουσείου Παύλου και Αλεξάνδρας Κανελλοπούλου, Δημήτρης Παλαιοθόδωρος, Καθηγητής Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας
Μουσειογραφική μελέτη: Σπύρος Νάσαινας – Δέσποινα Τσάφου
Η διοργάνωση της έκθεσης υλοποιείται χάρη στη συμβολή του Ιδρύματος Παύλου και Αλεξάνδρας Κανελλοπούλου.
