Σ. Παπασταύρου: Το σχέδιο για το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου 1 κατατέθηκε στο ΣτΕ

Την Παρασκευή 16 Οκτωβρίου, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας υπέβαλε στο Συμβούλιο της Επικρατείας το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος για το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου 1 – Νότιες Κυκλάδες.

Η έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος θα γίνει αφού προηγηθούν η επεξεργασία του σχεδίου και η γνωμοδότηση του ΣτΕ. Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση, «με αυτό το βήμα, η κυβέρνηση προχωρά με συνέπεια, σχέδιο και ταχείς ρυθμούς στην υλοποίηση της δέσμευσης που ανέλαβε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στη Διάσκεψη «Our Ocean» της Αθήνας, τον Απρίλιο του 2024, για τη δημιουργία δύο Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων, στο Νότιο Αιγαίο – Νότιες Κυκλάδες και στο Ιόνιο».

Το ΥΠΕΝ χαρακτηρίζει τη θεσμοθέτηση του Προεδρικού Διατάγματος εμβληματική πρωτοβουλία για την προστασία του θαλάσσιου φυσικού κεφαλαίου της χώρας. Όπως σημειώνει, το πλαίσιο συνδυάζει τη διαφύλαξη της βιοποικιλότητας με τη βιώσιμη ανάπτυξη των νησιωτικών κοινωνιών, ενισχύει την εφαρμογή των εθνικών και ευρωπαϊκών πολιτικών για τη φύση και συνεισφέρει ουσιαστικά στην εκπλήρωση των διεθνών δεσμεύσεων της Ελλάδας για την προστασία των θαλασσών.

Στα όρια του ΕΘΠΝΑ 1 – Νότιες Κυκλάδες εντάσσονται 73 νησιωτικά συμπλέγματα και νησίδες, οι χερσαίες εκτάσεις Natura 2000 των κατοικημένων νησιών Μήλου, Κιμώλου, Φολεγάνδρου, Σικίνου, Σαντορίνης, Ανάφης, Αμοργού, Ηρακλειάς, Σχοινούσας, Κουφονησίου, Κινάρου και Λεβίθων, αλλά και η γειτονική θαλάσσια ζώνη της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου μέσα στα χωρικά ύδατα της χώρας. Επιπλέον, το ΕΘΠΝΑ 1 – Νότιες Κυκλάδες περιλαμβάνει 18 χερσαίες και θαλάσσιες περιοχές που έχουν ήδη ενταχθεί στο Δίκτυο Natura 2000.

Η έκταση του Πάρκου ξεπερνά τα 9.000 τ.χλμ. στη θάλασσα και τα 250 τ.χλμ. στην ξηρά. Με τη δημιουργία του ΕΘΠΝΑ 1 – Νότιες Κυκλάδες, προστατεύονται συνολικά επιπλέον 8.407,14 τ.χλμ. θαλάσσιας έκτασης, πέρα από τις θαλάσσιες περιοχές που καλύπτονται ήδη από το δίκτυο Natura 2000.

Το Πάρκο βρίσκεται σε έναν από τους σημαντικότερους πυρήνες θαλάσσιας και νησιωτικής βιοποικιλότητας στη Μεσόγειο. Εκεί απαντά το 37,5% του εθνικού πληθυσμού της Μεσογειακής φώκιας, που αντιστοιχεί στο 19% του παγκόσμιου πληθυσμού. Παράλληλα, οι πλούσιοι υποθαλάσσιοι οικότοποι, όπως τα λιβάδια ποσειδωνίας, οι κοραλλιογενείς ύφαλοι και τα οικοσυστήματα βαθέων υδάτων, αποτελούν κύριους χώρους αναπαραγωγής για άλλα θαλάσσια θηλαστικά, κητώδη, ψάρια και ασπόνδυλα. Το Πάρκο φιλοξενεί επίσης περιοχές αναπαραγωγής ορνιθοπανίδας που αντιστοιχούν στο 17,7% του εθνικού πληθυσμού Μαυροπετρίτη, στο 12,5% του Μύχου, στο 11% του Αρτέμη, στο 36% του Αιγαιόγλαρου και στο 13% του Θαλασσοκόρακα.

Κατά το ΥΠΕΝ, το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος δημιουργεί κοινό σύστημα προστασίας και διαχείρισης για την ξηρά και τη θάλασσα. Για πρώτη φορά προσδιορίζει με σαφήνεια και λεπτομερώς ποιες χρήσεις επιτρέπονται σε καθεμία από τις 196 ζώνες προστασίας, τόσο στη χερσαία όσο και στη θαλάσσια περιοχή. Προβλέπει ακόμη διαχειριστικά μέτρα, τα οποία θα εξειδικευτούν στο Σχέδιο Διαχείρισης, μαζί με κατάλληλη οικονομική στήριξη των αλιέων που επηρεάζονται από τους περιορισμούς στην αλιεία.

Για τον θαλάσσιο χώρο προβλέπονται, μεταξύ άλλων, τα εξής:

• Απαγορεύονται πλήρως τα συρόμενα αλιευτικά εργαλεία που έρχονται σε επαφή με τον βυθό, όπως οι μηχανότρατες, ενώ προβλέπεται αποζημίωση για τους αλιείς που πλήττονται.
• Από τις 15/4 έως τις 31/5 δεν θα επιτρέπεται η αλιεία σε απόσταση 0,5 ν.μ. από την ακτή. Το μέτρο θα μπορεί να επανεξεταστεί μέσω του Σχεδίου Διαχείρισης.
• Οι αποτελεσματικές ρυθμίσεις του «Αμοργοράματος» ενσωματώνονται, ενώ αντίστοιχα μέτρα θα εφαρμοστούν στην περιοχή του Ακρωτηρίου Σαντορίνης.
• Θα περιοριστεί σταδιακά η ανεξέλεγκτη αγκυροβόληση σε ζώνες με λιβάδια Ποσειδωνίας και άλλους ευαίσθητους θαλάσσιους οικοτόπους, όπως οι ύφαλοι.
• Η κτηνοτροφία, η μελισσοκομία και η μικρής κλίμακας παράκτια αλιεία, δραστηριότητες με ιστορία χιλιάδων ετών, συνεχίζονται και, όπου είναι εφικτό, θα ενισχυθούν για να παραμείνουν ενεργές. Στο πλαίσιο του Πάρκου θα συντηρούνται και θα αναδεικνύονται επίσης ξερολιθιές, αναβαθμίδες, στέρνες και άλλα στοιχεία της τοπικής πολιτιστικής κληρονομιάς.
• Χωρίς περιορισμούς θα επιτρέπονται έργα, ενέργειες και υποδομές που εξυπηρετούν αποκλειστικά την εθνική άμυνα.

Σταύρος Παπασταύρου, υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, δήλωσε σχετικά: «Η Ελλάδα προχωρά με σχέδιο και αποφασιστικότητα στην προστασία της θαλάσσιας ζωής σε περιοχές της εθνικής μας κυριαρχίας. Με τη θέσπιση του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Νότιο Αιγαίο 1 – Νότιες Κυκλάδες, και του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου, που θα ακολουθήσει, η Ελλάδα αναμένεται να ξεπεράσει, νωρίτερα από τη δέσμευσή της για το 2030, τον ευρωπαϊκό στόχο προστασίας του 30% των θαλασσών της, φτάνοντας σε ποσοστό άνω του 35% και περνώντας στην πρωτοπορία της Ευρώπης στην προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Προχωράμε με ταχείς ρυθμούς, για να διαφυλάξουμε τη μοναδική βιοποικιλότητα των Νοτίων Κυκλάδων, στηρίζοντας παράλληλα τις τοπικές κοινωνίες και τη βιώσιμη ανάπτυξη των νησιών μας. Η προστασία του θαλάσσιου πλούτου μας είναι ευθύνη απέναντι στην πατρίδα μας και στις επόμενες γενιές».