Λίνα Μενδώνη: Ψηφιακές υποδομές στην Αρχαία Όλυνθο και παράδοση του Μουσείου Πολυγύρου τέλος Μαρτίου στη Χαλκιδική

Σε νέα εποχή περνά ο αρχαιολογικός χώρος της Αρχαίας Ολύνθου στη Χαλκιδική, καθώς η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, παρέδωσε στους επισκέπτες ένα πλήρως αναβαθμισμένο περιβάλλον. Οι εκτεταμένες παρεμβάσεις ενίσχυσαν τις υποδομές, την ασφάλεια και την προσβασιμότητα σε έναν από τους πλέον σημαντικούς ιστορικούς χώρους της κλασικής Μακεδονίας. Με τη χρήση σύγχρονων ψηφιακών εφαρμογών, η ιστορία της αρχαίας πόλης γίνεται πλέον πιο ελκυστική και κατανοητή για το κοινό και τις νεότερες γενιές. Η εξέλιξη αυτή αναβαθμίζει σημαντικά το πολιτιστικό προϊόν της περιοχής, αναδεικνύοντας τον πλούτο της Χαλκιδικής.

Η Όλυνθος, που ιδρύθηκε στα μέσα του 7ου αιώνα π.Χ., γνώρισε μεγάλη ακμή κατά τον 5ο και 4ο αιώνα π.Χ., πριν καταστραφεί από τον Φίλιππο Β΄ το 348 π.Χ. Οι ανασκαφές της Αμερικανικής Κλασικής Σχολής Αθηνών έχουν αποκαλύψει περισσότερες από εκατό κατοικίες, δημόσια κτήρια και σημαντικά ψηφιδωτά, αναδεικνύοντας την αρχαία πόλη σε χαρακτηριστικό παράδειγμα πολεοδομικού σχεδιασμού της κλασικής εποχής.

Το έργο βελτίωσης των υποδομών του αρχαιολογικού χώρου ολοκληρώθηκε τον Δεκέμβριο του 2025, στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με προϋπολογισμό 1,42 εκατ. ευρώ. Στο πλαίσιο των παρεμβάσεων βελτιώθηκαν οι διαδρομές περιήγησης, ενισχύθηκαν οι υποδομές ασφάλειας και αναβαθμίστηκαν οι ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις, ενώ τοποθετήθηκαν νέες πινακίδες πληροφόρησης και εξοπλισμός εξυπηρέτησης του κοινού.

Παράλληλα, διαμορφώθηκε χώρος για τη φιλοξενία εκδηλώσεων, πραγματοποιήθηκαν εργασίες πρασίνου και άρδευσης και δημιουργήθηκαν νέες υποδομές για την καλύτερη εξυπηρέτηση των επισκεπτών.

Στον χώρο προστέθηκαν ακόμη ένα νέο στέγαστρο ανάπαυσης και μια υπαίθρια έκθεση αρχιτεκτονικών και ταφικών μνημείων, ενώ ανανεώθηκε και τέθηκε σε λειτουργία το αναψυκτήριο. Οι νέες κατασκευές και παρεμβάσεις σχεδιάστηκαν έτσι ώστε να μην αλλοιώνεται η ιστορική φυσιογνωμία του αρχαιολογικού τοπίου.

«Από το 2019, στρατηγική του Υπουργείου Πολιτισμού αποτελεί η αναβάθμιση των αρχαιολογικών χώρων και των υπηρεσιών που προσφέρουν στους επισκέπτες. Στόχος μας είναι οι χώροι να είναι ασφαλείς, φιλικοί και απολύτως προσβάσιμοι», σημείωσε η κ. Μενδώνη, συνδέοντας τις παρεμβάσεις στην Όλυνθο με τη συνολικότερη πολιτική του υπουργείου για την αναβάθμιση των αρχαιολογικών χώρων. Όπως ανέφερε, η αξιοποίηση των σύγχρονων τεχνολογιών επιτρέπει την προσέγγιση της ιστορίας και της αξίας των μνημείων με τρόπο πιο άμεσο και κατανοητό για τις νεότερες γενιές.

Σημαντικό τμήμα του νέου σχεδιασμού αποτελεί το Ψηφιακό Κέντρο Πληροφόρησης Αρχαίας Ολύνθου, γνωστό ως ANODIC, συνολικού προϋπολογισμού 768.034 ευρώ, το οποίο υλοποιήθηκε μέσω του ΕΣΠΑ. Το έργο αξιοποιεί ψηφιακές εφαρμογές, τρισδιάστατες αναπαραστάσεις και οπτικοακουστικό υλικό, προσφέροντας μια διαφορετική προσέγγιση στην αρχαία πόλη και στον τρόπο με τον οποίο αυτή οργανώθηκε και λειτούργησε.

Τη φυσική περιήγηση στον αρχαιολογικό χώρο συμπληρώνει ψηφιακός ξεναγός για κινητές συσκευές, με εφαρμογές επαυξημένης πραγματικότητας. Ο επισκέπτης μπορεί έτσι να αποκτήσει πρόσθετες πληροφορίες και να δει ψηφιακές αναπαραστάσεις που λειτουργούν συμπληρωματικά προς τα σωζόμενα αρχαιολογικά κατάλοιπα.

Η υπουργός Πολιτισμού χαρακτήρισε την Όλυνθο χαρακτηριστικό παράδειγμα της πολιτικής αυτής, επισημαίνοντας ότι η αξία της δεν περιορίζεται στα αρχαιολογικά κατάλοιπα, αλλά επεκτείνεται στη δυνατότητα που προσφέρει για την κατανόηση της οργάνωσης, της αρχιτεκτονικής και της καθημερινής ζωής στην κλασική εποχή. «Οι νέες υποδομές, το Ψηφιακό Κέντρο Πληροφόρησης και οι ψηφιακές εφαρμογές δημιουργούν μια ολοκληρωμένη εμπειρία επίσκεψης. Συνδέουν τα αρχαιολογικά κατάλοιπα με την ιστορία και τη λειτουργία της αρχαίας πόλης», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η αναβάθμιση της Ολύνθου εντάσσεται, σύμφωνα με την υπουργό, σε ένα ευρύτερο πρόγραμμα παρεμβάσεων του υπουργείου στη Χαλκιδική. Από το 2019 μέχρι σήμερα έχουν επενδυθεί, όπως ανέφερε, περίπου 30 εκατ. ευρώ από κοινοτικούς και εθνικούς πόρους, ενώ ήδη έχουν αποδοθεί στην κοινωνία χώροι που παρέμεναν κλειστοί για χρόνια, όπως το Σπήλαιο των Πετραλώνων.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η πορεία του Μουσείου Πολυγύρου, για το οποίο η κ. Μενδώνη επανέλαβε τη δέσμευση του υπουργείου για την ολοκλήρωσή του. Όπως ανέφερε, μετά την ολοκλήρωση της πρώτης φάσης το μουσείο άνοιξε, προκειμένου η πόλη να αισθανθεί ότι διαθέτει και πάλι έναν ενεργό μουσειακό χώρο, ενώ για τη δεύτερη φάση εξασφαλίστηκαν οι επιπλέον πόροι για την ολοκλήρωση των ψηφιακών εφαρμογών. «Με σαφές χρονοδιάγραμμα το Μουσείο θα αποδοθεί έως το τέλος Μαρτίου. Τη σχολική χρονιά 2026-27 τα σχολεία μπορούν να το επισκέπτονται και να κάνουν εκεί το μάθημά τους», ανέφερε η υπουργός, υπογραμμίζοντας τον εκπαιδευτικό ρόλο που καλείται να διαδραματίσει το μουσείο στην τοπική κοινωνία.

Η κ. Μενδώνη συνέδεσε την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς με την παιδεία, τον πολιτισμό και τη βιώσιμη ανάπτυξη, επισημαίνοντας ότι η αξιοποίηση των μνημείων δεν μπορεί να γίνεται εις βάρος της προστασίας τους. «Η πολιτιστική κληρονομιά είναι συγκριτικό πλεονέκτημα για έναν τόπο και μπορεί να συνδεθεί με την παιδεία, τον πολιτισμό και τη βιώσιμη ανάπτυξη, χωρίς να υποχωρεί στο ελάχιστο η προστασία των μνημείων», τόνισε.

Με την ολοκλήρωση των παρεμβάσεων, η Αρχαία Όλυνθος επιχειρεί να λειτουργήσει ως ένας σύγχρονος πολιτιστικός προορισμός, όπου η επίσκεψη δεν περιορίζεται στην παρατήρηση των αρχαιολογικών καταλοίπων, αλλά εμπλουτίζεται με νέες δυνατότητες ενημέρωσης, εκπαίδευσης και διαδραστικής γνωριμίας με το παρελθόν.

Η εκδήλωση ανέδειξε παράλληλα τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ των φορέων που συμμετείχαν στην υλοποίηση των έργων, με την υπουργό να κάνει ιδιαίτερη αναφορά στη συμβολή της Εφορείας Αρχαιοτήτων Χαλκιδικής και Αγίου Όρους, της Περιφέρειας, του Δήμου, της τοπικής κοινωνίας και του ιδιωτικού τομέα.

Στόχος, όπως υπογράμμισε, είναι η πολιτιστική κληρονομιά να παραμένει προστατευμένη, αλλά ταυτόχρονα να επιστρέφει στην κοινωνία ως χώρος γνώσης, εμπειρίας και δημιουργικής συνάντησης, σύμφωνα με το ΑΠΕ-ΜΠΕ.