Η συμφωνία Ελλάδας και Πορτογαλίας για την προμήθεια 3+3 αεροσκαφών EMBRAER KC-390 ανοίγει νέο κεφάλαιο στις επιχειρησιακές δυνατότητες της Πολεμικής Αεροπορίας. Τα αεροσκάφη θα μπορούν να αναλαμβάνουν στρατηγικές μεταφορές, αλλά και τον εναέριο ανεφοδιασμό μαχητικών.
Στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας υπεγράφη τη Δευτέρα 2 Νοεμβρίου η διακρατική συμφωνία, παρουσία του Νίκου Δένδια και του Πορτογάλου ομολόγου του, Νούνο Μέλο, ο οποίος βρίσκεται στην Ελλάδα για επίσημη επίσκεψη.
Η ένταξη των βραζιλιάνικης κατασκευής KC-390 αποτελεί σημαντικό ορόσημο για τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις. Όπως επισήμανε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, η Πολεμική Αεροπορία αποκτά για πρώτη φορά αεριωθούμενα μεταγωγικά και τη δυνατότητα ανεφοδιασμού μαχητικών στον αέρα.
Κατά την υποδοχή του Πορτογάλου υπουργού στο Πεντάγωνο, ο Νίκος Δένδιας ανέφερε: «Είναι μια αγορά για την Ελλάδα που σηματοδοτεί δύο πρωτιές. Είναι η πρώτη φορά στην Ιστορία μας που θα αποκτήσουμε αεριωθούμενο μεταγωγικό αεροσκάφος»
Στη συνέχεια πρόσθεσε: «Και είναι η πρώτη φορά στην Ιστορία μας που θα αποκτήσουμε αεροσκάφος-τάνκερ, δηλαδή αεροσκάφος που μπορεί να ανεφοδιάζει τα μαχητικά μας στον αέρα. Σε πρώτη φάση τα Rafale και τα Mirage και, έναν χρόνο μετά από τώρα, και τα F-16»
Πώς ο εναέριος ανεφοδιασμός ενισχύει τα ελληνικά μαχητικά
Κύριο επιχειρησιακό πλεονέκτημα των KC-390 είναι ότι μπορούν να ανεφοδιάζουν μαχητικά ενώ βρίσκονται εν πτήσει. Ως τώρα τα ελληνικά μαχητικά επέστρεφαν σε αεροπορικές βάσεις για καύσιμα, περιορίζοντας έτσι τον χρόνο που μπορούσαν να παραμείνουν σε μια περιοχή επιχειρήσεων.
Με τη νέα δυνατότητα, τα Rafale και τα Mirage, και αργότερα τα F-16, θα έχουν τη δυνατότητα να παραμένουν περισσότερο στον αέρα. Θα ανεφοδιάζονται χωρίς να διακόπτουν την αποστολή τους για να επιστρέψουν στη βάση.
Ο Νίκος Δένδιας στάθηκε ιδιαίτερα στην επιχειρησιακή αναβάθμιση, επισημαίνοντας ότι το νέο πλεονέκτημα ενδέχεται να μεταβάλει τα δεδομένα των αεροπορικών επιχειρήσεων.
«Θα ήθελα να πω ότι δεν υπάρχει τρόπος με τον οποίο να υπογραμμίσω το τι τεράστιο πλεονέκτημα δίνει στα μαχητικά μας αεροσκάφη αυτή η δυνατότητα εναέριου ανεφοδιασμού», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Όπως εξήγησε, η διάρκεια παραμονής ενός μαχητικού στον αέρα δεν θα εξαρτάται πλέον μόνο από τα διαθέσιμα καύσιμα, αλλά θα καθορίζεται ουσιαστικά από τις αντοχές του πιλότου.
Η αναφορά του Δένδια στην τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974
Η σύνδεση της συμφωνίας με τη στρατηγική σημασία των αεροσκαφών ανεφοδιασμού έφερε και μια αναφορά του υπουργού Εθνικής Άμυνας στην τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974, η οποία προκάλεσε ιδιαίτερη αίσθηση.
Ο Νίκος Δένδιας υποστήριξε πως, αν η Ελλάδα είχε τότε αυτή την επιχειρησιακή δυνατότητα, η εξέλιξη των γεγονότων στην Κύπρο ενδεχομένως να ήταν διαφορετική.
Ο υπουργός δήλωσε: «Ή, αν θέλετε, να σας το πω με ένα παράδειγμα: αν η Ελλάδα είχε αεροσκάφη ανεφοδιασμού στον αέρα των μαχητικών μας αεροσκαφών, η εισβολή στην Κύπρο το 1974 δεν θα μπορούσε να έχει συμβεί και δεν θα μπορούσε να έχει διατηρηθεί το προγεφύρωμα της εισβολής»
Μεταφορά τεχνογνωσίας και εκπαίδευση Ελλήνων χειριστών
Η ελληνοπορτογαλική συμφωνία περιλαμβάνει και τη μεταφορά τεχνογνωσίας. Η Πορτογαλία θα συμβάλει στην εκπαίδευση των Ελλήνων χειριστών, προκειμένου να γνωρίσουν τα νέα αεροσκάφη και τις δυνατότητές τους.
Παράλληλα, ο Νίκος Δένδιας ευχαρίστησε την Πορτογαλία για τη συμμετοχή ενός KC-390 στην πτήση πάνω από τη Θεσσαλονίκη, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων για την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου.
Τη συμφωνία υπέγραψαν, παρουσία των δύο υπουργών, ο γενικός διευθυντής της Γενικής Διεύθυνσης Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων, υποστράτηγος Ιωάννης Μπούρας, και ο γενικός διευθυντής Εξοπλισμών του πορτογαλικού υπουργείου Εθνικής Άμυνας, Αντόνιο Ζοζέ Μπαπτίστα.
Η συμφωνία ακολουθεί την επίσκεψη του Νίκου Δένδια στη Λισαβόνα, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 7 Μαΐου 2026.
Ελλάδα και Πορτογαλία συνεργάζονται σε θαλάσσια drones και δορυφόρους
Η αγορά των KC-390 είναι μόνο μία από τις πλευρές της διμερούς αμυντικής συνεργασίας. Οι δύο υπουργοί συζήτησαν επίσης ζητήματα αμυντικής καινοτομίας και τεχνολογίας, καθώς και τρόπους ενίσχυσης της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας.
Ο Νίκος Δένδιας ανακοίνωσε ότι Ελλάδα και Πορτογαλία εξετάζουν την επέκταση της συνεργασίας τους στα θαλάσσια μη επανδρωμένα συστήματα (drones), αξιοποιώντας και τη σχετική εμπειρία της πορτογαλικής πλευράς.
Στις συζητήσεις περιλαμβάνεται επίσης η ανάπτυξη σκαφών ικανών να μεταφέρουν και να επιχειρούν με drones, καθώς και η συνεργασία για την κατασκευή και την αξιοποίηση συστημάτων αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Το Διάστημα και οι δορυφορικές τεχνολογίες αποτελούν ακόμη έναν τομέα στον οποίο Ελλάδα και Πορτογαλία μπορούν να συνεργαστούν. Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας ανακοίνωσε πως μέσα στις επόμενες ημέρες θα εγκαινιάσει τη Διοίκηση Διαστήματος της Πολεμικής Αεροπορίας και ανέφερε ότι η Πορτογαλία συγκαταλέγεται στους εταίρους με τους οποίους επιδιώκεται στενότερη συνεργασία.
Στις διευρυμένες συνομιλίες τέθηκαν ακόμη θέματα σχετικά με το Δίκαιο της Θάλασσας, την τουρκική στάση και το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Στο τραπέζι βρέθηκαν επίσης οι υποχρεώσεις αμοιβαίας συνδρομής στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ.
Οι εξελίξεις στην Αφρική και η σημασία που έχει η ευρωπαϊκή παρουσία στην περιοχή αποτέλεσαν, επίσης, αντικείμενο ανταλλαγής απόψεων μεταξύ των δύο υπουργών.
Τέλος, κατά την επίσημη επίσκεψη του Νούνο Μέλο στην Αθήνα, Ελλάδα και Πορτογαλία υπέγραψαν συμφωνία συνεργασίας ανάμεσα στις Πολεμικές Αεροπορίες τους, δίνοντας περαιτέρω ώθηση στους αμυντικούς δεσμούς των δύο χωρών.
