Την έναρξη ενός νέου κεφαλαίου στην αμυντική συνεργασία Αθήνας και Λισαβόνας σηματοδοτεί η συμφωνία με την Πορτογαλία για τα μεταγωγικά της Embraer, όπως δήλωσε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας. Οι δηλώσεις έγιναν μετά την υπογραφή Διακρατικής Συμφωνίας, τη Δευτέρα 2 Νοεμβρίου 2026, στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας, παρουσία του Πορτογάλου υπουργού Άμυνας Νούνο Μέλο.
Ο κ. Δένδιας χαρακτήρισε την ημέρα ιδιαίτερα σημαντική για τις σχέσεις των δύο χωρών και επισήμανε ότι «πρόκειται για την πρώτη φορά που οι εξαιρετικές σχέσεις των δύο χωρών αποκτούν τόσο συγκεκριμένο αμυντικό περιεχόμενο».
Δύο ιστορικές πρωτιές για την Ελλάδα, όπως είπε, συνδέονται με την απόκτηση των αεροσκαφών: «την απόκτηση αεριωθούμενων μεταγωγικών αεροσκαφών και την εισαγωγή της δυνατότητας εναέριου ανεφοδιασμού μαχητικών».
Για την προμήθεια «τριών συν τριών αεροσκαφών Embraer KC-390», ο υπουργός στάθηκε στην καθοριστική συμβολή του προγράμματος στην επιχειρησιακή αναβάθμιση της Πολεμικής Αεροπορίας.
Στα μαχητικά Rafale και Mirage θα εφαρμοστεί αρχικά η δυνατότητα ανεφοδιασμού κατά την πτήση, ενώ στα F-16 θα ακολουθήσει περίπου έναν χρόνο αργότερα, ανέφερε ο υπουργός. «Δεν υπάρχει τρόπος με τον οποίο να υπογραμμίσω το τι τεράστιο πλεονέκτημα δίνει στα μαχητικά μας αεροσκάφη αυτή η δυνατότητα εν αέριω ανεφοδιασμού», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Η παραμονή των μαχητικών στον αέρα μπορεί να αυξηθεί πολλαπλάσια με τον εναέριο ανεφοδιασμό, αλλάζοντας ουσιαστικά τα επιχειρησιακά δεδομένα, σύμφωνα με τον κ. Δένδια. Όπως διευκρίνισε, «χωρίς αυτή τη δυνατότητα, η διάρκεια μιας αποστολής περιορίζεται από τα διαθέσιμα καύσιμα, ενώ με τον ανεφοδιασμό εν πτήσει μπορεί να παραταθεί σημαντικά, με βασικό περιορισμό πλέον την αντοχή του χειριστή».
Την εισβολή στην Κύπρο το 1974 επικαλέστηκε ο υπουργός για να αναδείξει τη στρατηγική αξία του εναέριου ανεφοδιασμού. Κατά την εκτίμησή του, αν η Ελλάδα διέθετε τότε αεροσκάφη για τον ανεφοδιασμό των μαχητικών, «η εισβολή στην Κύπρο το 1974 δεν θα μπορούσε να έχει συμβεί και δεν θα μπορούσε να έχει διατηρηθεί το προγεφύρωμα της εισβολής».
Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας εξέφρασε ευχαριστίες προς την Πορτογαλία για τη συμβολή της στην υλοποίηση του προγράμματος, καθώς και για τη μεταφορά τεχνογνωσίας και την υποστήριξη στην εκπαίδευση των Ελλήνων πιλότων. Αναφέρθηκε ακόμη στο πορτογαλικό KC-390 που βρέθηκε στη Θεσσαλονίκη για την παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου, δίνοντας στο κοινό τη δυνατότητα να παρακολουθήσει το αεροσκάφος εν πτήσει.
Η συνεργασία στον τομέα της άμυνας, όπως υπογράμμισε στη συνέχεια, δεν εξαντλείται στα μεταγωγικά αεροσκάφη. «στο τραπέζι βρίσκονται και άλλοι τομείς προηγμένης τεχνολογίας, με έμφαση στα θαλάσσια μη επανδρωμένα συστήματα, στα οποία η Λισαβόνα έχει αναπτύξει σημαντικές δυνατότητες».
Ο κ. Δένδιας μίλησε για ένα εξειδικευμένο κέντρο σε ναυτική βάση της Λισαβόνας, το οποίο επισκέφθηκε, και σημείωσε ότι Αθήνα και Λισαβόνα επιδιώκουν να διευρύνουν τη συνεργασία τους στον συγκεκριμένο κλάδο. Παράλληλα, αναφέρθηκε στις δυνατότητες κοινής ανάπτυξης μη επανδρωμένων μέσων και άλλων τεχνολογικών συστημάτων.
Στις προοπτικές συνεργασίας ενέταξε και το διάστημα, αναφέροντας ότι η Ελλάδα αναζητά εταίρους για την ανάπτυξη δορυφορικών δυνατοτήτων και την ενίσχυση της ευρωπαϊκής παρουσίας στο διάστημα. Όπως γνωστοποίησε, σε λίγες ημέρες πρόκειται να εγκαινιάσει τη Διοίκηση Διαστήματος, ενώ η συνεργασία με την Πορτογαλία μπορεί να επεκταθεί και σε αυτόν τον τομέα.
Το Δίκαιο της Θάλασσας και η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) αποτέλεσαν σημαντικό μέρος των συνομιλιών, σύμφωνα με τον κ. Δένδια. Ο υπουργός ενημέρωσε την πορτογαλική πλευρά τόσο για τις ελληνικές θέσεις όσο και για την τουρκική αντίληψη σχετικά με το νομικό πλαίσιο που ισχύει στην περιοχή, με ιδιαίτερη αναφορά στο τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Ο κ. Δένδιας επισήμανε ότι η Πορτογαλία έχει συνυπογράψει την UNCLOS και στηρίζει την εφαρμογή του Δικαίου της Θάλασσας, κάτι που διαμορφώνει κοινή βάση συνεννόησης για την Αθήνα και τη Λισαβόνα.
Οι υποχρεώσεις αμοιβαίας συνδρομής στο ΝΑΤΟ και στην Ευρωπαϊκή Ένωση συζητήθηκαν επίσης από τους δύο υπουργούς, με αναφορά στο άρθρο 5 της Βορειοατλαντικής Συνθήκης και στο άρθρο 42 παράγραφος 7 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Στην ατζέντα περιλήφθηκαν ακόμη οι ευρύτερες γεωπολιτικές προκλήσεις.
Την ανάγκη να ενισχύσει η Ευρώπη την παρουσία της στην Αφρική τόνισε ο κ. Δένδιας, προειδοποιώντας πως η απουσία της ενδέχεται να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα μεσοπρόθεσμα. Αναγνώρισε τον ξεχωριστό ρόλο που μπορεί να έχει η Πορτογαλία χάρη στους ιστορικούς δεσμούς της με την περιοχή και αναφέρθηκε επίσης στην ελληνική παρουσία στη Μοζαμβίκη.
Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, ολοκληρώνοντας, ευχαρίστησε τον Πορτογάλο ομόλογό του για την επίσκεψη και την υπογραφή των συμφωνιών. Παράλληλα, μίλησε για ένα «μεγάλο παράθυρο» συνεργασίας που ανοίγεται ανάμεσα στις δύο χώρες.
Η συμφωνία για τα KC-390, όπως σημείωσε καταλήγοντας, αποτελεί το πρώτο βήμα για ένα ευρύτερο πλαίσιο αμυντικής και τεχνολογικής συνεργασίας. Στόχος είναι αυτό να καλύψει πεδία από τις αεροπορικές δυνατότητες μέχρι τα μη επανδρωμένα συστήματα και το διάστημα.
