Τέσσερις ανώτατοι τραπεζίτες της Gazprombank στο Λουξεμβούργο φέρονται να εκμεταλλεύτηκαν το χάος που προκάλεσαν οι κυρώσεις της ΕΕ στη ρωσική αγορά ομολόγων, αποκομίζοντας περίπου 9 εκατομμύρια ευρώ από αγοραπωλησίες ρωσικών τίτλων, ενώ ταυτόχρονα ενίσχυσαν το ρωσικό κράτος. Παρότι οι συναλλαγές τους ήταν τυπικά νόμιμες, τα στοιχεία δείχνουν ότι είχαν πρόσβαση σε εσωτερική πληροφόρηση, με αποτέλεσμα να απομακρυνθούν από τις θέσεις τους, σε μια υπόθεση που αναδεικνύει πώς οι κυρώσεις μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να φέρουν το αντίθετο από το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα.
Πιο αναλυτικά
Η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να επέβαλε κυρώσεις στη Ρωσία για να μην έχει χρήματα για να συνεχίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία, ωστόσο τέσσερις Ρώσοι τραπεζίτες είδαν την ευκαιρία για να βγάλουν εκατομμύρια.
Μάλιστα, δεν πρόκειται για στελέχη κλεισμένα σε κάποιο γραφείο κάπου στη Μόσχα, αλλά για τραπεζίτες στο Λουξεμβούργο, οι οποίοι κέρδισαν σε προσωπικό επίπεδο και ταυτοχρόνως ενίσχυσαν το ρωσικό κράτος.
Σύμφωνα με τους Financial Times, όλα ξεκίνησαν το 2022 λίγες μέρες μετά την επιβολή των κυρώσεων. Η ΕΕ αποφάσισε να τσακίσει οικονομικά τη Ρωσία, όμως εξαίρεσε σε μεγάλο βαθμό την Gazprom για να μη διαταραχθεί η αγορά. Εντούτοις, η τιμή των ομολόγων της σε ξένο νόμισμα έπεσε κατακόρυφα, με ορισμένα να διαπραγματεύονται στο μισό της αρχικής τους αξίας, καθώς οι κυρώσεις εναντίον βασικών κόμβων του ρωσικού χρηματοπιστωτικού συστήματος δυσχέραναν τη δυνατότητα της Gazprom να καταβάλει τους τόκους στους πιστωτές της. Έτσι, προέκυψαν προβλήματα με τον διακανονισμό των συναλλαγών ρωσικών τίτλων, με αρκετούς να παραμένουν δεσμευμένοι.
Η λύση που βρήκε το Κρεμλίνο ήταν να επιτρέψει στους επενδυτές να αντικαταστήσουν τα ευρωπαϊκά τους ομόλογα με νέα ομόλογα στη Ρωσία, τα οποία θα μπορούσαν να διαπραγματεύονται σε ρούβλια την αρχική τους αξία. Η ζήτηση για αυτά τα ομόλογα ήταν υψηλή και η διαφορά τιμών ήταν «πραγματική και σημαντική», όπως δήλωσε η Αλεξάνδρα Προκόπενκο του Κέντρου Carnegie Russia Eurasia.
Και εδώ εμφανίζεται η Gazprombank Luxembourg, ο κύριος δίαυλος για τις πληρωμές των ευρωπαϊκών χωρών προς τη Gazprom. Πρόκειται για τράπεζα που ίδρυσε μεν η Gazprom, αλλά ως επιχειρηματική οντότητα είναι διαφορετική.
Οι FT έγραψαν πως οι Ντμίτρι Ντερκάτς, Σεργκέι Νεκράσοφ, Σεργκέι Μπελούσοφ και Πάβελ Μπολσάκοφ, τέσσερις ανώτατοι τραπεζίτες της, δανείστηκαν λεφτά από τα αφεντικά τους και άρχισαν να αγοράζουν σε εξευτελιστικές τιμές ρωσικούς τίτλους στην Ευρώπη. Στη συνέχεια, τους αντάλλασσαν με ρωσικά ομόλογα που κόστιζαν αρκετά παραπάνω και μετά πουλούσαν σε δυτικούς επιχειρηματίες τα συγκεκριμένα ομόλογα. Με αυτό τον τρόπο είχαν προσωπικό κέρδος, αλλά έφερναν και λεφτά στο ρωσικό κράτος.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η όλη διαδικασία επισήμως ήταν νόμιμη και κανένας από τους εμπλεκόμενους φορείς (π.χ. το ρωσικό Εθνικό Αποθετήριο Διακανονισμών ή ελβετική τράπεζα Compagnie Bancaire Helvétique) δεν είχε υποπέσει σε κάποια παρατυπία.
Ωστόσο, υπήρξε μια υποψία που σε σύντομο χρονικό διάστημα έθεσε σε διαθεσιμότητα τους τέσσερις τραπεζίτες και στη συνέχεια οδήγησε στην απομάκρυνση από τις θέσεις τους. Αποκτούσαν τα ρωσικά ομόλογα πριν ανακοινωθεί ότι διατίθενται για ανταλλαγή.
Σύμφωνα με τους FT, επίσημα έγγραφα έδειξαν ότι η συναλλαγή μπορεί να είχε ολοκληρωθεί μέρες πριν η Gazprom διαθέσει τα ομόλογα ή κυριολεκτικά μερικά λεπτά μετά την έκδοση της ανακοίνωσης διάθεσης. Ο τρόπος δράσης των τραπεζιτών έδειξε ότι υπήρξε εσωτερική πληροφόρηση και η Gazprombank Luxembourg τούς απομάκρυνε, όμως ακόμη και σήμερα δεν έχει υπάρξει καταδικαστική απόφαση σε βάρος τους.
Άτομα του χρηματοπιστωτικού τομέα είπαν στους FT ότι το ζήτημα δεν είναι η απάτη που φέρεται να διέπραξαν οι τραπεζίτες, καθώς το κέρδος υπολογίζεται περίπου στα 9 εκατομμύρια ευρώ και το φαινόμενο αντιμετωπίστηκε σχετικά γρήγορα.
Αντιθέτως, το πρόβλημα εντοπίζεται στο γεγονός ότι ενώ οι κυρώσεις επιβλήθηκαν για να χτυπήσουν την αγορά της Ρωσίας, σε ορισμένες περιπτώσεις πέτυχαν το άκρως ανάποδο και επέτρεψαν σε ορισμένους να πλουτίσουν μυστηριωδώς και χωρίς να χρειαστεί να δικαιολογήσουν την πηγή των χρημάτων τους. Επιπλέον, η περίπτωση των τεσσάρων παραπάνω τραπεζιτών δεν φαίνεται να είναι ένα μεμονωμένο φαινόμενο, αλλά «η κορυφή του παγόβουνου».
