Ιστορική παρέμβαση 18 ναυτιλιακών δυνάμεων, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, για τους διεθνείς κανόνες της ναυτιλίας και του παγκόσμιου εμπορίου

Σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης βρίσκεται το διεθνές θαλάσσιο εμπόριο, καθώς οι κλιμακούμενες γεωπολιτικές διαμάχες και η ανεξέλεγκτη γιγάντωση του «σκιώδους στόλου» υπονομεύουν τα θεμέλια της ελεύθερης ναυσιπλοΐας. Όπως αποκαλύπτουν οι Financial Times, οι σημαντικότερες ναυτιλιακές δυνάμεις της υφηλίου εκπέμπουν σήμα κινδύνου, προειδοποιώντας ότι η σταδιακή κατάρρευση των κανόνων που ρυθμίζουν τους ωκεανούς επί δεκαετίες απειλεί να προκαλέσει ακαριαία παράλυση στην παγκόσμια οικονομία.

Σε μια σπάνια, κοινή κίνηση που υπογραμμίζει την κρισιμότητα των στιγμών, η Συμβουλευτική Ναυτιλιακή Ομάδα (CSG) προχωρά στην πρώτη δημόσια τοποθέτησή της μετά από έξι δεκαετίες. Στα 18 κράτη που εκπροσωπούν άνω του 20% της παγκόσμιας χωρητικότητας περιλαμβάνεται και η Ελλάδα.

Ιστορική παρέμβαση από 18 ναυτιλιακές δυνάμεις

Η σοβαρότητα της κατάστασης αποτυπώνεται στη σπάνια, κοινή παρέμβαση της Συμβουλευτικής Ναυτιλιακής Ομάδας (Consultative Shipping Group – CSG). Το όργανο αυτό απαρτίζεται από 18 κράτη –μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, η Σιγκαπούρη, η Δανία, η Ιαπωνία, ο Καναδάς, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ολλανδία και η Νότια Κορέα– που αντιπροσωπεύουν άνω του ενός πέμπτου της παγκόσμιας ναυτιλιακής χωρητικότητας.

Πρόκειται για την πρώτη δημόσια τοποθέτηση της CSG από την ίδρυσή της πριν από περισσότερα από 60 χρόνια, γεγονός που υπογραμμίζει την κρισιμότητα των στιγμών.

Στη σχετική ανακοίνωση υπογραμμίζεται με σαφήνεια ότι «χωρίς το θαλάσσιο εμπόριο, οι εφοδιαστικές αλυσίδες θα διασπώνταν και η παγκόσμια οικονομία, όπως τη γνωρίζουμε, θα οδηγούνταν σε ακαριαία παράλυση».

Παράλληλα, επισημαίνεται ότι οι τρέχουσες διαταραχές αποτελούν «ενδείξεις μιας δομικής μετατόπισης στο λειτουργικό περιβάλλον του παγκόσμιου εμπορίου», καθώς οι θαλάσσιοι διάδρομοι μετατρέπονται σταδιακά σε εργαλεία άσκησης πίεσης.

Υπονόμευση του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού

Το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο, το οποίο στηρίζεται στην ιστορική αρχή των «ελεύθερων θαλασσών» (mare liberum) και διαμορφώνεται θεσμικά από τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO) του ΟΗΕ, βρίσκεται υπό πρωτοφανή αμφισβήτηση.

Με δεδομένο ότι άνω του 80% του παγκόσμιου εμπορίου διακινείται μέσω θαλάσσης, η αποδυνάμωση αυτών των πολυμερών προτύπων εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους.

Ο Μπράιαν Βέσελ, γενικός διευθυντής της Δανικής Ναυτιλιακής Αρχής που προεδρεύει της CSG, δήλωσε στους Financial Times ότι τα ναυτικά κράτη υποχρεώθηκαν σε αυτή την παρέμβαση εξαιτίας του αυξανόμενου κατακερματισμού του τομέα.

Ο ίδιος τόνισε χαρακτηριστικά: «Επί δεκαετίες, οικοδομήσαμε το παγκόσμιο εμπόριο με βάση την παραδοχή ότι τα πλοία μπορούν να κινούνται ελεύθερα διαπερνώντας τα σύνορα. Αυτή η παραδοχή δέχεται πλέον ισχυρές πιέσεις».

Γεωπολιτική εργαλειοποίηση και η απειλή του σκιώδους στόλου

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ, έναν δίαυλο καίριας σημασίας από τον οποίο διέρχεται το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου. Παράλληλα, οι αυστηρές κυρώσεις στη Ρωσία και το Ιράν τροφοδότησαν τη ραγδαία ανάπτυξη ενός παράλληλου στόλου.

Σύμφωνα με τη TankerTrackers, ο «σκιώδης στόλος» αριθμεί πλέον περισσότερα από 1.500 δεξαμενόπλοια (σχεδόν το 20% της παγκόσμιας χωρητικότητας), τα οποία λειτουργούν χωρίς εγκεκριμένη ασφαλιστική κάλυψη, δημιουργώντας τεράστιους περιβαλλοντικούς κινδύνους, όπως αναφέρει το άρθρο των Financial Times.