Εξωδικαστικός: Τα «ψιλά γράμματα» για τις δόσεις, τις κατασχέσεις και τη διαγραφή χρεών

Περισσότεροι οφειλέτες μπορούν πλέον να ενταχθούν στις ρυθμίσεις χρεών μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, καθώς μειώθηκε το όριο των οφειλών. Παράλληλα, δίνεται υπό προϋποθέσεις δεύτερη ευκαιρία σε όσους έχασαν παλαιότερη ρύθμιση, επειδή αδυνατούσαν να καταβάλουν τις δόσεις.

Με νέα εγκύκλιο, η ΑΑΔΕ καταγράφει και διευκρινίζει τις αλλαγές που έχουν γίνει στον εξωδικαστικό μηχανισμό, δίνοντας κατευθύνσεις στις φορολογικές υπηρεσίες για την ομοιόμορφη εφαρμογή τους.

Οι αλλαγές στον εξωδικαστικό μηχανισμό

• Ρύθμιση οφειλών άνω των 5.000 ευρώ. Με τη μείωση του κατώτατου ποσού από τις 10.000 στις 5.000 ευρώ, περισσότεροι οφειλέτες μπορούν πλέον να προσφύγουν στον μηχανισμό. Η μεταβολή ισχύει τόσο για τις πολυμερείς συμβάσεις αναδιάρθρωσης όσο και για τις διμερείς συμφωνίες με το Δημόσιο και τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης. Για τις διμερείς ρυθμίσεις, η εγκύκλιος ορίζει ότι, βάσει των ειδικότερων όρων, το χρέος πρέπει να ξεπερνά τις 5.000 ευρώ ανά πιστωτή. Έτσι, αποκτούν πρόσβαση και όσοι αποκλείονταν προηγουμένως εξαιτίας μικρότερης οφειλής.
• Υπαγωγή στον εξωδικαστικό οφειλών προς δήμους. Στις οφειλές που μπορούν να ρυθμιστούν περιλαμβάνονται πλέον χρέη προς δήμους, περιφέρειες και τα νομικά τους πρόσωπα, εφόσον ανέρχονται τουλάχιστον σε 5.000 ευρώ. Με βάση τους προβλεπόμενους όρους, στη δυνατότητα υπάγονται και υποθέσεις στις οποίες έχουν ήδη ληφθεί μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης ή διασφάλισης.
• Απλούστερη ένταξη ευάλωτων οφειλετών. Για όσους διαθέτουν την απαιτούμενη βεβαίωση ευάλωτου οφειλέτη εφαρμόζεται ειδική απλοποιημένη διαδικασία, με τη συναίνεση των πιστωτών στην προβλεπόμενη πρόταση να θεωρείται δεδομένη. Το ευνοϊκό πλαίσιο καλύπτει επίσης επιλέξιμους οφειλέτες που δεν υπερβαίνουν το διπλάσιο των εισοδηματικών και περιουσιακών ορίων για τους ευάλωτους, εφόσον έχουν χρέη έως 300.000 ευρώ προς χρηματοδοτικούς φορείς και καθυστέρηση τουλάχιστον 90 ημερών κατά τον χρόνο που προβλέπει ο νόμος.
• Νέα ευκαιρία για όσους έχασαν ρύθμιση. Κατ’ εξαίρεση, επιτρέπεται νέα αίτηση από οφειλέτες που δεν τήρησαν παλαιότερη σύμβαση αναδιάρθρωσης, επειδή δεν κατέβαλαν τα ποσά που προβλέπονταν. Πρόκειται για ειδική διαδικασία, στην οποία είναι δυνατό να περιληφθεί όρος πώλησης ακινήτων, με εξαίρεση την κύρια κατοικία. Η αίτηση πρέπει να υποβληθεί μέσα σε έξι μήνες από τις 21 Σεπτεμβρίου 2026, δηλαδή έως τις 21 Μαρτίου 2027. Η πρόβλεψη αυτή δεν συνιστά γενικό δικαίωμα επανένταξης για όλους όσοι απώλεσαν προηγούμενη ρύθμιση.
• Τροποποιήσεις για την ακίνητη περιουσία. Οι χρηματοδοτικοί φορείς έχουν τη δυνατότητα να προτείνουν αναδιάρθρωση με εκποίηση ακινήτων του οφειλέτη, χωρίς να περιλαμβάνεται η κύρια κατοικία. Για τον υπολογισμό των μηνιαίων δόσεων σε τέτοιες περιπτώσεις υπολογίζεται μόνο η αξία της κύριας κατοικίας. Όταν εφαρμόζεται η ειδική απλοποιημένη διαδικασία, οι χρηματοδοτικοί φορείς οφείλουν να καταθέσουν την εν λόγω αντιπρόταση, ενώ ο οφειλέτης μπορεί να επιλέξει αν θα την αποδεχθεί.
• Μείωση τόκων σε περίπτωση πρόωρης εξόφλησης. Εφόσον ο οφειλέτης έχει ενταχθεί στον εξωδικαστικό μηχανισμό και εξοφλήσει εφάπαξ το υπόλοιπο της ρύθμισης, δικαιούται έκπτωση για όλους τους τόκους που αφορούν τις δόσεις τις οποίες προπληρώνει. Η πρόβλεψη εφαρμόζεται τόσο στις πολυμερείς όσο και στις διμερείς συμβάσεις. Ισχύει ακόμη και όταν η εξόφληση γίνεται με συμψηφισμό, παρακράτηση ή απόδοση ποσών που έχουν προκύψει από κατασχέσεις.
• Μεταβολές στο καθεστώς κατασχέσεων. Για την αδρανοποίηση κατασχέσεων απαιτήσεων εις χείρας τρίτων απλουστεύονται οι όροι, εφόσον ο οφειλέτης έχει συνάψει σύμβαση αναδιάρθρωσης και τηρεί τις απαιτήσεις. Στους όρους περιλαμβάνεται η υποβολή των δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος και ΦΠΑ για τα πέντε φορολογικά έτη πριν από την αίτηση εξωδικαστικής ρύθμισης, ακόμη και αν αυτές κατατέθηκαν εκπρόθεσμα. Παράλληλα, καταργήθηκε η ειδική απαίτηση να έχει υποβληθεί Αναλυτική Περιοδική Δήλωση μέσα σε τρίμηνο από τη λήξη της προθεσμίας υποβολής της. Η ένταξη στη ρύθμιση, πάντως, δεν επιφέρει από μόνη της την αδρανοποίηση της κατάσχεσης.
• Ρυθμίσεις για χρέη επιχειρήσεων που έχουν κλείσει. Ο εξωδικαστικός μηχανισμός είναι διαθέσιμος και για οφειλές εταιρειών που λύθηκαν, βρίσκονται σε εκκαθάριση ή έχουν παύσει να υπάρχουν. Εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις, αίτηση μπορούν να καταθέσουν φυσικά πρόσωπα ή άλλοι υπόχρεοι που ευθύνονται αλληλέγγυα, βάσει νόμου, για τα εταιρικά χρέη. Επιπλέον, εάν έχει χαθεί προηγούμενη εξωδικαστική ρύθμιση, το πρόσωπο που φέρει συνυπευθυνότητα μπορεί να ζητήσει νέα ρύθμιση για τις ίδιες οφειλές.
• Διαγραφή οφειλών μετά την εξόφληση. Σύμφωνα με διευκρίνιση της ΑΑΔΕ, όταν εξοφληθεί πλήρως ή προεξοφληθεί η σύμβαση αναδιάρθρωσης, διαγράφεται το προβλεπόμενο ανεξόφλητο μέρος των οφειλών που έχουν υπαχθεί σε αυτήν. Η ρύθμιση περιλαμβάνει πλέον και χρέη από παρακρατούμενους και επιρριπτόμενους φόρους, αρκεί το ποσό που τους αναλογεί κατά την αποπληρωμή, χωρίς τους τόκους, να μην υπολείπεται της βασικής οφειλής.
• Φορολογική ενημερότητα και ενεργές ρυθμίσεις. Κατά τον υπολογισμό της παρακράτησης για την έκδοση φορολογικής ενημερότητας, δεν λαμβάνονται υπόψη τα χρέη που πρόκειται να διαγραφούν μέσω του εξωδικαστικού, διευκρινίζει η εγκύκλιος. Επίσης, ο οφειλέτης μπορεί να ζητήσει να μην ενταχθούν συγκεκριμένες οφειλές στη νέα σύμβαση, ώστε να συνεχίσει να τηρεί άλλη ρύθμιση τμηματικής καταβολής στην οποία έχει ήδη υπαχθεί.