Καστοριά: Η πόλη απελευθερώθηκε με μόλις 30 ιππείς και μια μπλόφα, σαν σήμερα 11 Νοεμβρίου

Στις 11 Νοεμβρίου 1912 η Καστοριά απελευθερώθηκε από την οθωμανική κυριαρχία, την περίοδο του Α΄ Βαλκανικού Πολέμου. Η ελληνική είσοδος στην πόλη έγινε χωρίς μάχη, καθώς ένα απρόσμενο τέχνασμα έπεισε τους Οθωμανούς ότι είχαν απέναντί τους 25.000 Έλληνες στρατιώτες, ενώ επρόκειτο για περίπου 30 ιππείς.

Στην πραγματικότητα, έξω από την πόλη δεν είχαν συγκεντρωθεί χιλιάδες στρατιώτες. Η ελληνική παρουσία περιοριζόταν σε μια μικρή δύναμη υπό τον αξιωματικό Ιωάννη Άρτη.

Μέσα σε λίγες ώρες η επιχείρηση ολοκληρώθηκε, καθώς οι οθωμανικές δυνάμεις αποχώρησαν. Από τότε, η 11η Νοεμβρίου αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ημερομηνίες στην ιστορία της Καστοριάς.

Η περιορισμένη ελληνική δύναμη στην περιοχή της Καστοριάς

Τον Νοέμβριο του 1912 ο Α΄ Βαλκανικός Πόλεμος βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. Έπειτα από την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης στις 26 Οκτωβρίου και της Φλώρινας στις 7 Νοεμβρίου, οι οθωμανικές δυνάμεις υποχωρούν στη Δυτική Μακεδονία, προς την περιοχή της Κορυτσάς.

Με αποστολή να ελέγξει την κατάσταση και να επιδιώξει την παράδοση της πόλης, ένα μικρό τμήμα του 1ου Συντάγματος Ιππικού κατευθύνεται προς την Καστοριά στις 10 Νοεμβρίου 1912.

Την ομάδα διοικεί ο Ιωάννης Άρτης. Στην επιχείρηση παίρνουν μέρος επίσης ο υπίλαρχος Παναγιώτης Νικολαΐδης και ο Καστοριανός μακεδονομάχος ανθυπίλαρχος Φιλόλαος Πηχεών.

Περίπου 30 ιππείς αποτελούν τη δύναμη, η οποία στρατοπεδεύει στον Απόσκεπο, λίγο έξω από την Καστοριά. Οι άνδρες αντιλαμβάνονται ότι δεν έχουν αρκετή στρατιωτική ισχύ για να αντιμετωπίσουν οργανωμένη οθωμανική αντίσταση.

Ο Άρτης, ωστόσο, επιλέγει να δοκιμάσει ένα διαφορετικό σχέδιο.

Η παραπλάνηση για 25.000 Έλληνες στρατιώτες

Ιστορικές αφηγήσεις αναφέρουν ότι ο Άρτης απευθύνει μήνυμα στον μητροπολίτη Καστοριάς Ιωακείμ Λεπτίδη, ζητώντας τη μεσολάβησή του για να παραδοθεί η πόλη.

Το περιεχόμενο του μηνύματος ξεκινά με έναν εντυπωσιακό ισχυρισμό:

«Την πόλη έχουν κυκλώσει από παντού δυνάμεις 25.000 ανδρών».

Στη συνέχεια τίθεται προθεσμία μίας ώρας για την παράδοση και διατυπώνεται προειδοποίηση ότι, αν αυτή δεν γίνει, η πόλη ενδέχεται να βομβαρδιστεί.

Στην πραγματικότητα, δεν υπήρχαν 25.000 στρατιώτες. Η παραπλάνηση αποσκοπούσε στην αποτροπή μιας σύγκρουσης που η μικρή ελληνική δύναμη δεν θα μπορούσε να αντιμετωπίσει.

Την ίδια ώρα, ο Άρτης στέλνει τον Παναγιώτη Νικολαΐδη στην Καστοριά, μαζί με δύο ιππείς, προκειμένου να εξακριβώσει την κατάσταση.

Εκεί ο Νικολαΐδης συναντά τον δήμαρχο Κωνσταντίνο Γούση. Ο τελευταίος αναλαμβάνει να μεταφέρει στον οθωμανό στρατιωτικό διοικητή, Μεχμέτ Πασά, τόσο το αίτημα παράδοσης όσο και τον ισχυρισμό ότι ελληνική δύναμη έχει περικυκλώσει την πόλη.

Η μπλόφα εκτυλίσσεται ενώ ο οθωμανικός στρατός βρίσκεται ήδη σε γενικότερη υποχώρηση. Ο Μεχμέτ Πασάς συγκαλεί στρατιωτικό συμβούλιο και οι δυνάμεις του αποφασίζεται να κατευθυνθούν προς την Κορυτσά.

Κατά τη διάρκεια της νύχτας από τις 10 προς τις 11 Νοεμβρίου, οι οθωμανικές δυνάμεις φεύγουν από την Καστοριά χωρίς να πολεμήσουν για την υπεράσπισή της.

Καστοριά, 11 Νοεμβρίου 1912: χαρμόσυνοι ήχοι από τις καμπάνες

Το πρωί της 11ης Νοεμβρίου ο Φιλόλαος Πηχεών φτάνει στην Καστοριά με λίγους ιππείς και ανακοινώνει ότι η πόλη απελευθερώθηκε.

Στη συνέχεια πραγματοποιείται η επίσημη είσοδος του Ιωάννη Άρτη μαζί με τους άνδρες του.

Οι περιγραφές της εποχής αναφέρουν ότι οι κάτοικοι κατεβαίνουν στους δρόμους για να καλωσορίσουν τους Έλληνες στρατιώτες. Από τις εκκλησίες ακούγονται χαρμόσυνα οι καμπάνες, ελληνικές σημαίες αναρτώνται στα μπαλκόνια και η πόλη γιορτάζει την αποχώρηση της οθωμανικής διοίκησης.

Ακολουθεί πανηγυρική δοξολογία στον Μητροπολιτικό Ναό. Παράλληλα, ο Φιλόλαος Πηχεών αναρτά στους τοίχους την επίσημη προκήρυξη για την κατάληψη της πόλης.

Η προκήρυξη εκδίδεται στο όνομα του βασιλιά Γεωργίου Α΄ και γνωστοποιεί ότι οι ελληνικοί νόμοι εφαρμόζονται πλέον στην επαρχία Καστοριάς ανεξάρτητα από το θρήσκευμα. Προσωρινά, παράλληλα, επιβάλλεται στρατιωτικός νόμος.

Την ίδια ημέρα απελευθερώνεται και το Άργος Ορεστικό, αφού οι οθωμανικές δυνάμεις έχουν αποχωρήσει και από εκεί.

Κατά τις επόμενες ημέρες φτάνουν στην περιοχή μεγαλύτεροι σχηματισμοί του ελληνικού στρατού, οι οποίοι εδραιώνουν τον στρατιωτικό έλεγχο στη Δυτική Μακεδονία.

Η διπλή γιορτή της Καστοριάς στις 11 Νοεμβρίου

Η απελευθέρωση της Καστοριάς έγινε την ημέρα της γιορτής του Αγίου Μηνά, πολιούχου της πόλης. Η χρονική αυτή σύμπτωση συνδέει έως σήμερα τη θρησκευτική παράδοση με την ιστορική επέτειο.

Έτσι, η 11η Νοεμβρίου έχει καθιερωθεί ως ημέρα διπλού εορτασμού. Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων πραγματοποιούνται δοξολογίες, καταθέσεις στεφάνων, παρελάσεις και άλλες δράσεις.

Το 2026 συμπληρώνονται 114 χρόνια από την απελευθέρωση της Καστοριάς. Ο Δήμος διοργανώνει επετειακές εκδηλώσεις, στις οποίες θα παραστεί ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Τασούλας.

Πάνω από εκατό χρόνια αργότερα, το περιστατικό με τους λίγους ιππείς που παρουσιάστηκαν σαν δύναμη 25.000 ανδρών εξακολουθεί να ξεχωρίζει ανάμεσα στις ιστορίες της απελευθέρωσης της Δυτικής Μακεδονίας.

Τα βασικά γεγονότα που συνέβησαν αυτή την ημέρα στην Ελλάδα και διεθνώς

Το 1675, ο Γκότφριντ Βίλχελμ Λάιμπνιτς εφαρμόζει για πρώτη φορά τον ολοκληρωτικό λογισμό, υπολογίζοντας το εμβαδόν που βρίσκεται κάτω από τη γραφική παράσταση μιας συνάρτησης y=f(x). Η εξέλιξη αυτή αποτέλεσε καθοριστική συμβολή στην πορεία του απειροστικού λογισμού και έθεσε παράλληλα θεμέλια για τη σύγχρονη μαθηματική ανάλυση.

1826: Η Αίγινα γίνεται πρωτεύουσα του νεοσύστατου Ελληνικού Κράτους, υπό την ηγεσία του Ιωάννη Καποδίστρια. Ως προσωρινή πρωτεύουσα, η Αίγινα φιλοξενεί τις πρώτες διοικητικές δομές και θεσμούς του ελεύθερου ελληνικού κράτους, προτού η πρωτεύουσα μεταφερθεί στο Ναύπλιο το 1829.

1831: Ο Νατ Τέρνερ, ηγέτης μιας από τις μεγαλύτερες και πιο βίαιες εξεγέρσεις σκλάβων στις Ηνωμένες Πολιτείες, απαγχονίζεται στην πόλη Ιερουσαλήμ της Βιρτζίνια. Η εξέγερση προκάλεσε τον θάνατο περίπου 60 λευκών και οδήγησε σε μαζικά αντίποινα, με τον θάνατο και την εκτέλεση πολλών μαύρων, τόσο όσων συμμετείχαν όσο και άλλων που θεωρήθηκαν ύποπτοι ή συνεργάτες.

Το 1912, η Εθνοσυνέλευση των Σαμίων αποφασίζει επίσημα την ένωση της Σάμου με την Ελλάδα. Η εξέλιξη έρχεται εν μέσω των Βαλκανικών Πολέμων και της επέκτασης των ελληνικών συνόρων, εκφράζοντας την επιδίωξη των κατοίκων της Σάμου να απαλλαγούν από την οθωμανική κυριαρχία και να ενταχθούν στον εθνικό κορμό.

Το 1912, οι ελληνικές στρατιωτικές δυνάμεις απελευθερώνουν από τους Οθωμανούς την Καστοριά και τη Χίο.

Στις 11 Νοεμβρίου 1918, η Γερμανία και οι Σύμμαχοι υπογράφουν ανακωχή μέσα σε βαγόνι στο δάσος της Κομπιέν, στη Γαλλία. Με τη συμφωνία αυτή τερματίζεται ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος.

Το 1923, οι αρχές συλλαμβάνουν τον Αδόλφο Χίτλερ στο Μόναχο, κατηγορώντας τον για προδοσία εξαιτίας της συμμετοχής του στο «Πραξικόπημα της Μπιραρίας».

Το 1950, ελληνικά πολεμικά αεροσκάφη αναχωρούν για την Κορέα, όπου θα συμμετάσχουν στις επιχειρήσεις υπό τις δυνάμεις του ΟΗΕ. Η αποστολή σηματοδοτεί την ελληνική συμμετοχή στον Πόλεμο της Κορέας.

Το 1961, γίνεται γνωστή η ανακάλυψη κρανίων και εργαλείων προϊστορικής εποχής στο σπήλαιο Αλεπότρυπα της Μάνης. Το σημαντικό αρχαιολογικό εύρημα προσφέρει στοιχεία για τη ζωή των προϊστορικών ανθρώπων στην περιοχή.

Το 1965, η λευκή μειονοτική κυβέρνηση του Ίαν Σμιθ στη Ροδεσία (σημερινή Ζιμπάμπουε) ανακηρύσσει μονομερώς την ανεξαρτησία της από το Ηνωμένο Βασίλειο, με στόχο να διατηρήσει τον έλεγχο της χώρας, παρά τις διεθνείς αντιδράσεις. Η κίνηση επιφέρει κυρώσεις και ακολουθεί μακρόχρονος αγώνας απελευθέρωσης, ο οποίος ολοκληρώνεται το 1980, όταν αναγνωρίζεται η Ζιμπάμπουε.

Το 1971, το περιοδικό Rolling Stone αρχίζει να δημοσιεύει τα άρθρα του Χάντερ Σ. Τόμσον με τίτλο «Fear and Loathing in Las Vegas». Ο Τόμσον περιγράφει τις παράλογες περιπέτειες ενός ταξιδιού στο Λας Βέγκας, επιστρατεύοντας το ξεχωριστό ύφος του, τη λεγόμενη «gonzo» δημοσιογραφία, όπου η μυθοπλασία συνδυάζεται με τη δημοσιογραφική αφήγηση. Η σειρά γνωρίζει μεγάλη επιτυχία και αργότερα κυκλοφορεί σε βιβλίο, ενώ το «Φόβος και παράνοια στο Λας Βέγκας» γίνεται ταινία το 1998, σε σκηνοθεσία Τέρι Γκίλιαμ και με πρωταγωνιστές τον Τζόνι Ντεπ και τον Μπενίσιο ντελ Τόρο.

Το 2002, ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Κόφι Ανάν καταθέτει το σχέδιο Ανάν για τη λύση του Κυπριακού στην Κυπριακή Δημοκρατία, στην τουρκοκυπριακή πλευρά και στις εγγυήτριες χώρες, δηλαδή την Ελλάδα, την Τουρκία και τη Μεγάλη Βρετανία. Ο Κώστας Σημίτης, πρωθυπουργός της Ελλάδας, και ο πρόεδρος της Κύπρου Γλαύκος Κληρίδης αναφέρουν ότι το σχέδιο μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Το κείμενο, γνωστό πλέον ως «σχέδιο Ανάν Ι», προσέφερε στις δύο κοινότητες πολιτική ισότητα και τη δυνατότητα συνύπαρξης σε ένα ενιαίο κράτος με την ονομασία «Ενωμένη Κυπριακή Δημοκρατία» (United Cyprus Republic). Παρά τις προσδοκίες που δημιούργησε, απορρίφθηκε τελικά από τους Ελληνοκύπριους και αποτέλεσε μία από τις πλέον διχαστικές στιγμές στην ιστορία του Κυπριακού.

Το 2004, η Οργάνωση για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης ανακοινώνει ότι ο Γιάσερ Αραφάτ πέθανε από αιτία που παραμένει άγνωστη. Μερικά λεπτά αργότερα, στην προεδρία της Παλαιστινιακής Αρχής εκλέγεται ο Μαχμούντ Αμπάς.

Το 2007, το ΠΑΣΟΚ πραγματοποιεί εσωκομματική ψηφοφορία για την ηγεσία, μετά την ήττα του στις εκλογές της 16ης Σεπτεμβρίου. Διεκδικητές της προεδρίας είναι ο Γιώργος Παπανδρέου, ο Ευάγγελος Βενιζέλος και ο Κώστας Σκανδαλίδης, με τον Γιώργο Παπανδρέου να επανεκλέγεται.

Γεννήσεις

1896 – Κώστας Καρυωτάκης, Έλληνας ποιητής και χαρακτηριστικός εκπρόσωπος της μελαγχολικής ποίησης της γενιάς του ’20. Η γραφή του, διαποτισμένη από ειρωνεία, πικρία και υπαρξιακή αγωνία, εξέφρασε το αδιέξοδο και την απογοήτευση μιας εποχής. Έργα όπως οι συλλογές «Ποιήματα» και «Ελεγεία και Σάτιρες» άφησαν βαθύ αποτύπωμα στη νεοελληνική λογοτεχνία. Η τραγική αυτοκτονία του στην Πρέβεζα ενίσχυσε τον θρύλο γύρω από τη μορφή του.

1945 – Γιάννης Καλαϊτζής, Έλληνας σκιτσογράφος, γνωστός για τα καυστικά πολιτικά του σχόλια και το ιδιαίτερο, αναγνωρίσιμο εικαστικό του ύφος. Συνεργάστηκε με εφημερίδες και περιοδικά όπως η «Ελευθεροτυπία» και το «Ποντίκι», σχολιάζοντας την επικαιρότητα με χιούμορ και οξυδέρκεια. Υπήρξε από τις πιο σημαντικές μορφές της ελληνικής πολιτικής γελοιογραφίας της Μεταπολίτευσης, ασκώντας κριτική με ευαισθησία, σατιρική ακρίβεια και βαθιά κοινωνική ματιά.

1962 – Ντέμι Μουρ (Demi Moore), Αμερικανίδα ηθοποιός, μία από τις πιο αναγνωρίσιμες παρουσίες του Χόλιγουντ στις δεκαετίες ’80 και ’90. Ξεχώρισε με τις επιτυχίες «Ghost» και «G.I. Jane», όπου ανέδειξε τόσο το δραματικό όσο και το δυναμικό της εύρος. Υπήρξε από τις πρώτες γυναίκες στην αμερικανική βιομηχανία που καθιέρωσαν υψηλές αμοιβές για πρωταγωνιστικούς ρόλους, συμβάλλοντας στη συζήτηση για τη θέση των γυναικών στο σινεμά.

1974 – Λεονάρντο Ντι Κάπριο (Leonardo DiCaprio), Αμερικανός ηθοποιός, βραβευμένος με Όσκαρ, με έντονη παρουσία στο σύγχρονο Χόλιγουντ. Ξεχώρισε από νεαρή ηλικία και συνεργάστηκε με σκηνοθέτες όπως ο Μάρτιν Σκορσέζε. Πρωταγωνίστησε σε ταινίες όπως «Inception» και «The Revenant», για την οποία τιμήθηκε με Όσκαρ. Γνωστός και για την ακτιβιστική του δράση υπέρ του περιβάλλοντος, έχει αναδειχθεί σε παγκόσμιο πολιτιστικό σύμβολο.

Θάνατοι

1990 – Γιάννης Ρίτσος, Έλληνας ποιητής και από τους σπουδαιότερους της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Με τεράστια παραγωγή και βαθιά ανθρωπιστική ματιά, εξέφρασε τον πόνο, την ελπίδα και τους αγώνες του λαού. Ο «Επιτάφιος», που μελοποιήθηκε από τον Μίκη Θεοδωράκη, έγινε σύμβολο κοινωνικής συγκίνησης. Έγραψε επίσης έργα όπως «Ρωμιοσύνη» και «Τέταρτη Διάσταση». Η ποίησή του παραμένει διαχρονική και ζωντανή στη συλλογική μνήμη.

2004 – Γιάσερ Αραφάτ (Yasser Arafat), Παλαιστίνιος πολιτικός και ηγέτης της Παλαιστινιακής Αρχής, κεντρική μορφή στον αγώνα για την παλαιστινιακή αυτοδιάθεση. Ιδρυτικό μέλος της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης, διετέλεσε σύμβολο της παλαιστινιακής αντίστασης αλλά και αμφιλεγόμενη προσωπικότητα στη διεθνή πολιτική. Το 1994 βραβεύτηκε με Νόμπελ Ειρήνης, μαζί με τους Ράμπιν και Πέρες, για τις Συμφωνίες του Όσλο.

2022 – Μίνα Αδαμάκη, Ελληνίδα ηθοποιός, αγαπημένη στο κοινό για τους ρόλους της σε τηλεοπτικές σειρές και στο θέατρο. Ξεχώρισε ιδιαίτερα στη σειρά «Είμαστε στον αέρα» και αργότερα στο «Παρά Πέντε», όπου άφησε έντονο αποτύπωμα με τον ζεστό και χιουμοριστικό της χαρακτήρα. Με ευγένεια, διακριτικότητα και συνέπεια στην τέχνη της, κέρδισε την εκτίμηση του κοινού και των συναδέλφων της.

Εορτολόγιο

Βικέντιος, Βίκτωρας, Δράκων, Μηνάς, Μίνος

Εθνικές γιορτές και επέτειοι

Ημέρα της Ιδιωτικής Ασφάλισης
Ημέρα του Οριγκάμι