ΔΕΘ 2026: Η ακίνητη περιουσία χρειάζεται σταθερό φορολογικό πλαίσιο και οικονομικά κίνητρα

Η φετινή Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης αποτελεί μία ακόμη κρίσιμη ευκαιρία για να παρουσιαστεί μια ολοκληρωμένη πολιτική για τη στέγη και την ακίνητη περιουσία. Όχι απλώς μια σειρά πρόσκαιρων φορολογικών εξαγγελιών, αλλά ένα εφαρμόσιμο σχέδιο που θα αυξάνει την προσφορά κατοικιών, θα ενθαρρύνει τις ανακαινίσεις και θα περιορίζει τη διαχρονικά υψηλή φορολογική επιβάρυνση των ιδιοκτητών.

Στο πλαίσιο αυτό, η ΠΟΜΙΔΑ έχει καταθέσει ενόψει της ΔΕΘ 2026 συγκεκριμένες, σταθερές και επεξεργασμένες προτάσεις. Δεν πρόκειται για αποσπασματικές διεκδικήσεις της συγκυρίας, αλλά για παρεμβάσεις που βασίζονται στη μακροχρόνια εμπειρία της Ομοσπονδίας, στα πραγματικά προβλήματα των ιδιοκτητών και στην ανάγκη ενεργοποίησης της ιδιωτικής ακίνητης περιουσίας προς όφελος της οικονομίας και της κοινωνίας.

Η στεγαστική κρίση δεν αντιμετωπίζεται μόνο με επιδόματα ή επιδοτούμενα στεγαστικά δάνεια. Απαιτεί μια ολοκληρωμένη και σε βάθος στεγαστική πολιτική, με πρωταρχικό στόχο την αύξηση των διαθέσιμων κατοικιών. Χιλιάδες ακίνητα παραμένουν κλειστά επειδή χρειάζονται ανακαίνιση, επειδή οι ιδιοκτήτες ανησυχούν για τις επισφάλειες μιας μίσθωσης ή επειδή η φορολογία, σε συνδυασμό με τα έξοδα συντήρησης, περιορίζει σημαντικά την τελική τους απόδοση.

Πρώτη προτεραιότητα πρέπει να αποτελέσει η παράταση και η ουσιαστική διεύρυνση της τριετούς απαλλαγής από τον φόρο εισοδήματος για κατοικίες που προσφέρονται σε μακροχρόνια μίσθωση. Το μέτρο πρέπει να καλύπτει κάθε κατοικία που σήμερα είναι ξενοίκιαστη: παλαιά ή νεόδμητη, ανακαινισμένη, νεοαποκτηθείσα, πρώην ιδιοκατοικούμενη, δωρεάν παραχωρημένη, αλλά και κατοικία που ανήκει σε νομικό πρόσωπο. Είναι προτιμότερο το Δημόσιο να παραιτηθεί προσωρινά από ένα μέρος αμφίβολων μελλοντικών φορολογικών εσόδων, προκειμένου να ενεργοποιηθούν χιλιάδες κενές κατοικίες, παρά να συνεχίζεται μια κατάσταση κατά την οποία τα ακίνητα μένουν κλειστά και δεν δημιουργείται ούτε στεγαστικό ούτε φορολογικό όφελος.

Παράλληλα, η ΠΟΜΙΔΑ προτείνει τη μείωση των συντελεστών φορολόγησης των μισθωμάτων κατά πέντε ποσοστιαίες μονάδες σε όλα τα κλιμάκια. Η προσθήκη από το 2026 του ενδιάμεσου συντελεστή 25% για εισόδημα από 12.001 έως 24.000 ευρώ είναι θετική, αλλά δεν αρκεί. Χρειάζεται γενικότερη αποκλιμάκωση της φορολογίας, ώστε η μακροχρόνια μίσθωση να γίνει περισσότερο ελκυστική και να ενισχυθεί η φορολογική συμμόρφωση.

Καθοριστικής σημασίας είναι και η ενεργοποίηση ενός αξιόπιστου πιστοποιητικού φερεγγυότητας για τις ιδιωτικές συναλλαγές και ειδικότερα για τους υποψήφιους μισθωτές, μέσω της Γενικής Γραμματείας Ιδιωτικού Χρέους και με αυστηρή προστασία των προσωπικών δεδομένων. Η μίσθωση χρειάζεται ασφάλεια και για τις δύο πλευρές. Ο συνεπής μισθωτής πρέπει να μπορεί να αποδεικνύει τη φερεγγυότητά του, ενώ ο ιδιοκτήτης πρέπει να διαθέτει βασική πληροφόρηση πριν παραδώσει ένα περιουσιακό στοιχείο μεγάλης αξίας. Η αποδεδειγμένη αξιοπιστία του μισθωτή μπορεί, μάλιστα, να αποτελέσει κίνητρο για τη συμφωνία χαμηλότερου μισθώματος.

Στο πεδίο του ΕΝΦΙΑ, η ΠΟΜΙΔΑ προτείνει την κατάργηση κάθε συμπληρωματικού φόρου, την κατάργηση του κύριου φόρου για τα διατηρητέα κτίρια και τη γενική μείωσή του κατά 25%. Τα διατηρητέα ακίνητα υπόκεινται σε σοβαρούς περιορισμούς, ιδιαίτερα υψηλό κόστος αποκατάστασης και πολύπλοκες εγκρίσεις. Δεν είναι δίκαιο να φορολογούνται όπως τα ακίνητα ελεύθερης αξιοποίησης, όταν οι ιδιοκτήτες τους χρηματοδοτούν ουσιαστικά και τη διατήρηση της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς.

Απαιτείται επίσης έκπτωση τουλάχιστον 3% για την εφάπαξ εξόφληση του ΕΝΦΙΑ και αύξηση έως 50% της έκπτωσης για τα ασφαλισμένα κτίρια. Η κλιματική κρίση καθιστά την ασφάλιση αναγκαία και το κράτος πρέπει να ανταμείβει ουσιαστικά όσους προστατεύουν την περιουσία τους και περιορίζουν τον μελλοντικό δημοσιονομικό κίνδυνο.

Με την ενεργοποίηση του Μητρώου Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων – ΜΙΔΑ πρέπει παράλληλα να δοθεί νέα δυνατότητα διόρθωσης αδήλωτων τετραγωνικών χωρίς αναδρομικές χρεώσεις και υπέρογκες προσαυξήσεις, όπως έγινε το 2020 με τα δημοτικά τέλη και οδήγησε στη δήλωση περισσότερων από 60 εκατομμυρίων τετραγωνικών μέτρων. Η ηλεκτρονική διασύνδεση δεν πρέπει να λειτουργήσει μόνο ως μηχανισμός ελέγχου και επιβολής, αλλά και ως ευκαιρία οριστικής διόρθωσης και ενοποίησης των στοιχείων κάθε ακινήτου.

Χρειάζεται, επίσης, τουλάχιστον διετής παράταση της αναστολής του φόρου υπεραξίας και του ΦΠΑ στις νέες οικοδομές, ώστε να διατηρηθεί ένα σταθερό περιβάλλον για την οικοδομική δραστηριότητα και τις συναλλαγές. Ιδιαίτερο βάρος πρέπει να δοθεί στην αναβάθμιση του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος. Η έκπτωση φόρου έως 16.000 ευρώ πρέπει να γίνει πραγματικά αξιοποιήσιμη από όλους. Το ποσό που δεν μπορεί να αξιοποιηθεί σε ένα έτος πρέπει να μεταφέρεται στα επόμενα ή να συμψηφίζεται με άλλες φορολογικές υποχρεώσεις, όπως ο ΕΝΦΙΑ. Παράλληλα, ο περιορισμός των επιλέξιμων υλικών πρέπει να αναθεωρηθεί, με μια πιο ρεαλιστική αναλογία 50% για υλικά και 50% για εργασίες, καθώς σε πολλές πραγματικές ανακαινίσεις το κόστος των υλικών είναι ιδιαίτερα υψηλό. Η έκπτωση του φόρου θα ήταν αποτελεσματικότερο να ολοκληρώνεται εντός τριετίας και όχι πενταετίας.

Χρειάζεται ακόμη ειδικό πρόγραμμα επιδότησης για την αναβάθμιση των συστημάτων ασφαλείας των ανελκυστήρων στις παλαιές πολυκατοικίες, με προτεραιότητα στις περιοχές χαμηλής τιμής ζώνης. Τα κίνητρα πρέπει να καλύπτουν συνολικά και τις πολυκατοικίες: επισκευές όψεων, συντήρηση του φέροντος οργανισμού, στεγανοποίηση, προσβασιμότητα για άτομα με αναπηρία και ενεργειακή αναβάθμιση των κοινόχρηστων τμημάτων.

Όλα τα προγράμματα και οι φορολογικές ελαφρύνσεις πρέπει να συγκεντρωθούν σε μία ενιαία ψηφιακή πλατφόρμα, με άμεση ενημέρωση των ενδιαφερομένων για τα κίνητρα και τα προγράμματα στα οποία μπορούν να ενταχθούν. Με την εισαγωγή του ΑΤΑΚ, ο ιδιοκτήτης πρέπει να ενημερώνεται αυτόματα για τις εκπτώσεις και τις επιδοτήσεις που δικαιούται. Όπου το κράτος διαθέτει ήδη τα αναγκαία στοιχεία μέσω της ΑΑΔΕ, του ΔΕΔΔΗΕ και του ΜΙΔΑ, τα ευεργετήματα πρέπει να εφαρμόζονται αυτοματοποιημένα, χωρίς νέες αιτήσεις και πρόσθετη γραφειοκρατία. Κάθε μέτρο πρέπει, τέλος, να συνοδεύεται από συγκεκριμένους ποσοτικούς στόχους: πόσα κενά σπίτια επέστρεψαν στην αγορά, πόσα κτίρια ανακαινίστηκαν, πόσες κατοικίες ασφαλίστηκαν και πόσο αυξήθηκε η προσφορά μακροχρόνιας μίσθωσης.

Η ΔΕΘ 2026 πρέπει να σηματοδοτήσει ένα σταθερό, τουλάχιστον πενταετές, φορολογικό συμβόλαιο για την ακίνητη περιουσία. Η επιτυχία δεν θα κριθεί από τον αριθμό των εξαγγελιών, αλλά από τα ακίνητα που θα ανοίξουν, θα αναβαθμιστούν, θα ασφαλιστούν και θα επιστρέψουν στην πραγματική οικονομία και τη μακροχρόνια κατοικία. Θα κριθεί, τελικά, από το κατά πόσο θα αυξηθεί η προσφορά και θα συγκρατηθεί το κόστος στέγασης. Άλλωστε, η κατοικία δεν αποτελεί μόνο επενδυτικό προϊόν. Είναι βασικό κοινωνικό αγαθό, κεντρικός παράγοντας της καθημερινής οικονομίας και απαραίτητη προϋπόθεση κοινωνικής ευημερίας.