Στις 8 Ιουνίου 1972, κατά τη διάρκεια του Πολέμου στο Βιετνάμ, ο φωτογραφικός φακός αποτύπωσε μία από τις πιο εμβληματικές και επιδραστικές εικόνες του 20ού αιώνα. Στο χωριό Τρανγκ Μπανγκ, περίπου 45 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της Σαϊγκόν, η 9χρονη Κιμ Φουκ φωτογραφίζεται να τρέχει έντρομη και βαριά τραυματισμένη στον δρόμο, έχοντας αφαιρέσει τα φλεγόμενα ρούχα της μετά από μια φονική αεροπορική επίθεση με βόμβες ναπάλμ.
Το χρονικό της τραγωδίας και το ιστορικό πλαίσιο
Η επίθεση πραγματοποιήθηκε από την αεροπορία του Νοτίου Βιετνάμ, σε μια προσπάθεια να πληγούν θέσεις των κομμουνιστών ανταρτών (Βιετκόνγκ) που είχαν καταλάβει το χωριό. Ωστόσο, λόγω λάθους στον συντονισμό, οι εμπρηστικές βόμβες έπληξαν την περιοχή του ναού Caodai, όπου είχαν καταφύγει άμαχοι και στρατιώτες του Νοτίου Βιετνάμ.
Στο στιγμιότυπο, δίπλα στην έντρομη Κιμ Φουκ, διακρίνονται άλλα μέλη της οικογένειάς της να τρέχουν για να σωθούν, ενώ στο βάθος ακολουθούν στρατιώτες του 25ου Τάγματος του Νοτίου Βιετνάμ. Η μικρή Φουκ υπέστη εγκαύματα τρίτου βαθμού στο 30% του σώματός της και η επιβίωσή της θεωρήθηκε τότε θαύμα, μετά από πολύμηνη νοσηλεία και δεκάδες χειρουργικές επεμβάσεις.
Η πατρότητα της λήψης και οι πρόσφατες αμφισβητήσεις
Η φωτογραφία, η οποία έγινε παγκοσμίως γνωστή ως «Το κορίτσι της Ναπάλμ» (The Terror of War), δημοσιεύθηκε στους New York Times και προκάλεσε διεθνή κατακραυγή. Η λήψη αποδόθηκε επισήμως στον 21χρονο τότε φωτορεπόρτερ του Associated Press, Νικ Ουτ (Nick Ut), ο οποίος μάλιστα τιμήθηκε με το βραβείο Πούλιτζερ το 1973. Ο ίδιος ο Ουτ έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι μετά τη λήψη μετέφερε αμέσως το κορίτσι στο νοσοκομείο, σώζοντάς της τη ζωή.
Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια, η αποκλειστική πατρότητα της φωτογραφίας έχει βρεθεί στο επίκεντρο ερευνών. Διεθνή ντοκιμαντέρ και δημοσιογραφικοί οργανισμοί έχουν παρουσιάσει στοιχεία και μαρτυρίες που αναφέρουν ότι στο σημείο βρίσκονταν και άλλοι εικονολήπτες, όπως ο τηλεοπτικός παραγωγός του δικτύου ITN, Κρίστοφερ Γουέιν. Ορισμένες αναλύσεις εξετάζουν αν το συγκεκριμένο κάδρο αποτελεί προϊόν συλλογικής δημοσιογραφικής παρουσίας ή αν υπήρξαν και άλλες λήψεις που αποτύπωσαν το γεγονός από την ίδια γωνία, προκαλώντας συζητήσεις στους κύκλους της ιστορίας του φωτορεπορτάζ.
Παρά τις αντιπαραθέσεις γύρω από τις τεχνικές λεπτομέρειες της λήψης, οι ιστορικοί συγκλίνουν στο ότι η επίδραση της φωτογραφίας ήταν καταλυτική. Η δημοσιοποίηση της εικόνας ενίσχυσε καθοριστικά το αντιπολεμικό κίνημα στις ΗΠΑ και παγκοσμίως, ασκώντας έντονη πολιτική πίεση στην κυβέρνηση του Νίξον για τον τερματισμό της αμερικανικής εμπλοκής.
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο
632: Πεθαίνει στη Μεδίνα ο προφήτης Μωάμεθ, ιδρυτής του Ισλάμ.
1783: Το ηφαίστειο Λάκι στην Ισλανδία αρχίζει μία από τις πιο καταστροφικές ηφαιστειακές εκρήξεις των νεότερων χρόνων. Η έκρηξη θα διαρκέσει μήνες, προκαλώντας τεράστιες απώλειες σε ανθρώπους και ζώα, ενώ οι επιπτώσεις της στο κλίμα και στις σοδειές θα συμβάλουν σε χρόνια λιμού στην Ισλανδία και σε ευρύτερη αναστάτωση στην Ευρώπη.
1777: Ολοκληρώνεται η τείχιση της Αθήνας, γνωστή ως «τείχος του Χασεκή», έργο του Οθωμανού διοικητή Χατζή Αλή Χασεκή, με στόχο την προστασία της πόλης από ληστρικές επιδρομές. Το τείχος, χτισμένο με υλικά από αρχαία μνημεία, θα περιορίσει ασφυκτικά την ανάπτυξη της πόλης έως την Επανάσταση.
1821: Οι Αθηναίοι επαναστάτες επιτίθενται σε Τούρκους και τσιγγάνες που είχαν εξέλθει από την Ακρόπολη για θερισμό. Η μάχη καταλήγει σε αιματηρή σύγκρουση και αποκεφαλισμό 8 ομήρων σε αντίποινα.
1921: Στο Κορδελιό, με πρωτοβουλία του βασιλιά Κωνσταντίνου, αποφασίζεται νέα μεγάλη στρατιωτική εκστρατεία κατά του Μουσταφά Κεμάλ στην Μικρά Ασία, εν μέσω πολεμικών προκλήσεων.
1928: Το αεροπλάνο «Ελλάς» με πλήρωμα Παπαδάκο και Αδαμίδη απογειώνεται από το Τατόι για τον γύρο της Μεσογείου, καταγράφοντας 12.000 χιλιόμετρα σε 20 ημέρες.
1932: Η Βουλή υπερψηφίζει το νομοσχέδιο για τις κοινωνικές ασφαλίσεις, θεμελιώνοντας την ίδρυση του ΙΚΑ και σηματοδοτώντας την απαρχή του σύγχρονου κοινωνικού κράτους στην Ελλάδα. Το ΙΚΑ θα αποτελέσει για δεκαετίες τον μεγαλύτερο ασφαλιστικό φορέα της χώρας, μέχρι τη συνολική ενοποίησή του στον ΕΦΚΑ το 2017.
1939: Αποφασίζεται η κατάργηση των οκτατάξιων σχολείων και η ίδρυση εξατάξιων γυμνασίων, σηματοδοτώντας δομική αλλαγή στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα.
1949: Το FBI δημοσιεύει λίστα με ηθοποιούς του Χόλιγουντ που κατηγορούνται ως μέλη του Κομμουνιστικού Κόμματος, ενισχύοντας το αντικομμουνιστικό κλίμα στις ΗΠΑ. Ανάμεσά τους και οι Φρέντρικ Μαρτς και Έντουαρντ Γ. Ρόμπινσον.
1949: Εκδίδεται το εμβληματικό μυθιστόρημα «1984» του Τζορτζ Όργουελ, έργο-ορόσημο του 20ού αιώνα που εισάγει την έννοια του «Μεγάλου Αδελφού» και της διαρκούς παρακολούθησης. Η δυστοπική του απεικόνιση του ολοκληρωτισμού παραμένει μέχρι σήμερα τρομακτικά επίκαιρη.
1963: Ο Μίκης Θεοδωράκης ιδρύει το Δημοκρατική Κίνηση Νέων Γρηγόρης Λαμπράκης, ένα πολιτιστικό και πολιτικό κίνημα με στόχο την αφύπνιση της ελληνικής νεολαίας. Η ίδρυσή του, λίγο μετά τη δολοφονία του Λαμπράκη, σηματοδοτεί μια νέα εποχή συμμετοχής και αγώνα για τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Ελλάδα.
1967: Το αμερικανικό πλοίο «Liberty» δέχεται από λάθος επίθεση από ισραηλινές δυνάμεις, με απολογισμό 34 νεκρούς και 171 τραυματίες, κατά τον Πόλεμο των Έξι Ημερών.
1968: Ο Ρόμπερτ Φ. Κένεντι ενταφιάζεται στο Εθνικό Κοιμητήριο του Άρλινγκτον στη Βιρτζίνια, τρεις ημέρες μετά τη δολοφονική επίθεση που δέχτηκε στην Καλιφόρνια. Η ταφή γίνεται μόλις 30 μέτρα από τον τάφο του αδελφού του, Τζον Φ. Κένεντι, επισφραγίζοντας μια οικογενειακή τραγωδία που σημάδεψε την αμερικανική Ιστορία.
1968: Συλλαμβάνεται στο Λονδίνο ο Τζέιμς Ερλ Ρέι, βασικός ύποπτος για τη δολοφονία του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, λίγες ημέρες μετά τη δολοφονία του ιστορικού ηγέτη των δικαιωμάτων.
1972: Γίνεται η λήψη της εμβληματικής φωτογραφίας «Το κορίτσι της Nαπάλμ», που θα μείνει στην Ιστορία ως ένα από τα πιο συγκλονιστικά σύμβολα της φρίκης του πολέμου στο Βιετνάμ.
1984: Κυκλοφορεί στους κινηματογράφους η ταινία «Ghostbusters», που θα γίνει κλασικό φαινόμενο της ποπ κουλτούρας, συνδυάζοντας χιούμορ, υπερφυσικά στοιχεία και τεράστια εμπορική επιτυχία.
1990: Ξεκινά στην Ιταλία το 14ο Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου, με ιστορικές στιγμές για το άθλημα και την αξέχαστη συμμετοχή του Καμερούν που φτάνει στα προημιτελικά.
1995: Η Τουρκική Εθνοσυνέλευση απειλεί με στρατιωτική δράση (casus belli) σε περίπτωση που η Ελλάδα επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια, σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας. Η κίνηση προκαλεί σφοδρή αντίδραση από την ελληνική κυβέρνηση και εντείνει την ένταση στο Αιγαίο.
1995: Η Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα ανακοινώνει την αγορά του πίνακα «Ο Άγιος Πέτρος» του Ελ Γκρέκο από την Εθνική Πινακοθήκη, με χρήματα που συγκεντρώθηκαν αποκλειστικά από προσφορές πολιτών και ιδρυμάτων.
2000: Η οργάνωση 17 Νοέμβρη δολοφονεί τον Βρετανό στρατιωτικό ακόλουθο Στίβεν Σόντερς στην Αθήνα, επαναφέροντας τη δημόσια συζήτηση για την τρομοκρατία στην Ελλάδα.
Γεννήσεις
1810 – Ρόμπερτ Σούμαν, Γερμανός συνθέτης και μουσικοκριτικός, από τις σημαντικότερες μορφές του ρομαντισμού. Το έργο του χαρακτηρίζεται από λυρισμό και ψυχική ένταση, με κύκλους τραγουδιών, πιανιστικά κομμάτια και συμφωνίες που παραμένουν κλασικά αριστουργήματα.
1895 – Σαντιάγο Μπερναμπέου, Ισπανός ποδοσφαιριστής και ιστορικός πρόεδρος της Ρεάλ Μαδρίτης, που μετέτρεψε τον σύλλογο σε παγκόσμια δύναμη. Το στάδιο του συλλόγου φέρει το όνομά του προς τιμήν του έργου του.
1916 – Φράνσις Κρικ, Άγγλος βιολόγος, συνδημιουργός του μοντέλου της διπλής έλικας του DNA μαζί με τον Τζέιμς Γουάτσον, γεγονός που άλλαξε ριζικά τη βιολογία και την ιατρική. Βραβεύτηκε με το Νόμπελ Ιατρικής το 1962.
1940 – Νάνσι Σινάτρα, Αμερικανίδα τραγουδίστρια και ηθοποιός, κόρη του Φρανκ Σινάτρα, που άφησε το δικό της στίγμα με το τραγούδι «These Boots Are Made for Walkin’» και τη συμμετοχή της σε cult ταινίες της δεκαετίας του ’60.
1951 – Μπόνι Τάιλερ, Ουαλή τραγουδίστρια, με χαρακτηριστική βραχνή φωνή και παγκόσμιες επιτυχίες όπως «Total Eclipse of the Heart» και «Holding Out for a Hero», που έγιναν σήμα κατατεθέν των ’80s.
1955 – Τιμ Μπέρνερς Λι, Άγγλος επιστήμονας υπολογιστών και μηχανικός, εφευρέτης του Παγκόσμιου Ιστού (World Wide Web). Η ανακάλυψή του άλλαξε ριζικά την καθημερινή ζωή, την πληροφόρηση και την παγκόσμια επικοινωνία.
1961 – Καίτη Γαρμπή, Ελληνίδα τραγουδίστρια, με καριέρα δεκαετιών και μεγάλες επιτυχίες στο ελαφρολαϊκό και ποπ τραγούδι. Διακρίνεται για τη χαρακτηριστική φωνή και το προσωπικό της στιλ, ενώ έχει εκπροσωπήσει την Ελλάδα στη Eurovision το 1993.
1977 – Κάνιε Γουέστ, Αμερικανός ράπερ, παραγωγός και σχεδιαστής μόδας, από τις πιο επιδραστικές φιγούρες της σύγχρονης μουσικής και ποπ κουλτούρας. Έχει τιμηθεί με δεκάδες βραβεία Grammy και έχει απασχολήσει τη δημοσιότητα με τις καινοτόμες, αλλά και αμφιλεγόμενες κινήσεις του.
1978 – Μαρία Μενούνος, Ελληνοαμερικανίδα ηθοποιός, παρουσιάστρια και δημοσιογράφος, που διέπρεψε στην αμερικανική τηλεόραση με εκπομπές όπως «Entertainment Tonight» και «Access Hollywood», ενώ έχει διατηρήσει στενούς δεσμούς με την Ελλάδα, παρουσιάζοντας και την τελετή έναρξης της Eurovision 2006 στην Αθήνα.
Θάνατοι
2010 – Ανδρέας Βουτσινάς, Έλληνας ηθοποιός και σκηνοθέτης, με διεθνή πορεία στο θέατρο και τον κινηματογράφο. Μαθητής του Λι Στράσμπεργκ και συνεργάτης του Πίτερ Μπρουκ, διακρίθηκε για την ιδιαίτερη σκηνική του αισθητική και άφησε σημαντικό έργο ως δάσκαλος υποκριτικής και καλλιτεχνικός διευθυντής σε μεγάλους θεατρικούς οργανισμούς στην Ελλάδα
2018 – Άντονι Μπουρντέν, Αμερικανός μάγειρας, συγγραφέας και παρουσιαστής, που έγινε παγκοσμίως γνωστός μέσα από τις ταξιδιωτικές και γαστρονομικές του εκπομπές όπως «Parts Unknown» και «No Reservations». Με αιχμηρό χιούμορ και αυθεντικότητα, ανέδειξε την πολιτισμική διάσταση του φαγητού και έδωσε φωνή σε λαούς και κουλτούρες μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας. Ο ξαφνικός του θάνατος συγκλόνισε τον παγκόσμιο χώρο της γαστρονομίας και πέρα από αυτόν.
Εορτολόγιο
Καλλιόπη
Εθνικές Γιορτές – Επέτειοι
Παγκόσμια Ημέρα κατά των Εγκεφαλικών Όγκων
Παγκόσμια Ημέρα Ωκεανών
