Σαν σήμερα, 30 Ιουνίου 1913, το Δοξάτο Δράμας γνώρισε μία από τις πιο σκοτεινές σελίδες της ιστορίας του, όταν βουλγαρικές δυνάμεις, κατά την υποχώρησή τους στον Β’ Βαλκανικό Πόλεμο, λεηλάτησαν και πυρπόλησαν την κωμόπολη, σκοτώνοντας περίπου 650 κατοίκους, ανάμεσά τους γυναίκες και παιδιά. Η τραγωδία καταγράφηκε και από την Επιτροπή Carnegie, ενώ το Δοξάτο, που υπέστη νέες σφαγές και το 1941, παραμένει μέχρι σήμερα αναγνωρισμένο ως Ηρωική και Μαρτυρική Πόλη, με τη μνήμη των θυμάτων του να τιμάται κάθε χρόνο.
Πιο αναλυτικά
Ήταν καλοκαίρι, 30 Ιουνίου 1913, σε μια περιοχή που μόλις άλλαζε χέρια και μία μέρα που θα χάραζε για πάντα τη μνήμη του Δοξάτου Δράμας.
Τις τελευταίες ημέρες του Β’ Βαλκανικού Πολέμου, όταν βουλγαρικές δυνάμεις υποχωρούσαν από την Ανατολική Μακεδονία μετά την προέλαση του ελληνικού στρατού προς τις Σέρρες και τη Δράμα, το Δοξάτο λεηλατήθηκε και πυρπολήθηκε.
Περίπου 650 κάτοικοι σκοτώθηκαν — σχεδόν το ένα τρίτο του τότε πληθυσμού — ανάμεσά τους γυναίκες και παιδιά. Περίπου 240 σπίτια και δεκάδες καταστήματα παραδόθηκαν στη φωτιά.
Την επόμενη ημέρα, ελληνικές δυνάμεις έφτασαν στην περιοχή και βρήκαν μια κοινότητα ερειπωμένη.
Η Επιτροπή Carnegie, που διερεύνησε τις ωμότητες των Βαλκανικών Πολέμων, κατέγραψε την έκταση της καταστροφής στην έκθεσή της. Απέδωσε τις δολοφονίες σε τοπικούς μουσουλμανικούς ενόπλους, οι οποίοι, σύμφωνα με το πόρισμά της, δρούσαν με βουλγαρική υποστήριξη και εξοπλισμό.
Για το Δοξάτο, το 1913 δεν ήταν η μοναδική τραγωδία. Το 1941, στη διάρκεια της βουλγαρικής κατοχής της Ανατολικής Μακεδονίας, η κωμόπολη γνώρισε νέες μαζικές εκτελέσεις κατοίκων, γεγονός που σφράγισε οριστικά τον χαρακτήρα της ως μαρτυρικού τόπου.
Περισσότερο από έναν αιώνα μετά, το Δοξάτο διατηρεί ζωντανή τη μνήμη των θυμάτων του. Έχει αναγνωριστεί ως Ηρωική και Μαρτυρική Πόλη και κάθε χρόνο οργανώνονται εκδηλώσεις τιμής για τους νεκρούς του 1913.
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο
1884: Εγκαινιάζεται ο Σιδηροδρομικός Σταθμός Πελοποννήσου στην Αθήνα, έργο του Γερμανού αρχιτέκτονα Ερνέστου Τσίλερ. Το κτίριο, που θυμίζει σε μικρογραφία τον σταθμό Σικφτσί της Κωνσταντινούπολης, θα γίνει για δεκαετίες κεντρικός κόμβος των σιδηροδρομικών μεταφορών.
1905: Η Αγγλία και η Γαλλία τάσσονται ανοιχτά υπέρ της ένωσης της Κρήτης με την Ελλάδα, ενισχύοντας τον εθνικό αγώνα των Κρητών και επιταχύνοντας τις εξελίξεις που θα οδηγήσουν στην τελική ένωση το 1913.
1907: Ο λοχαγός Νικόλαος Δουμπιώτης (με το ψευδώνυμο Αμύντας) εξοντώνει τη διαβόητη συμμορία του κομιτατζή Χαψάσκι, ο οποίος είχε βασανίσει και οδηγήσει στον θάνατο τον Μακεδονομάχο Τέλλο Άγρα. Ένα σημαντικό πλήγμα στον βουλγαρικό κομιτατισμό.
1908: Στη Σιβηρία, σημειώνεται η μυστηριώδης έκρηξη της Τουνγκούσκα, που καταστρέφει εκατομμύρια δέντρα σε έκταση πάνω από 2 εκατομμύρια στρέμματα. Η ισχύς της εκτιμάται ως χιλιαπλάσια της ατομικής βόμβας της Χιροσίμα, προκαλώντας θεωρίες για μετεωρίτη ή άλλα φαινόμενα.
1913: Οι Βούλγαροι, υποχωρώντας κατά τον Β’ Βαλκανικό Πόλεμο, λεηλατούν και πυρπολούν το Δοξάτο Δράμας, σφάζοντας περισσότερους από 650 κατοίκους, κυρίως γυναίκες και παιδιά. Το γεγονός προκαλεί παγκόσμια αποτροπιασμό.
1919: Ο πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος καταγγέλλει τα τουρκικά εγκλήματα κατά των Ελλήνων της Μικράς Ασίας (Σφαγή Αϊδινίου). Ως απάντηση, η ελληνική κυβέρνηση εγκαθιστά τον αρχιστράτηγο Λεωνίδα Παρασκευόπουλο στη Σμύρνη για την προστασία του πληθυσμού.
1930: Ιδρύεται η Νομική Σχολή στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, ανοίγοντας τον δρόμο για την πανεπιστημιακή διδασκαλία της Νομικής στη Βόρεια Ελλάδα.
1934: Ξεκινά η αιματηρή Νύχτα των Μεγάλων Μαχαιριών στη Γερμανία. Ο Χίτλερ διατάζει την εκκαθάριση εκατοντάδων στελεχών των Ταγμάτων Εφόδου (SA), εξαλείφοντας κάθε εσωτερική αντίσταση. Εκτελούνται περίπου 200 άτομα, εδραιώνοντας την απόλυτη εξουσία του.
1936: Εκδίδεται το πασίγνωστο μυθιστόρημα «Όσα Παίρνει ο Άνεμος» της Μάργκαρετ Μίτσελ, που τρία χρόνια αργότερα θα μεταφερθεί στον κινηματογράφο και θα γίνει μια από τις πιο επιτυχημένες ταινίες όλων των εποχών.
1938: Κυκλοφορεί το πρώτο κόμικ με τον Superman, εισάγοντας τον πιο διάσημο υπερήρωα στην παγκόσμια κουλτούρα.
1957: Εγκαθίσταται στην Ελλάδα ο πρώτος ατομικός αντιδραστήρας, ο «Δημόκριτος», σηματοδοτώντας την έναρξη της πυρηνικής έρευνας στη χώρα.
1972: Εγκρίνεται από τη δικτατορική κυβέρνηση της Ελλάδας το αυτόματο διαζύγιο, διευκολύνοντας τις διαδικασίες λύσης γάμου με νέο νομικό πλαίσιο.
1993: Ο Αντώνης Σαμαράς ανακοινώνει την ίδρυση του κόμματος Πολιτική Άνοιξη, μετά την αποχώρησή του από τη Νέα Δημοκρατία λόγω της διαφωνίας για το Σκοπιανό.
1997: Μετά από 156 χρόνια, η Κίνα ανακτά την κυριαρχία του Χονγκ Κονγκ, βάζοντας τέλος στη βρετανική αποικιοκρατία και εγκαινιάζοντας το καθεστώς «μία χώρα, δύο συστήματα».
2002: Η Βραζιλία κατακτά το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου, επικρατώντας της Γερμανίας με 2-0 στον τελικό της Γιοκοχάμα. Πρωταγωνιστής ο Ρονάλντο με δύο γκολ.
2011: Σοβαρά επεισόδια ξεσπούν στην πλατεία Συντάγματος κατά τη διάρκεια της ψηφοφορίας του μεσοπρόθεσμου προγράμματος. Βιτρίνες, μάρμαρα και καταστήματα καταστρέφονται, ενώ η εικόνα της Αθήνας κάνει τον γύρο του κόσμου.
2015: Ο οίκος αξιολόγησης Fitch Ratings υποβαθμίζει το αξιόχρεο τεσσάρων ελληνικών τραπεζών στη βαθμίδα «μερικής χρεοκοπίας» μετά την επιβολή ελέγχων κεφαλαίων, αποτυπώνοντας την κορύφωση της ελληνικής κρίσης.
Γεννήσεις
1892 – Στράτης Μυριβήλης, Έλληνας συγγραφέας, από τις σημαντικότερες μορφές της Γενιάς του ’30. Το έργο του «Η ζωή εν τάφω», βασισμένο στις προσωπικές του εμπειρίες από τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, θεωρείται σταθμός στην ελληνική αντιπολεμική λογοτεχνία. Με βαθιά ανθρωπιστικό πνεύμα, συνέβαλε στη διαμόρφωση της σύγχρονης ελληνικής πεζογραφίας.
1939 – Γεώργιος Γεννηματάς, Έλληνας πολιτικός, εμβληματική μορφή του ΠΑΣΟΚ και θεμελιωτής του Εθνικού Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ). Με ριζοσπαστικές κοινωνικές παρεμβάσεις τη δεκαετία του ’80, άφησε ισχυρό πολιτικό και κοινωνικό αποτύπωμα, ενώ υπήρξε αγαπητός για το ήθος και τη μεταρρυθμιστική του δράση. Πατέρας της πολιτικού Φώφης Γεννηματά.
1957 – Λίνα Νικολακοπούλου, Ελληνίδα στιχουργός, από τις πιο επιδραστικές δημιουργούς του σύγχρονου ελληνικού τραγουδιού. Με ιδιαίτερο ποιητικό ύφος και βαθύ συναίσθημα, έχει υπογράψει εμβληματικά τραγούδια του έντεχνου και λαϊκού ρεπερτορίου, σε συνεργασία με κορυφαίους συνθέτες όπως ο Σταμάτης Κραουνάκης, ο Δημήτρης Παπαδημητρίου και ο Θάνος Μικρούτσικος.
1966 – Μάικ Τάισον (Mike Tyson), Αμερικανός πυγμάχος, ένας από τους πιο θρυλικούς και αμφιλεγόμενους heavyweight πρωταθλητές στην ιστορία της πυγμαχίας. Κατέκτησε τον τίτλο του παγκόσμιου πρωταθλητή σε ηλικία μόλις 20 ετών, με ασυναγώνιστη δύναμη και εκρηκτικό στυλ. Η καριέρα του στιγματίστηκε από εξωρινγκ σκάνδαλα και φυλάκιση, αλλά παραμένει εμβληματική φυσιογνωμία του παγκόσμιου αθλητισμού.
1985 – Μάικλ Φελπς (Michael Phelps), Αμερικανός κολυμβητής, ο πιο πολυμεταλλιούχος Ολυμπιονίκης όλων των εποχών με συνολικά 23 χρυσά μετάλλια. Έγραψε ιστορία στους Ολυμπιακούς Αγώνες με τις εξαιρετικές επιδόσεις του σε διαφορετικά στιλ και αποστάσεις, ενώ αποτέλεσε σύμβολο αθλητικής υπεροχής και πειθαρχίας στον παγκόσμιο αθλητισμό.
Θάνατοι
2009 – Πίνα Μπάους, διεθνούς φήμης Γερμανίδα χορογράφος και χορεύτρια, πρωτοπόρος του σύγχρονου χοροθεάτρου. Με το έργο της ανέτρεψε τα όρια μεταξύ χορού και θεάτρου, δημιουργώντας παραστάσεις με έντονη συναισθηματική και οπτική δύναμη. Η επιρροή της παραμένει καθοριστική στη σύγχρονη σκηνική τέχνη παγκοσμίως.
2012 – Θύμιος Καρακατσάνης, Έλληνας ηθοποιός και σκηνοθέτης του θεάτρου, αγαπημένος του κοινού για τις ερμηνείες του σε αριστοφανικούς ρόλους. Με καυστικό χιούμορ και βαθιά θεατρική παιδεία, ανανέωσε την παρουσίαση της αρχαίας κωμωδίας, ενώ υπήρξε πρωταγωνιστής σε δεκάδες παραστάσεις της Επιδαύρου και ιδρυτής δικών του θιάσων.
Εορτολόγιο
Απόστολος, Αποστολία
Εθνικές Γιορτές – Επέτειοι
Διεθνής Ημέρα Κοινοβουλευτισμού
Ημέρα Αστεροειδών
