Στις 17 Ιουνίου 1944 η Υπάτη γνώρισε ένα από τα πιο φρικτά ναζιστικά εγκλήματα στην Ελλάδα, όταν γερμανικά στρατεύματα κατοχής σκότωσαν 28 αμάχους, τραυμάτισαν δεκάδες και κατέστρεψαν σχεδόν ολοκληρωτικά την κωμόπολη, ως αντίποινα για τη δράση της Αντίστασης. Το άρθρο αναφέρεται επίσης στον φερόμενο Έλληνα καταδότη που, παριστάνοντας τον φωτογράφο, συνέλεγε πληροφορίες για τους κατοίκους, ενώ υπενθυμίζει ότι η Υπάτη έχει αναγνωριστεί ως Μαρτυρική Πόλη και τιμάται κάθε χρόνο στη μνήμη των θυμάτων της.
Πιο αναλυτικά
Στις 17 Ιουνίου 1944 η Υπάτη πλήρωσε βαρύ τίμημα στη διάρκεια της ναζιστικής κατοχής, με δεκάδες εκτελεσμένους και πυρπολήσεις, αφήνοντας πίσω στάχτες, πόνο αλλά και ένα παράδειγμα αντίστασης. Σαν σήμερα γερμανικά στρατεύματα κατοχής επιτέθηκαν στην Υπάτη, μία κωμόπολη κοντά στον Γοργοπόταμο και στις πλαγιές της Οίτης.
Από την επίθεση της 17ης Ιουνίου σκοτώθηκαν 28 άμαχοι και τραυματίστηκαν περίπου 30 άνθρωποι. Η καταστροφή στην πόλη ήταν εκτεταμένη: από τα περίπου 400 σπίτια της Υπάτης, τα 375 κάηκαν ή καταστράφηκαν, μαζί με εκκλησίες, αρχοντικά και δημόσια κτίρια.
Η επιδρομή αυτή ήταν μέρος μιας ευρύτερης σειράς γερμανικών αντιποίνων στην περιοχή μέσα στο 1944, λόγω της έντονης αντιστασιακής δράσης στην ευρύτερη περιοχή. Σύμφωνα με ιστορικές αναφορές, η Υπάτη πυρπολήθηκε τρεις φορές εκείνη τη χρονιά, τον Ιούνιο, τον Αύγουστο και τον Οκτώβριο, ενώ δέχθηκε και επανειλημμένους βομβαρδισμούς.
Ο καταδότης και η «λίστα θανάτου»
Σύμφωνα με μαρτυρίες συγγενών θυμάτων και επιζώντων, για τη σύλληψη και την εκτέλεση κατοίκων της Υπάτης χρησιμοποιήθηκε λίστα που φέρεται να είχε παραδοθεί στις κατοχικές αρχές από Έλληνα συνεργάτη τους.
Όπως έχει αναφερθεί σε τοπικές μαρτυρίες και μεταγενέστερες δημοσιογραφικές έρευνες, ο καταδότης ήταν γιατρός με καταγωγή από τη Ρόδο, ο οποίος είχε ζήσει στην περιοχή και γνώριζε πρόσωπα και οικογένειες της Υπάτης ενώ φέρεται να είχε συνεργαστεί με τις κατοχικές αρχές.
Οι ίδιες μαρτυρίες αναφέρουν ότι ο άνδρας εμφανιζόταν στα σπίτια ως φωτογράφος και ζητούσε από κατοίκους να τους βγάλει αναμνηστικές φωτογραφίες. Με αυτόν τον τρόπο, σύμφωνα με τις αναφορές, συγκέντρωνε πληροφορίες και αναγνώριζε πρόσωπα που θεωρούνταν ύποπτα για σχέση με την Αντίσταση.
Η Υπάτη έχει αναγνωριστεί ως Μαρτυρική Πόλη. Κάθε χρόνο, η 17η Ιουνίου αποτελεί ημέρα μνήμης για τους 28 αμάχους που εκτελέστηκαν και για την καταστροφή που υπέστη η πόλη.
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο
1831: Εκτυπώνονται στο Ναύπλιο τα πρώτα χαρτονομίσματα, σηματοδοτώντας την απαρχή του χρηματοπιστωτικού συστήματος στο ανεξάρτητο ελληνικό κράτος.
1885: Το Άγαλμα της Ελευθερίας φτάνει στο λιμάνι της Νέας Υόρκης από τη Γαλλία, ως δώρο φιλίας και δημοκρατίας προς τις ΗΠΑ.
1900: Φωτίζονται για πρώτη φορά με φωταέριο οι κεντρικοί δρόμοι της Αθήνας, βελτιώνοντας θεαματικά τη δημόσια ασφάλεια και την εικόνα της πόλης.
1917: Η Ελλάδα εισέρχεται επισήμως στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, με την κυβέρνηση Βενιζέλου να δηλώνει εμπόλεμη κατάσταση στο πλευρό των Συμμάχων.
1940: Η Σοβιετική Ένωση καταλαμβάνει τα Βαλτικά κράτη (Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία), ενσωματώνοντάς τα στο σοβιετικό μπλοκ μέχρι το 1991.
1944: Το Ολοκαύτωμα της Υπάτης από ναζιστικά στρατεύματα οδηγεί στον θάνατο 28 αμάχων, τραυματισμούς και την καταστροφή της πόλης. Ένα από τα φρικτότερα εγκλήματα πολέμου επί ελληνικού εδάφους.
1946: Ψηφίζεται στη Βουλή το Γ’ Ψήφισμα «Περί Εκτάκτων Μέτρων», που προβλέπει ποινή θανάτου για όσους θεωρούνται ότι επιβουλεύονται την τάξη και την ακεραιότητα του κράτους – στοχεύοντας κυρίως σε κομμουνιστές.
961: Εγκαινιάζεται το εμβληματικό ξενοδοχείο «Μον Παρνές» στην Πάρνηθα, παρουσία του Καραμανλή και του Κωνσταντίνου Τσάτσου, ως σύμβολο της αναπτυσσόμενης τουριστικής βιομηχανίας.
1964: Στο ντέρμπι Κυπέλλου Παναθηναϊκός – Ολυμπιακός, ο αγώνας διακόπτεται στο 115’ λόγω επεισοδίων για ύποπτη ισοπαλία. Το γήπεδο καταστρέφεται από οπαδούς και η ΑΕΚ κατακτά το Κύπελλο άνευ αγώνος.
1972: Ξεσπά το σκάνδαλο Watergate, όταν πέντε άνδρες συλλαμβάνονται να εγκαθιστούν σύστημα παρακολούθησης στα γραφεία των Δημοκρατικών. Η υπόθεση θα οδηγήσει το 1974 στην παραίτηση του Νίξον.
1998: Μέλη της Χρυσής Αυγής επιτίθενται με καδρόνια σε φοιτητές και εκπαιδευτικό κοντά στα δικαστήρια της Ευελπίδων, τραυματίζοντας σοβαρά τον φοιτητή Δημήτρη Κουσουρή. Ο ηγετικό στέλεχος της οργάνωσης Περίανδρος Ανδρουτσόπουλος θα καταδικαστεί χρόνια αργότερα σε 21 χρόνια κάθειρξη, σε μια υπόθεση που αποκαλύπτει τη βίαιη δράση της Χρυσής Αυγής ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του ’90.
2002: Ελικόπτερο του ΕΚΑΒ συνετρίβη στην Ανάφη κατά τη διάρκεια διακομιδής, προκαλώντας τον θάνατο πέντε ανθρώπων. Το δυστύχημα ανέδειξε τα κενά ασφάλειας στις πτήσεις έκτακτης ανάγκης.
2012: Στις βουλευτικές εκλογές Ιουνίου, η Νέα Δημοκρατία κερδίζει με 29,7%, σχηματίζει κυβέρνηση συνεργασίας με ΠΑΣΟΚ και ΔΗΜΑΡ, και ο Αντώνης Σαμαράς γίνεται πρωθυπουργός.
2018: Υπογράφεται η Συμφωνία των Πρεσπών μεταξύ Ελλάδας και ΠΓΔΜ στις 17 Ιουνίου, μετονομάζοντας τη χώρα σε Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας. Η συμφωνία προκαλεί έντονες αντιδράσεις σε Ελλάδα και Σκόπια και θεωρείται ιστορική και μη ανακλητή.
Γεννήσεις
1922 – Λιλή Ζωγράφου, Ελληνίδα συγγραφέας, δημοσιογράφος και φεμινίστρια, γνωστή για την τολμηρή γραφή και την πολιτική της μαχητικότητα. Ξεχώρισε με έργα όπως «Η αγάπη άργησε μια μέρα» και «Νόστος», ενώ το δοκίμιό της «Η γυναίκα με το φίδι» παραμένει εμβληματικό στη συζήτηση για την έμφυλη ταυτότητα και τη σεξουαλική απελευθέρωση στην Ελλάδα του 20ού αιώνα.
1944 – Κάρμεν Ρουγγέρη, Ελληνίδα ηθοποιός και σκηνοθέτις, με μεγάλη προσφορά στο παιδικό θέατρο. Υπήρξε από τις πρώτες που αφιέρωσαν τη δημιουργική τους πορεία αποκλειστικά στο θέατρο για παιδιά, διασκευάζοντας κλασικά έργα με τρόπο ευφάνταστο και εκπαιδευτικό, συμβάλλοντας στη θεατρική παιδεία χιλιάδων μαθητών.
1987 – Κέντρικ Λαμάρ, Αμερικανός ράπερ, στιχουργός και παραγωγός, ευρύτερα αναγνωρισμένος ως ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους hip‑hop καλλιτέχνες. Νικητής του βραβείου Pulitzer για το άλμπουμ Damn. (2018), με πολυάριθμα Grammy, και headliner του halftime show του Super Bowl LIX (2025) .
Θάνατοι
1771 – Δασκαλογιάννης, Έλληνας αγωνιστής και ήρωας της Κρητικής Επανάστασης κατά των Οθωμανών. Ηγήθηκε του ξεσηκωμού των Σφακίων το 1770, στα πλαίσια των Ορλωφικών, αλλά η εξέγερση κατεστάλη βίαια και ο ίδιος βασανίστηκε φρικτά και εκτελέστηκε. Έμεινε στην Ιστορία ως σύμβολο αυτοθυσίας και ελευθερίας για την Κρήτη.
2019 – Στέλιος Βαμβακάρης, Έλληνας τραγουδοποιός και γιος του Μάρκου Βαμβακάρη. Κληρονόμησε το ρεμπέτικο «μύθο» του πατέρα του, διαφημίζοντας και διασώζοντας την παράδοση μέσα από σύγχρονες ερμηνείες και προσωπικές δημιουργίες. Με εμφανίσεις σε φεστιβάλ και παραδοσιακές σκηνές, συνέχισε δυναμικά την παρακαταθήκη του πατρικού ήχου.
Εορτολόγιο
Εθνικές Γιορτές – Επέτειοι
Παγκόσμια Ημέρα για την Καταπολέμηση της Ερημοποίησης και της Ξηρασίας
