Σαν σήμερα, στις 13 Ιουνίου 1985, η Σαπφώ Νοταρά βρέθηκε νεκρή στο μικρό διαμέρισμα όπου ζούσε, στην πλατεία Κουμουνδούρου. Σύμφωνα με τις αναφορές της εποχής, η ηθοποιός είχε αφήσει την τελευταία της πνοή δύο ημέρες νωρίτερα, από καρδιακή προσβολή. Το τέλος της υπήρξε μοναχικό, σε έντονη αντίθεση με την αναγνωρισιμότητα που είχε αποκτήσει μέσα από το θέατρο, το ραδιόφωνο και τον ελληνικό κινηματογράφο.
Η Σαπφώ Νοταρά, με πραγματικό επώνυμο Χανδάνου, υπήρξε μία από τις πιο χαρακτηριστικές παρουσίες της ελληνικής υποκριτικής σκηνής. Το καλλιτεχνικό της ψευδώνυμο, «Νοταρά», φέρεται να το πήρε από την οδό όπου βρισκόταν η δραματική σχολή στην οποία φοίτησε. Σπούδασε θέατρο, παρακολούθησε μαθήματα ρυθμικής και μπαλέτου και εμφανίστηκε στη σκηνή πριν από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Η πορεία της στο θέατρο ήταν πολύ πιο ευρεία από την εικόνα που διαμορφώθηκε αργότερα μέσα από τον κινηματογράφο. Συνεργάστηκε με σημαντικούς θιάσους και ηθοποιούς της εποχής, από το Εθνικό Θέατρο και το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος μέχρι θιάσους όπως της Κατερίνας, της Έλλης Λαμπέτη, του Δημήτρη Χορν, του Μίμη Φωτόπουλου και του διδύμου Βουγιουκλάκη – Παπαμιχαήλ. Ερμήνευσε ρόλους σε έργα διαφορετικών ειδών, από λαϊκό ρεπερτόριο έως κλασικές και σύγχρονες παραστάσεις.
Στο ευρύ κοινό, όμως, η Σαπφώ Νοταρά έμεινε κυρίως για τη φωνή της. Η βαθιά, βραχνή και επιβλητική χροιά της έγινε αναγνωρίσιμη αμέσως και συχνά λειτούργησε ως σήμα κατατεθέν. Στις αρχές της δεκαετίας του ’60 γνώρισε μεγάλη επιτυχία στο ραδιόφωνο με τον ρόλο της Κλημεντίνης Περπερίδου, της αποτυχημένης πριμαντόνας, στο «Ημερολόγιο ενός θυρωρού» του Κώστα Πρετεντέρη.
Στον κινηματογράφο εμφανίστηκε κυρίως σε δευτεραγωνιστικούς ρόλους, οι οποίοι όμως συχνά έμεναν στη μνήμη των θεατών περισσότερο από τον χρόνο που καταλάμβαναν στην οθόνη. Ανάμεσα στις ταινίες της ήταν «Η λύκαινα», «Κυριακάτικο Ξύπνημα», «Συνοικία το όνειρο», «Η χαρτοπαίχτρα», «Δημήτρη μου, Δημήτρη μου» και «Αχ! αυτή η γυναίκα μου». Από εκεί προέρχονται και ατάκες που ταυτίστηκαν μαζί της, όπως το «μπουρλότο» και το «εδώ γίνονται Σόδομα και Γόμορα».
Τα τελευταία χρόνια της ζωής της, οι θεατρικές της εμφανίσεις είχαν αραιώσει. Παρέμεινε, ωστόσο, παρούσα σε σημαντικές παραστάσεις, όπως οι «Τρωάδες» σε σκηνοθεσία Γιάννη Τσαρούχη, η «Φιλουμένα Μαρτουράνο» δίπλα στην Έλλη Λαμπέτη και η «Πορνογραφία» του Μάνου Χατζιδάκι, που θεωρείται από τις τελευταίες εμφανίσεις της.
Το τέλος της Σαπφώς Νοταρά έχει συχνά περιγραφεί ως πικρό. Η ηθοποιός ζούσε μόνη, με προβλήματα υγείας και περιορισμένους οικονομικούς πόρους. Η εικόνα αυτή φωτίζει και μια λιγότερο λαμπερή πλευρά του ελληνικού θεάματος: ανθρώπους που γνώρισαν τα φώτα της δημοσιότητας, αλλά στα τελευταία τους χρόνια έμειναν χωρίς τη στήριξη που θα αντιστοιχούσε στη διαδρομή τους.
Η Σαπφώ Νοταρά δεν έμεινε στην ιστορία μόνο ως «η βραχνή φωνή» του παλιού ελληνικού κινηματογράφου. Υπήρξε ηθοποιός με θεατρική παιδεία, σκηνική παρουσία και έντονο προσωπικό ύφος κι ας πέθανε «στο σκοτάδι».
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο
313: Αναρτάται στη Νικομήδεια το Διάταγμα των Μεδιολάνων, το οποίο υπογράφουν ο Κωνσταντίνος Α’ και ο Λικίνιος, παραχωρώντας θρησκευτική ελευθερία σε όλη τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Σηματοδοτεί την αρχή της νομιμοποίησης του Χριστιανισμού.
1381: Ο Γουότ Τάιλερ ηγείται της Εξέγερσης των Χωρικών στην Αγγλία, απαιτώντας λιγότερους φόρους από τον βασιλιά Ριχάρδο Β’. Πρόκειται για την πρώτη λαϊκή εξέγερση στην αγγλική ιστορία.
1821: Οι Έλληνες επαναστάτες νικούν στη Μάχη του Λάλα, στην Ηλεία, τους Τουρκαλβανούς του Λάλα, που αποτελούσαν ισχυρή στρατιωτική δύναμη στην περιοχή. Η νίκη ήταν από τις πρώτες σημαντικές επιτυχίες των επαναστατών στην Πελοπόννησο και αποδυνάμωσε έναν από τους βασικούς οθωμανικούς πυρήνες αντίστασης. Στη μάχη τραυματίστηκε και ο Ανδρέας Μεταξάς, μετέπειτα πρωθυπουργός της Ελλάδας.
1825: Ο Ιωάννης Μακρυγιάννης και οι ελληνικές δυνάμεις αποκρούουν στους Μύλους της Αργολίδας τον στρατό του Ιμπραήμ, που απειλούσε το Ναύπλιο. Η μάχη έχει μεγάλη σημασία για την Επανάσταση, καθώς ήταν από τις πρώτες σοβαρές ελληνικές επιτυχίες απέναντι στον αιγυπτιακό στρατό.
1917: Γερμανικά βομβαρδιστικά πραγματοποιούν στο Λονδίνο μία από τις πιο θανατηφόρες αεροπορικές επιδρομές του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Ο απολογισμός είναι 162 νεκροί, ανάμεσά τους 46 παιδιά, γεγονός που δείχνει τη νέα, σκληρότερη μορφή που έπαιρνε πλέον ο πόλεμος με τις επιθέσεις από αέρος σε αστικά κέντρα.
1934: Ο Αδόλφος Χίτλερ και ο Μπενίτο Μουσολίνι συναντώνται στη Βενετία. Η μεταξύ τους σχέση ξεκινά με δυσπιστία.
1956: Η Ρεάλ Μαδρίτης κατακτά το πρώτο Κύπελλο Πρωταθλητριών Ευρώπης στην ιστορία, νικώντας τη Ρεν με 4-3 στο Παρίσι. Πρωταγωνιστής ο Ντι Στέφανο.
1962: Πραγματοποιείται στη Νέα Υόρκη η πρεμιέρα του «Lolita» του Στάνλεϊ Κιούμπρικ, που βασίζεται στο μυθιστόρημα του Ναμπόκοφ. Η ταινία προκαλεί αντιδράσεις για το θέμα της, αλλά θεωρείται σταθμός στον κινηματογράφο.
1966: Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ εκδίδει την απόφαση Miranda v. Arizona, ορίζοντας ότι οι ύποπτοι πρέπει να ενημερώνονται για το δικαίωμα σιωπής και νομικής εκπροσώπησης. Η απόφαση αλλάζει την αστυνομική πρακτική στις Ηνωμένες Πολιτείες και συνδέεται με τα λεγόμενα «Miranda rights».
1967: Ο πρόεδρος Λίντον Τζόνσον προτείνει τον Θέργκουντ Μάρσαλ για το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ. Ο Μάρσαλ, κορυφαίος νομικός στον αγώνα κατά των φυλετικών διακρίσεων, γίνεται ο πρώτος μαύρος δικαστής του ανώτατου δικαστηρίου, σε μια απόφαση με ισχυρό συμβολισμό για τα πολιτικά δικαιώματα.
1968: Θεμελιώνεται ο Πύργος των Αθηνών, ο πρώτος ουρανοξύστης στην Ελλάδα, συμβολίζοντας την έναρξη της μοντέρνας πολεοδομίας στην πρωτεύουσα.
1971: Οι New York Times αρχίζουν τη δημοσίευση των Pentagon Papers, απόρρητης μελέτης για την εμπλοκή των ΗΠΑ στον πόλεμο του Βιετνάμ. Η διαρροή του Ντάνιελ Έλσμπεργκ προκαλεί πολιτικό σεισμό, ενισχύει το αντιπολεμικό κίνημα και γίνεται υπόθεση-σταθμός για την ελευθερία του Τύπου.
1977: Ο Τζέιμς Ερλ Ρέι, δολοφόνος του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, συλλαμβάνεται εκ νέου μετά την απόδρασή του από τη φυλακή. Η σύλληψή του προκαλεί νέα συζήτηση για την υπόθεση.
1981: Κατά τη διάρκεια παρέλασης στο Λονδίνο, έφηβος πυροβολεί έξι φορές με άσφαιρα κατά της Βασίλισσας Ελισάβετ Β’, προκαλώντας σοκ στη χώρα. Η βασίλισσα παραμένει ψύχραιμη πάνω στο άλογό της.
1977: Ο Τζέιμς Ερλ Ρέι, δολοφόνος του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, συλλαμβάνεται εκ νέου μετά την απόδρασή του από τη φυλακή. Η σύλληψή του προκαλεί νέα συζήτηση για την υπόθεση.
1981: Κατά τη διάρκεια παρέλασης στο Λονδίνο, έφηβος πυροβολεί έξι φορές με άσφαιρα κατά της Βασίλισσας Ελισάβετ Β’, προκαλώντας σοκ στη χώρα. Η βασίλισσα παραμένει ψύχραιμη πάνω στο άλογό της.
1983: Το διαστημικό σκάφος Pioneer 10 γίνεται το πρώτο ανθρώπινο αντικείμενο που περνά την τροχιά του Ποσειδώνα, τότε θεωρούμενου ως εξωτερικού ορίου του γνωστού Ηλιακού Συστήματος. Η αποστολή της NASA αποτέλεσε ορόσημο για την εξερεύνηση των εξωτερικών πλανητών και του διαστήματος πέρα από αυτούς.
1988: Ο Τούρκος πρωθυπουργός Τουργκούτ Οζάλ επισκέπτεται την Αθήνα, σε συνέχεια του κλίματος ύφεσης που είχε δημιουργηθεί μετά τη συνάντηση του Νταβός. Η επίσκεψη δεν έλυσε τις ελληνοτουρκικές διαφορές, αλλά καταγράφηκε ως σπάνια περίοδος διαλόγου ανάμεσα στις δύο χώρες.
1993: Η Κιμ Κάμπελ γίνεται η πρώτη γυναίκα πρωθυπουργός του Καναδά, αναλαμβάνοντας την ηγεσία του Προοδευτικού Συντηρητικού Κόμματος και της κυβέρνησης. Η θητεία της ήταν σύντομη, όμως η ανάδειξή της αποτέλεσε ιστορικό ορόσημο για την πολιτική εκπροσώπηση των γυναικών στη χώρα.
2000: Αρχίζει στην Πιονγκγιάνγκ η πρώτη διακορεατική σύνοδος κορυφής μετά τον Πόλεμο της Κορέας, με τη συνάντηση του Νοτιοκορεάτη προέδρου Κιμ Ντε-τζουνγκ και του Βορειοκορεάτη ηγέτη Κιμ Γιονγκ-ιλ. Η σύνοδος θεωρήθηκε σημαντικό άνοιγμα στον διάλογο μεταξύ Βόρειας και Νότιας Κορέας.
2004: Στις Ευρωεκλογές, η Νέα Δημοκρατία επικρατεί παρά τη μεγάλη αποχή, λίγους μήνες μετά την άνοδό της στην εξουσία, ενισχύοντας τη λαϊκή της νομιμοποίηση.
2005: Ο Μάικλ Τζάκσον αθωώνεται από τις κατηγορίες κακοποίησης ανηλίκου. Η δίκη θεωρείται μία από τις πιο προβεβλημένες του αιώνα.
2010: Η ιαπωνική αποστολή Hayabusa επιστρέφει στη Γη μεταφέροντας δείγματα από τον αστεροειδή Ιτοκάουα. Ήταν η πρώτη φορά που διαστημικό σκάφος έφερε στη Γη υλικό από αστεροειδή, ανοίγοντας νέο κεφάλαιο στην έρευνα για την προέλευση του Ηλιακού Συστήματος.
Γεννήσεις
1928 – Τζον Φορμπς Νας, Αμερικανός μαθηματικός, κορυφαίος εκπρόσωπος της θεωρίας παιγνίων και βραβευμένος με Νόμπελ Οικονομίας το 1994. Η ιδιοφυΐα του αναγνωρίστηκε παγκοσμίως, ενώ η ζωή του –σημαδεμένη από τη μάχη με τη σχιζοφρένεια– έγινε γνωστή στο ευρύ κοινό μέσω της ταινίας «A Beautiful Mind». Το έργο του επηρέασε βαθιά την οικονομική και κοινωνική θεωρία του 20ού αιώνα.
1981 – Κρις Έβανς, Αμερικανός ηθοποιός, ευρύτερα γνωστός για τον ρόλο του ως Κάπτεν Αμέρικα στο κινηματογραφικό σύμπαν της Marvel. Με καριέρα που ξεκίνησε από εφηβικές κωμωδίες, καθιερώθηκε ως ένας από τους πιο δημοφιλείς σταρ του Χόλιγουντ, συνδυάζοντας την εικόνα του ήρωα δράσης με πιο δραματικούς και ανεξάρτητους ρόλους τα τελευταία χρόνια.
Θάνατοι
1886 – Λουδοβίκος Β’, βασιλιάς της Βαυαρίας, γνωστός ως «ο τρελός βασιλιάς», θρυλική και αινιγματική φυσιογνωμία που σφράγισε τον ρομαντισμό του 19ου αιώνα. Πάτρων της τέχνης και στενός υποστηρικτής του Ρίχαρντ Βάγκνερ, έμεινε στην Ιστορία για τα παραμυθένια κάστρα που έχτισε, όπως το Νόισβανσταϊν. Η καθαίρεση και ο μυστηριώδης θάνατός του εξακολουθούν να τροφοδοτούν θρύλους και θεωρίες.
Εορτολόγιο
Ακυλίνη, Αντίπατρος
Εθνικές Γιορτές – Επέτειοι
Διεθνής Ημέρα Ευαισθητοποίησης για τη Λευκοπάθεια
Διεθνής Ημέρα Ρίψης Τσεκουριού
Παγκόσμια Ημέρα Σόφτμπολ
