Η συζήτηση του νομοσχεδίου του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας άρχισε σήμερα, Τρίτη, στη Βουλή. Προβλέπει μείωση κατά 50% της χρέωσης Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας στην πρώτη βαθμίδα οικιακής κατανάλωσης, επενδύσεις 2,3 δισ. ευρώ στα ελληνικά νησιά και πρόσθετες δικλίδες προστασίας για τους καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας.
Πρόκειται για σχέδιο νόμου με 20 βασικές παρεμβάσεις στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, στις ανανεώσιμες πηγές, στις υποδομές, στο περιβάλλον και στη χωροταξία. Προβλέπονται, μεταξύ άλλων, νέοι όροι για τα σταθερά τιμολόγια ρεύματος, αυστηρότερες προϋποθέσεις για τα data centers, καθώς και ρυθμίσεις για την αναβάθμιση του γηπέδου «Γ. Καραϊσκάκης», ώστε η χωρητικότητά του να μπορεί να φτάσει τις 52.000 θέσεις.
Σήμερα άρχισε στη Διαρκή Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής η εξέταση του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Τίτλος του είναι «Βελτίωση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας – Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1711 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Ιουνίου 2024 για την τροποποίηση των οδηγιών (ΕΕ) 2018/2001 και (ΕΕ) 2019/944 και λοιπές διατάξεις».
Κεντρικός σκοπός του νομοσχεδίου είναι να στηρίξει ουσιαστικά τα νοικοκυριά, τις επιχειρήσεις και τις τοπικές κοινωνίες απέναντι στις συνεχιζόμενες επιπτώσεις της διεθνούς ενεργειακής κρίσης. Για τον σκοπό αυτό ενισχύει την προστασία των καταναλωτών και καθιερώνει αυστηρότερες απαιτήσεις διαφάνειας στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Παράλληλα, προβλέπει καλύτερη αξιοποίηση των ηλεκτρικών δικτύων, ενεργοποίηση μεγάλων επενδυτικών προγραμμάτων στα νησιά και διευθέτηση πολεοδομικών, χωροταξικών και περιβαλλοντικών ζητημάτων που εκκρεμούν επί χρόνια.
Μιλώντας στην Επιτροπή, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρος Παπασταύρου, ανέφερε ότι «με το νομοσχέδιο ενισχύουμε την προστασία του καταναλωτή στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, βάζουμε αυστηρότερους κανόνες και εξασφαλίζουμε μεγαλύτερη διαφάνεια στην αγορά, αξιοποιούμε καλύτερα τα ηλεκτρικά δίκτυα και ενεργοποιούμε σημαντικές επενδύσεις, ιδιαίτερα στα νησιά, ενώ επιλύουμε σειρά εκκρεμοτήτων πολλών ετών, χωροταξικών-πολεοδομικών, περιβαλλοντικών, κοινωνικών».
Ο υπουργός σημείωσε επίσης πως βρισκόμαστε σε μία από τις μεγαλύτερες διεθνείς ενεργειακές κρίσεις, με τις τιμές του πετρελαίου, του φυσικού αερίου και του ηλεκτρικού ρεύματος να αυξάνονται κατακόρυφα, επιβαρύνοντας παράλληλα νοικοκυριά και επιχειρήσεις. «Για την αντιμετώπιση των συνεπειών αυτής της κρίσης, ώστε κανείς να μη μείνει πίσω, απαιτούνται άμεσα τόσο εθνικές όσο και ευρωπαϊκές παρεμβάσεις», υπογράμμισε. Υπενθύμισε ακόμη ότι η Ελλάδα έθεσε από τον περασμένο Μάρτιο, πρώτη σε ευρωπαϊκό επίπεδο, την ανάγκη συντονισμένης δράσης.
Υπενθύμισε ακόμη ότι «ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει ήδη πετύχει τη ρήτρα διαφυγής για την ενέργεια, με την οποία η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε να εξαιρεθούν συγκεκριμένες ενεργειακές δαπάνες της Ελλάδας ύψους 1 δισ. ευρώ από το όριο αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών έως το 2028». Όπως τόνισε, «η χώρα μας είναι η μόνη -τουλάχιστον για την ώρα- που κατάφερε την έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την ειδική ρήτρα για την ενέργεια».
Ο κ. Παπασταύρου είπε ότι η Ελλάδα διεκδίκησε μεγαλύτερο περιθώριο ευελιξίας στο πλαίσιο της ρήτρας διαφυγής, ώστε «να μπορούμε να λάβουμε επιπλέον μέτρα στήριξης της κοινωνίας». Πρόσθεσε ότι η συνολική αξία των μέτρων για την ενεργειακή κρίση ανέρχεται σε 1,3 δισ. ευρώ: 862 εκατ. ευρώ αφορούν έκτακτες παρεμβάσεις για το ενεργειακό κόστος και 541 εκατ. ευρώ τη μόνιμη αύξηση της στήριξης των συνταξιούχων και τη διεύρυνση της επιστροφής ενοικίου.
Ο υπουργός επικαλέστηκε και τα πρόσφατα στοιχεία της Eurostat, σύμφωνα με τα οποία η τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα είναι 15% χαμηλότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. «Είμαστε η 12η χώρα με τη χαμηλότερη τιμή από τις 27. Με όρους αγοραστικής δύναμης, είμαστε λίγο πάνω από τον μέσο όρο. Σε όλη την Ευρώπη οι τιμές της ενέργειας έχουν αυξηθεί κατακόρυφα», δήλωσε, προσθέτοντας ότι τα σταθερά,
μπλε τιμολόγια, στα οποία έχουν τη δυνατότητα να στραφούν οι καταναλωτές, λειτουργούν ως ασπίδα απέναντι στις αυξήσεις των τιμών.
Παρακάτω παρουσιάζονται τα 20 κύρια σημεία των ρυθμίσεων, όπως τα ανέλυσε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρος Παπασταύρου:
- Διορθώσεις στον Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας: Διευκρινίζεται ότι οι αλλαγές περιορίζονται σε διορθώσεις τυπογραφικών λαθών και στην αρίθμηση άρθρων του «Νικόλαος Ταγαράς», χωρίς να θεσπίζονται νέες ρυθμίσεις.
Η εξέταση του νομοσχεδίου στη Διαρκή Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής θα συνεχιστεί αύριο, Τετάρτη 4 Νοεμβρίου.
2. Μείωση της χρέωσης ΥΚΩ για το σύνολο των οικιακών καταναλωτών: Η κυβερνητική δέσμευση υλοποιείται με περικοπή 50% στη μοναδιαία χρέωση Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας για την πρώτη κλίμακα κατανάλωσης, καθώς τα νησιά συνδέονται σταδιακά με το ηπειρωτικό σύστημα.
3. Στα ελληνικά νησιά ενεργοποιείται το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νησιών, με επενδύσεις ύψους 2,3 δισ. ευρώ για έργα ΑΠΕ, αποθήκευσης, ηλεκτρικών διασυνδέσεων, δικτύων, υποδομών φόρτισης και φραγμάτων, ώστε να περιοριστεί η εξάρτηση από το πετρέλαιο.
4. Για μεγαλύτερη σταθερότητα και προβλεψιμότητα στους λογαριασμούς, οι μεγάλοι προμηθευτές υποχρεούνται να προσφέρουν συμβόλαια σταθερής τιμής με διάρκεια τουλάχιστον ενός έτους. Κατά τη διάρκεια ισχύος τους δεν θα επιτρέπεται να τροποποιούν μονομερώς τις τιμές ή τους όρους.
5. Κατά την εξέταση διαφορών με τον προμηθευτή, προβλέπεται αυτόματη προστασία από τη διακοπή ηλεκτροδότησης, αντί της δικαστικής διαδικασίας που ισχύει σήμερα. Η κάλυψη αφορά έως δύο καταγγελίες, διάρκειας έως 90 ημερών η καθεμία. Παράλληλα, η παραμονή στον Προμηθευτή Τελευταίου Καταφυγίου αυξάνεται από τους 3 στους 6 μήνες και διευρύνονται οι αρμοδιότητες της ΡΑΑΕΥ.
6. Οι εταιρείες προμήθειας θα πρέπει να εφαρμόζουν εργαλεία διαχείρισης κινδύνου και να περνούν δοκιμές αντοχής, ώστε να ελέγχεται η ετοιμότητά τους απέναντι σε απότομες μεταβολές της χονδρεμπορικής αγοράς.
7. Νοικοκυριά, μικρομεσαίες επιχειρήσεις και δημόσιοι φορείς θα μπορούν να μοιράζονται την ενέργεια από ΑΠΕ που παράγουν οι ίδιοι, αποκτώντας ενεργό ρόλο στην αγορά.
8. Για την ενίσχυση της διαφάνειας, ο ΑΔΜΗΕ και ο ΔΕΔΔΗΕ θα αναρτούν ανά τρίμηνο δεδομένα για τη διαθεσιμότητα νέων συνδέσεων στο δίκτυο. Η υποβολή και διεκπεραίωση των σχετικών αιτήσεων θα γίνεται αποκλειστικά με ψηφιακό τρόπο.
9. Σε περιοχές όπου η διαθέσιμη ισχύς είναι σήμερα περιορισμένη, θα προβλέπονται ευέλικτες συνδέσεις στο δίκτυο. Έτσι, ώριμες επενδύσεις θα μπορούν να προχωρούν πριν ολοκληρωθούν τα έργα αναβάθμισης.
10. Για να διευκολυνθούν τα δημοτικά έργα καθαρής ενέργειας, οι ΟΤΑ δεν θα καταβάλλουν στη ΡΑΑΕΥ και στους Διαχειριστές τέλη για αιτήσεις ΑΠΕ ούτε Τέλος Δέσμευσης Χώρου. Προβλέπονται επίσης παρατάσεις στις προθεσμίες.
11. Οι επαγγελματίες αγρότες αποκτούν ξανά τη δυνατότητα να καταθέσουν την απαιτούμενη δήλωση για το 2025, προκειμένου να κατοχυρωθεί η αυξημένη αποζημίωση για τα έργα ΑΠΕ που διαθέτουν.
12. Για οικιακά φωτοβολταϊκά μικρής κλίμακας, ισχύος έως 10,8 kW, η αποζημίωση για το πλεόνασμα ενέργειας θα υπολογίζεται ως μηδενική όταν οι τιμές στη χονδρεμπορική αγορά είναι αρνητικές, προστατεύοντας τους αυτοπαραγωγούς.
13. Για τα Data Centers θεσπίζονται αυστηρές απαιτήσεις: θα καλύπτουν το κόστος της σύνδεσής τους και θα προμηθεύονται ετησίως το 60% της κατανάλωσής τους από ΑΠΕ. Θα απαιτείται εγγυητική επιστολή 200.000 ευρώ ανά MW, ενώ η ΡΑΑΕΥ θα δημιουργήσει σχετικό Μητρώο. Επιπλέον, δήμοι και τοπικοί καταναλωτές θα λαμβάνουν ανταποδοτικό όφελος 15.000 ευρώ ανά MW κάθε χρόνο.
14. Η ασφάλεια των ιδιωτικών δικτύων ΑΠΕ θα ενισχυθεί με ετήσιες τεχνικές εκθέσεις, ελέγχους από τον ΔΕΔΔΗΕ και την επιβολή κυρώσεων. Η εναέρια όδευση θα επιτρέπεται μόνο όταν δεν είναι τεχνικά εφικτή η υπόγεια λύση.
15. Για τους σταθμούς αποθήκευσης ενέργειας απλουστεύονται οι διαδικασίες, ενώ θα ολοκληρωθεί και η αξιολόγηση αιτημάτων για επενδύσεις συνολικής ισχύος 7.771,78 MW. Στόχος είναι να αξιοποιείται περισσότερο η φθηνή πράσινη ενέργεια.
16. Προωθείται η ασφαλής μεταφορά των 324 μόνιμων κατοίκων του οικισμού Μεταμόρφωσης Παλαμά σε κατάλληλη κοντινή τοποθεσία, νότια του Παλαμά, για την προστασία τους από τις επαναλαμβανόμενες πλημμύρες.
17. Για την πρόληψη της ρύπανσης, ο θαλάσσιος χώρος που βρίσκεται ανάμεσα στις περιοχές Natura 2000 εντάσσεται στην αρμοδιότητα του Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α. Με αυτόν τον τρόπο ο Θερμαϊκός Κόλπος αντιμετωπίζεται ως μία ενιαία οικολογική ενότητα.
18. Στη θέση «Νταμάρι» Δηλεσίου ορίζεται ειδικός χώρος για την κατασκευή σύγχρονης Μονάδας Φροντίδας Ηλικιωμένων, στο πλαίσιο των κοινωφελών δράσεων της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών.
19. Η αναστολή κυρώσεων για τις 168 καλύβες ψαράδων και κυνηγών στο Δέλτα του Έβρου παρατείνεται μέχρι να εκδοθεί το Προεδρικό Διάταγμα για τις περιοχές Natura, βάζοντας τέλος στις διαδοχικές ετήσιες παρατάσεις.
20. Το γήπεδο «Γ. Καραϊσκάκης» προβλέπεται να αναβαθμιστεί, ώστε να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες διεθνείς προδιαγραφές. Η χωρητικότητά του θα αυξηθεί από ενδεικτικά 33.500 σε 52.000 θέσεις, θα δημιουργηθούν 1.800 θέσεις στάθμευσης και θα μειωθεί ο συντελεστής δόμησης. Παράλληλα, θα διασφαλιστεί ότι το 65% των χρήσεων θα είναι αμιγώς αθλητικές και η διαχείριση θα παραχωρηθεί για 49 χρόνια.
