Η μεγάλη πυρκαγιά στο Ωραιόκαστρο άφησε πίσω της ένα ιδιαίτερα επιβαρυμένο νέφος που σκέπασε τη Θεσσαλονίκη, με καπνό, μικροσωματίδια, διοξίνες και βενζόλιο να αυξάνουν την ανησυχία για τη δημόσια υγεία, κυρίως για παιδιά, εγκύους, ηλικιωμένους και άτομα με αναπνευστικά ή καρδιολογικά προβλήματα. Οι ειδικοί συστήνουν περιορισμό των μετακινήσεων, αποφυγή άθλησης και εργασιών σε εξωτερικούς χώρους, κλειστά παράθυρα και μάσκες υψηλής προστασίας, ενώ την ίδια ώρα ο 76χρονος που θεωρείται υπεύθυνος για την πρόκληση της φωτιάς οδηγήθηκε στον εισαγγελέα.
Πιο αναλυτικά
Η μεγάλη πυρκαγιά που εκδηλώθηκε το βράδυ του Σαββάτου στο Ωραιόκαστρο δεν άφησε πίσω της μόνο καμένες εκτάσεις και σημαντικές καταστροφές, αλλά δημιούργησε και σοβαρή επιβάρυνση της ατμόσφαιρας στη Θεσσαλονίκη.
Το πυκνό νέφος που σχηματίστηκε από την καύση δασικής βλάστησης, αλλά και βιομηχανικών υλικών, σκέπασε μεγάλο τμήμα της πόλης, προκαλώντας έντονη ανησυχία για τις πιθανές επιπτώσεις στη δημόσια υγεία.
Από τις πρώτες ώρες μετά την εκδήλωση της φωτιάς, η ατμόσφαιρα στη Θεσσαλονίκη επιβαρύνθηκε αισθητά. Η έντονη οσμή καμένου έγινε αντιληπτή σε πολλές συνοικίες, ενώ στάχτη και μικρά αποκαΐδια κάλυψαν μπαλκόνια, αυλές και εξωτερικούς χώρους κατοικιών.
Ιδιαίτερη προσοχή εφιστούν οι ειδικοί ακόμη και στον τρόπο καθαρισμού των επιφανειών. «Προσοχή μην καθαρίζετε τα μπαλκόνια με πιεστικά λάστιχα. Μόνο με χαμηλή πίεση, διαφορετικά σκορπίζεται τη στάση και τα μικροσωματίδια στην ατμόσφαιρα και τα εισπνέετε». Με αυτή τη σύσταση μίλησε στη Voria.gr ο καθηγητής Μηχανικής Περιβάλλοντος του ΑΠΘ, Δημοσθένης Σαρηγιάννης, εξηγώντας ποια είναι η πραγματική σύσταση του νέφους που έχει καλύψει την πόλη.
Τι περιέχει το νέφος
Όπως επισημαίνει ο καθηγητής, το νέφος δεν αποτελείται μόνο από τα συνηθισμένα προϊόντα μιας δασικής πυρκαγιάς, καθώς η φωτιά επεκτάθηκε και σε εγκαταστάσεις όπου υπήρχαν υλικά ανακύκλωσης, απορρυπαντικά, πλαστικά και έλαια, γεγονός που επιβαρύνει σημαντικά τη χημική του σύσταση.
«Το νέφος αυτό που κάλυψε τον ουρανό της Θεσσαλονίκης αποτελείται από λεπτά σωματίδια ως αποτέλεσμα της ατελούς καύσης. Μάλιστα το γεγονός ότι υπήρξε ένας συνδυασμός δασικής καύσης και τεχνικών υλικών από τα εργοστάσια που πήραν φωτιά (υλικά ανακύκλωσης, απορρυπαντικά, έλαια), κάνει ακόμη πιο επιβαρυντική τη σύστασή του», δηλώνει ο κ. Σαρηγιάννης και συνεχίζει: «τα αέρια σωματίδια που βρίσκονται στο νέφος είναι πτητικοί οργανικοί υδρογονάνθρακες, ιδιαίτερα ερεθιστικοί στον λαιμό και στα μάτια, ενώ υπάρχουν και αρκετές ενώσεις καρκινογόνες, όπως βενζόλιο, διοξίνες, φουράνια».
Οι επιστήμονες εξηγούν ότι τα αιωρούμενα μικροσωματίδια εισχωρούν εύκολα βαθιά στο αναπνευστικό σύστημα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, περνούν ακόμη και στην κυκλοφορία του αίματος.
Ποιους κινδύνους εγκυμονεί
Οι ειδικοί εμφανίζονται καθησυχαστικοί όσον αφορά τις άμεσες επιπτώσεις για τον γενικό πληθυσμό, καθώς όσο η φωτιά περιορίζεται και η παραγωγή καπνού μειώνεται, το νέφος σταδιακά υποχωρεί. Ωστόσο προειδοποιούν ότι η παρατεταμένη έκθεση στους ρύπους μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα, ιδιαίτερα σε όσους ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες.
Πέρα από κάποιο τσούξιμο στον λαιμό και στα μάτια, οι περισσότεροι πολίτες δεν αναμένεται να εμφανίσουν άμεσα σοβαρά συμπτώματα. Παρ’ όλα αυτά, όταν τα λεπτά σωματίδια εισέρχονται στους πνεύμονες ή μέσω της κυκλοφορίας του αίματος μεταφέρονται σε άλλα όργανα, μπορούν να προκαλέσουν σημαντικές επιπτώσεις στην υγεία.
Οι συστάσεις των ειδικών
Οι επιστήμονες συνιστούν να περιοριστούν όσο γίνεται οι μετακινήσεις και να αποφεύγεται κάθε έντονη σωματική δραστηριότητα σε εξωτερικούς χώρους.
«Πρέπει οι πολίτες να μην εφησυχάζουν. Να αποφύγουν οπωσδήποτε την άθληση και χειρωνακτικές εργασίες στην ύπαιθρο όσοι πάσχουν από Χρόνια αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, από άσθμα, σοβαρές καρδιοπάθειες, σακχαρώδη διαβήτη. Επίσης να είναι ιδιαίτερα προσεχτικές οι έγκυες και να προστατεύσουμε τα παιδιά ως πιο ευπαθείς ομάδες. Η σύσταση είναι να αποφύγουμε την έκθεση σε εξωτερικό περιβάλλον», είπε στο Voria ο καθηγητής Πνευμονολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης και αντιπρόεδρος της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας, Νίκος Τζανάκης.
Παράλληλα, ο Δημοσθένης Σαρηγιάννης συστήνει οι πολίτες να διατηρούν κλειστά πόρτες και παράθυρα, ενώ όσοι είναι αναγκαίο να κυκλοφορήσουν να χρησιμοποιούν μάσκες υψηλής προστασίας τύπου KN95 ή FFP2 και να αποφεύγουν την παραμονή κοντά στις πληγείσες περιοχές.
Σε ό,τι αφορά τα κλιματιστικά, προτείνεται να λειτουργούν στη ρύθμιση ανακύκλωσης αέρα. Όπου αυτό δεν είναι δυνατό, προτείνεται η χρήση ανεμιστήρα σε συνδυασμό με ένα μπολ με παγάκια μπροστά του, «για φυσική δροσιά».
Τι θα συμβεί αν βρέξει
Η πιθανότητα βροχόπτωσης προκάλεσε αισιοδοξία, ωστόσο οι επιστήμονες εξηγούν ότι τα οφέλη δεν είναι μονοδιάστατα.
Σύμφωνα με τον κ. Σαρηγιάννη, «η βροχή θα σβήσει και τις τελευταίες εστίες, θα καθαρίσει την ατμόσφαιρα, αλλά βαρέα αέρια και σωματίδια θα πέσουν στο έδαφος και θα προκαλέσουν μόλυνση».
Για τον λόγο αυτό, συνιστάται να αποφεύγεται η κατανάλωση φρούτων και λαχανικών που προέρχονται από κήπους στις περιοχές που επηρεάστηκαν άμεσα από το νέφος.
Παράλληλα, οι κάτοικοι της Φιλοθέης και των γύρω οικισμών, οι οποίοι επιστρέφουν στα σπίτια τους μετά τις εκκενώσεις μέσω του 112, καλούνται να μειώσουν όσο μπορούν την έκθεσή τους στο εξωτερικό περιβάλλον και να αποφύγουν κάθε περιττή σωματική καταπόνηση.
Πώς αναμένεται να κινηθεί ο καπνός
Οι ειδικοί εξηγούν ότι κατά τις πρώτες πρωινές ώρες, λόγω του φαινομένου της θερμοκρασιακής αναστροφής, οι ατμοσφαιρικοί ρύποι παραμένουν εγκλωβισμένοι κοντά στο έδαφος, αυξάνοντας τις συγκεντρώσεις αιωρούμενων σωματιδίων στις περιοχές που βρίσκονται στην πορεία μεταφοράς του καπνού.
Με την άνοδο της θερμοκρασίας και τη θέρμανση του εδάφους ενισχύεται η κατακόρυφη ανάμειξη της ατμόσφαιρας, επιτρέποντας στον καπνό να διασκορπιστεί σε μεγαλύτερο ύψος και να αραιώσει.
Ωστόσο, όσο συνεχίζεται η καύση εγκαταστάσεων ανακύκλωσης και άλλων βιομηχανικών υλικών, η παραγωγή καπνού θα εξακολουθεί να τροφοδοτεί την ατμόσφαιρα με νέους ρύπους. Έτσι, ακόμη και αν οι μετεωρολογικές συνθήκες ευνοήσουν τη διάχυση του νέφους, η ποιότητα του αέρα μπορεί να παραμείνει ιδιαίτερα επιβαρυμένη κοντά στην εστία της πυρκαγιάς αλλά και στις περιοχές όπου μεταφέρεται ο καπνός.
Η παρουσία βιομηχανικών υλικών στις φλόγες αποτελεί έναν επιπλέον λόγο ανησυχίας, καθώς στο νέφος περιλαμβάνονται όχι μόνο προϊόντα καύσης δασικής βλάστησης, αλλά και ρύποι από συνθετικά υλικά, οι οποίοι δημιουργούν ακόμη πιο επιβαρυμένο μείγμα αιωρούμενων σωματιδίων και αερίων.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η ουσιαστική βελτίωση της ποιότητας του αέρα θα επέλθει μόνο όταν περιοριστεί αποφασιστικά η πυρκαγιά και σταματήσει η παραγωγή καπνού. Μέχρι τότε, η εξέλιξη του νέφους θα εξαρτάται από τη διεύθυνση και την ένταση των ανέμων, τις τοπικές αναταράξεις και την πορεία της φωτιάς, στοιχεία που μπορούν να μεταβάλουν σημαντικά την εικόνα μέσα σε λίγες ώρες.
Στον εισαγγελέα ο 76χρονος
Στο μεταξύ, πριν από λίγο προσήχθη στο δικαστικό μέγαρο Θεσσαλονίκης ο 76χρονος, ο οποίος θεωρείται υπεύθυνος για την πρόκληση της φωτιάς.
Από την πρώτη στιγμή ειδικό κλιμάκιο της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού (Δ.Α.Ε.Ε.) μετέβη από την Αθήνα στη Θεσσαλονίκη, προκειμένου να συνδράμει το τοπικό ανακριτικό κλιμάκιο στη διερεύνηση της υπόθεσης.
Μετά τη συλλογή στοιχείων και την αξιολόγηση μαρτυρικών καταθέσεων, οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ο 76χρονος φέρεται να προκάλεσε σπινθήρες με το όχημά του, οι οποίοι οδήγησαν στην εκδήλωση της πυρκαγιάς. Σύμφωνα με πληροφορίες, κατά τη διάρκεια της προανάκρισης εξετάστηκε και το ενδεχόμενο να βρισκόταν υπό την επήρεια αλκοόλ, ενώ ο συλληφθείς οδηγήθηκε ενώπιον των αρμόδιων εισαγγελικών αρχών στο πλαίσιο της αυτόφωρης διαδικασίας.
