Το επίσημο ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA μετέδωσε ότι, βάσει του σχεδίου συμφωνίας-πλαισίου με τις Ηνωμένες Πολιτείες που έχει στόχο να βάλει τέλος στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, η Τεχεράνη δεν πρόκειται να παραιτηθεί από τον έλεγχο των στρατηγικής σημασίας Στενών του Ορμούζ.
«Το Ιράν δεν αναλαμβάνει σ’ αυτό το κείμενο καμία δέσμευση να παραχωρήσει τη διαχείριση των στενών ούτε να αποκαταστήσει τις συνθήκες που επικρατούσαν πριν από την αμερικανική και ισραηλινή στρατιωτική επίθεση», σύμφωνα με το IRNA, το οποίο περιγράφει «τις γενικές γραμμές του υφιστάμενου κειμένου» που οδεύει προς οριστικοποίηση.
Το IRNA μετέδωσε επίσης ότι, βάσει του σχεδίου συμφωνίας-πλαισίου, το ζήτημα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος θα εξεταστεί κατά τις 60 ημέρες των διαπραγματεύσεων που θα διεξαγάγει η Τεχεράνη με την Ουάσινγκτον, με την Τεχεράνη να επιμένει στο «δικαίωμά» της στον εμπλουτισμό.
«Το Ιράν θα διαπραγματευτεί για το πυρηνικό πρόγραμμα αποκλειστικά στο πλαίσιο των θεμελιωδών αρχών της Ισλαμικής Δημοκρατίας και ζητήματα όπως το δικαίωμα του Ιράν να εμπλουτίζει το ουράνιο και να διατηρεί εμπλουτισμένες ύλες (…) θα προωθηθούν για να περιληφθούν στην τελική συμφωνία», μετέδωσε το IRNA.
Η σημασία των Στενών του Ορμούζ για την παγκόσμια αγορά ενέργειας
Περίπου το 25% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου και το 20% των παγκόσμιων μεταφορών υγροποιημένου φυσικού αερίου διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό που έχει μετατραπεί σε ένα από τα σημαντικότερα σημεία συμφόρησης κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Οι προσδοκίες για επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας ενίσχυσαν τις διεθνείς αγορές την Παρασκευή. Οι ευρωπαϊκές μετοχές κατέγραψαν άνοδο, με τον πανευρωπαϊκό δείκτη Stoxx 600 να ενισχύεται κατά 1,8%, ενώ τα περισσότερα μεγάλα χρηματιστήρια σημείωσαν κέρδη περίπου 2% κατά τις πρωινές συναλλαγές.
Την ίδια ώρα, οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν, με τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης αμερικανικού αργού για παράδοση τον Ιούλιο να καταγράφουν πτώση 1,61%. Τα συμβόλαια Αυγούστου για το Brent, το διεθνές σημείο αναφοράς, υποχώρησαν κατά 1,75%.
Τα 14 σημεία του προσχεδίου μνημονίου
Το ημιεπίσημο ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Mehr δημοσίευσε κατάλογο όρων που, σύμφωνα με πληροφορίες, περιλαμβάνονται στο προσχέδιο μνημονίου κατανόησης μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών. Το πρακτορείο επικαλείται πηγή που βρίσκεται κοντά στην ιρανική διαπραγματευτική ομάδα, ωστόσο οι λεπτομέρειες δεν έχουν επιβεβαιωθεί δημόσια ούτε από την Τεχεράνη ούτε από την Ουάσιγκτον. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, το κείμενο δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί από την ιρανική ηγεσία.
Τα 14 σημεία που περιλαμβάνονται στο προσχέδιο είναι τα εξής:
Μόνιμη και άμεση παύση του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
Δέσμευση των Ηνωμένων Πολιτειών για μη παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις του Ιράν και σεβασμό της κυριαρχίας του.
Άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού εντός 30 ημερών.
Απόσυρση των αμερικανικών δυνάμεων από τις περιοχές γύρω από το Ιράν.
Επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ εντός 30 ημερών με «ιρανικές ρυθμίσεις».
Αναστολή των αμερικανικών κυρώσεων στο ιρανικό πετρέλαιο.
Εκπόνηση σχεδίων ανοικοδόμησης του Ιράν από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους αξίας τουλάχιστον 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Εξήντα ημέρες διαπραγματεύσεων για την επίτευξη τελικής συμφωνίας «βασισμένης στα πυρηνικά ζητήματα και στην πλήρη άρση των κυρώσεων».
Επαναβεβαίωση της δέσμευσης του Ιράν να μην παράγει πυρηνικά όπλα.
Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα αυξήσουν τις δυνάμεις τους στην περιοχή ούτε θα επιβάλουν νέες κυρώσεις.
Αποδέσμευση 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τα μπλοκαρισμένα ιρανικά κεφάλαια.
Δημιουργία μηχανισμού παρακολούθησης για την εφαρμογή της συμφωνίας.
Έγκριση της τελικής συμφωνίας μέσω ψηφίσματος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Οι τελικές διαπραγματεύσεις δεν θα ξεκινήσουν πριν από την αποδέσμευση του μισού ποσού των παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων, την αναστολή των κυρώσεων στο πετρέλαιο και την άρση του ναυτικού αποκλεισμού.
Παράλληλα, «οι συζητήσεις για το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν και τη στήριξη ομάδων αντίστασης έχουν οριστικά αφαιρεθεί από την ατζέντα».
Ο ρόλος του Λιβάνου και της Χεζμπολάχ
Το Ισραήλ έχει δηλώσει στο παρελθόν ότι θα συνεχίσει τις χερσαίες επιχειρήσεις του στον νότιο Λίβανο παρά την εκεχειρία που συμφωνήθηκε τον Απρίλιο και η οποία έχει ουσιαστικά καταρρεύσει. Ο ισραηλινός στρατός έχει θέσει υπό τον έλεγχό του εκτεταμένες περιοχές της χώρας, στο πλαίσιο της προσπάθειας εξάρθρωσης της Χεζμπολάχ, της ισχυρότερης ένοπλης οργάνωσης που υποστηρίζεται από το Ιράν στην περιοχή.
Αναφορές σχετικά με τις συνεχιζόμενες διαβουλεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου υποστηρίζουν ότι μια πιθανή συμφωνία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εξελίξεις στον πόλεμο του Ισραήλ στον Λίβανο, με τη Χεζμπολάχ να απαιτεί την αποχώρηση των ισραηλινών στρατευμάτων από τη χώρα.
Πιθανή τελετή υπογραφής στη Γενεύη
Το αμερικανικό μέσο ενημέρωσης Axios μετέδωσε ότι τέσσερα αεροσκάφη της αμερικανικής πολεμικής αεροπορίας αναχώρησαν με προορισμό την Ευρώπη, προκειμένου να προετοιμάσουν πιθανή τελετή υπογραφής συμφωνίας μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου.
Σύμφωνα με το Axios, που επικαλείται πηγές με γνώση των προετοιμασιών, τα αεροσκάφη κατευθύνονται προς τη Γενεύη, όπου αναμένεται να υπογράψει εκ μέρους της Ουάσιγκτον ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς.
Παρά τους ισχυρισμούς του Ντόναλντ Τραμπ ότι μια συμφωνία θα μπορούσε να υπογραφεί ακόμα και μέσα στο Σαββατοκύριακο, το Ιράν δήλωσε ότι δεν έχει λάβει ακόμη οριστική απόφαση.
