Το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, μέσω του έργου SAT4FOREST, αναπτύσσει για πρώτη φορά μια εθνικής εμβέλειας υπηρεσία παρακολούθησης των ελληνικών δασών με δορυφόρους, ώστε να χαρτογραφείται έγκαιρα η καύσιμη ύλη και να ενισχύεται η πρόληψη των πυρκαγιών. Η νέα αυτή ψηφιακή υποδομή, που βασίζεται στους ελληνικούς μικροδορυφόρους και σε δεδομένα υψηλής ευκρίνειας, αναμένεται να προσφέρει κρίσιμα εργαλεία σε δασικές και κρατικές υπηρεσίες για την καλύτερη διαχείριση των φυσικών πόρων και την αντιμετώπιση περιβαλλοντικών κινδύνων.
Πιο αναλυτικά
Σε μια σπουδαία καινοτομία για την προστασία του περιβάλλοντος προχωρά το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, καθώς, μέσω του ερευνητικού έργου SAT4FOREST, η χώρα μας αποκτά για πρώτη φορά ένα μόνιμο «μάτι» στο διάστημα. Πρόκειται για την πρώτη ολοκληρωμένη επιχειρησιακή εφαρμογή εθνικής εμβέλειας που επιστρατεύει ελληνικούς δορυφόρους και δεδομένα υψηλής ευκρίνειας.
Η σύγχρονη παρατήρηση της Γης επιτρέπει τη συνεχή παρακολούθηση των δασικών οικοσυστημάτων και την άμεση χαρτογράφηση της καύσιμης ύλης. Το ψηφιακό αυτό όπλο αναμένεται να αλλάξει ριζικά τα δεδομένα στην πρόληψη των πυρκαγιών.
Το έργο, το οποίο ξεκίνησε τον Αύγουστο του 2024 και ολοκληρώνεται τον Ιούνιο του 2026, εντάσσεται στην εθνική πρωτοβουλία για την ανάπτυξη του ελληνικού προγράμματος μικροδορυφόρων και υλοποιείται με τη συμβολή του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος.
Όπως ανέφερε στο Αθηναϊκό/Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο επιστημονικός υπεύθυνος του έργου, διευθυντής του Εργαστηρίου Δασικής Διαχειριστικής και Τηλεπισκόπησης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, καθηγητής του Τμήματος Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος Ιωάννης Γήτας, στο πλαίσιο του έργου χρησιμοποιήθηκαν δεδομένα προσομοίωσης από ευρωπαϊκούς δορυφόρους προκειμένου οι επιστήμονες να διερευνήσουν αν οι υπηρεσίες που αναπτύχθηκαν, μπορούν να εφαρμοστούν σε ελληνικές εικόνες, δηλαδή στα δεδομένα που θα αρχίσουν να στέλνουν οι ελληνικοί δορυφόροι.
«Θα υπάρξει δεύτερη φάση με τα πραγματικά δεδομένα που θα παράξουν οι ελληνικοί μικροδορυφόροι που άρχισαν ήδη να στέλνονται στο διάστημα. Έτσι, μέσα στο έτος, τα δεδομένα θα είναι διαθέσιμα για όλους όσους αναπτύσσουν υπηρεσίες».
Σύμφωνα με τον κ. Γήτα, τα δεδομένα από τους ευρωπαικούς δορυφόρους αφορούν και στα ελληνικά δάση, όμως έχουν άλλη ευκρίνεια και συχνότητα επανεπίσκεψης της ίδιας περιοχής. Επίσης, οι ελληνικοί μικροδορυφόροι θα αντλούν συνεχώς πληροφορίες για την ελληνική επικράτεια, με ευκρίνεια στα 3 μέτρα σε αντίθεση με τους ευρωπαϊκούς που είναι στα 10-20 μέτρα. Τα αποτελέσματα του έργου αναμένεται να συμβάλουν ουσιαστικά στην κατανόηση της κατάστασης των φυσικών πόρων, στην εκτίμηση περιβαλλοντικών κινδύνων και στον σχεδιασμό αποτελεσματικών πολιτικών διαχείρισης.
Τα παραγόμενα δεδομένα και προϊόντα απευθύνονται στην Κεντρική Δασική Υπηρεσία, στις Διευθύνσεις Δασών και τα Δασαρχεία της χώρας, στα υπουργεία Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, καθώς και σε ερευνητικά ινστιτούτα, πανεπιστήμια και κάθε φορέα (δημόσιο και ιδιωτικό) ο οποίος δημιουργεί παράγωγα προϊόντα (π.χ. χάρτες κινδύνου, προσομοίωση εξάπλωσης πυρκαγιάς κ.ά.)
Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση του ΑΠΘ, η αξιοποίηση των δορυφορικών δεδομένων επιτρέπει τη γρήγορη και οικονομικά αποδοτική παρακολούθηση του συνόλου της ελληνικής επικράτειας, με δυνατότητα τακτικής επικαιροποίησης των πληροφοριών τουλάχιστον δύο φορές ετησίως ή και συχνότερα όταν απαιτείται. Παρότι οι επιτόπιες μετρήσεις εξακολουθούν να είναι απαραίτητες για την ανάπτυξη και την επαλήθευση των μοντέλων, η νέα υπηρεσία προσφέρει ένα ισχυρό εργαλείο υποστήριξης της λήψης αποφάσεων.
Το έργο SAT4FOREST υλοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος μικροδορυφόρων του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το ΑΠΕ-ΜΠΕ.
