Κατάργηση νομικών προσώπων δήμων: Πού απευθύνεστε πλέον;

Η κατάργηση νομικών προσώπων δήμων μπορεί να αφήσει έναν γονέα μπροστά σε μια απλή απορία: σε ποιον απευθύνεται πλέον για τον παιδικό σταθμό; Αν ο φορέας που είχε την αρμοδιότητα καταργήθηκε, υπεύθυνος είναι ο ίδιος ο δήμος, μέσω της υπηρεσίας που έχει ορίσει.

Το ίδιο ισχύει για πολλές δραστηριότητες πολιτισμού και αθλητισμού, όχι όμως χωρίς εξαιρέσεις. Η αλλαγή αφορά τον φορέα που τις αναλαμβάνει, ενώ η υπηρεσία στην οποία θα απευθυνθεί ο πολίτης διαφέρει από δήμο σε δήμο.

Κατάργηση νομικών προσώπων δήμων: Τι πέρασε στον δήμο;

Πριν από την αλλαγή, ένας παιδικός σταθμός ή μια πολιτιστική δραστηριότητα μπορούσε να υπάγεται σε χωριστό δημοτικό νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου, γνωστό ως ΝΠΔΔ, ή σε δημοτική κοινωφελή επιχείρηση. Ο δημότης απευθυνόταν στον φορέα που είχε αναλάβει τη συγκεκριμένη δραστηριότητα.

Ο νόμος 5056/2023 προέβλεψε την κατάργηση των δημοτικών ΝΠΔΔ που εμπίπτουν στις σχετικές διατάξεις και τη λύση των αντίστοιχων κοινωφελών επιχειρήσεων στις 31 Δεκεμβρίου 2023. Από την 1η Ιανουαρίου 2024, τις αρμοδιότητές τους ασκεί ο οικείος δήμος, με τις εξαιρέσεις που προβλέπονται.

Η μεταφορά δεν σήμαινε κατάργηση των ίδιων των δραστηριοτήτων. Οι σκοποί και οι αρμοδιότητες των καταργημένων φορέων αναλήφθηκαν από τον δήμο μέσω των υπηρεσιών του. Άλλαξε, δηλαδή, το διοικητικό σχήμα στο οποίο ανήκουν, όχι κατ’ ανάγκη η δραστηριότητα που βλέπει ο πολίτης.

Πού απευθύνεται τώρα ένας γονέας ή ένας δημότης;

Για αίτηση ή πρόβλημα που αφορά παιδικό σταθμό ο οποίος λειτουργούσε μέσω φορέα που καταργήθηκε, αφετηρία είναι η αρμόδια υπηρεσία προσχολικής αγωγής του δήμου. Για μια αθλητική εγκατάσταση ή μια πολιτιστική δράση, το αντίστοιχο σημείο αναφοράς είναι η δημοτική υπηρεσία που έχει αναλάβει τον αθλητισμό ή τον πολιτισμό.

Δεν υπάρχει ενιαία υπηρεσία ή κοινή ονομασία σε όλους τους δήμους. Η κατανομή αναζητείται στον Οργανισμό Εσωτερικής Υπηρεσίας (ΟΕΥ) και στις σχετικές αποφάσεις κάθε δήμου. Αν ο συγκεκριμένος φορέας έχει εξαιρεθεί, πρέπει να ελεγχθεί η δική του αρμοδιότητα.

Στα Χανιά, για παράδειγμα, το οργανόγραμμα εμφανίζει χωριστή Διεύθυνση Προσχολικής Αγωγής, Παιδείας και Δια Βίου Μάθησης και Διεύθυνση Πολιτισμού και Αθλητισμού. Είναι μια τοπική οργανωτική επιλογή, όχι υπόδειγμα που εφαρμόζεται υποχρεωτικά παντού.

Αν ο ιστότοπος του δήμου δεν ξεκαθαρίζει ποια μονάδα χειρίζεται το θέμα, ο πολίτης μπορεί να αναζητήσει τη σχετική απόφαση κατανομής αρμοδιοτήτων ή να ζητήσει από το πρωτόκολλο του δήμου να διαβιβάσει το αίτημά του στην αρμόδια υπηρεσία.

Και για τα σχολεία, υπάρχει ακόμη σχολική επιτροπή;

Οι σχολικές επιτροπές είχαν αρμοδιότητες για τη λειτουργική και οικονομική υποστήριξη των σχολείων. Οι περισσότερες καταργήθηκαν το 2024, ενώ υπήρχε τότε δυνατότητα διατήρησής τους σε δήμους με περισσότερες από 100 σχολικές μονάδες.

Η μεταγενέστερη ρύθμιση όρισε ότι και οι επιτροπές που είχαν διατηρηθεί καταργούνται από την 1η Αυγούστου 2026. Τις αρμοδιότητές τους ασκεί πλέον ο οικείος δήμος.

Για ζήτημα σχολικής λειτουργίας, ο πολίτης μπορεί να απευθυνθεί στη δημοτική υπηρεσία που χειρίζεται την παιδεία ή τη σχολική λειτουργία. Για μια συγκεκριμένη σχολική δαπάνη, χρήσιμη είναι και η επικοινωνία με τη διεύθυνση του σχολείου.

Καταργήθηκαν όλοι οι φορείς;

Όχι. Τα Δημοτικά Λιμενικά Ταμεία εξαιρούνται ρητά από την κατάργηση των ΝΠΔΔ του άρθρου 27. Το Υπουργείο Εσωτερικών αναφέρει επίσης ότι εξαιρούνται τα δημοτικά περιφερειακά θέατρα, ενώ οι δημοτικές ιδρυματικές δομές και οι σύνδεσμοι δήμων δεν θίγονται από τις συγκεκριμένες διατάξεις.

Επιπλέον, ειδικές υπουργικές αποφάσεις διατήρησαν συνολικά δέκα ΝΠΔΔ και οκτώ δημοτικές κοινωφελείς επιχειρήσεις. Στα παραδείγματα περιλαμβάνονται ο Πολιτιστικός Οργανισμός–Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας, το Δημοτικό Μουσείο Καλαβρυτινού Ολοκαυτώματος και το Μουσείο Γουναρόπουλου του Δήμου Ζωγράφου.

Υπάρχει και επόμενη προβλεπόμενη μεταβολή: ο Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης ορίζει την κατάργηση στις 31 Δεκεμβρίου 2026 ΝΠΔΔ που υπάγονται στο άρθρο 27 αλλά δεν περιλαμβάνονται στις δύο ειδικές αποφάσεις εξαίρεσης. Οι αρμοδιότητές τους περνούν στον οικείο δήμο από την 1η Ιανουαρίου 2027.

Για έναν συγκεκριμένο φορέα, επομένως, χρειάζεται να ελεγχθεί αν περιλαμβάνεται στις εξαιρέσεις.

Τι χρειάζεται να ξέρουμε για την εξυπηρέτηση;

Για δομές που χρειάζονται άδεια λειτουργίας, η λειτουργία συνεχίζεται βάσει της άδειας που είχε εκδοθεί για τη συγκεκριμένη δομή. Για το πρακτικό ζήτημα που σας απασχολεί, το ασφαλέστερο σημείο εκκίνησης είναι το οργανόγραμμα του δήμου ή το πρωτόκολλό του, ώστε το αίτημα να φτάσει στην αρμόδια μονάδα.

Το διοικητικό σχήμα άλλαξε· η υπηρεσία που χρειάζεται να βρει ο δημότης παραμένει μέσα στον δήμο.