Όταν θέλουμε να υποβάλουμε αίτημα στον δήμο, δεν είναι πάντα σαφές ποιες αρμοδιότητες δήμου καλύπτουν την υπόθεση ή αν πρέπει να απευθυνθούμε αλλού. Μια υπόθεση μπορεί να περιλαμβάνει διαφορετικές πράξεις, καθεμία από τις οποίες ανήκει σε διαφορετικό φορέα.
Ο σύντομος δρόμος είναι να αναζητήσουμε την πράξη που μας ενδιαφέρει στον επίσημο ιστότοπο του Κώδικα, να ελέγξουμε το άρθρο 313 και τον Πίνακα Αρμοδιοτήτων και έπειτα να διαβάσουμε τη νομοθεσία και τις σχετικές εγκυκλίους. Αν δεν βρούμε εγγραφή, η αναζήτηση δεν τελειώνει εκεί.
Αρμοδιότητες δήμου: Από πού αρχίζει η αναζήτηση;
Ο Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης δημοσιεύτηκε ως νόμος 5314/2026, στο ΦΕΚ Α΄ 103 της 29ης Ιουνίου 2026. Στον επίσημο ιστότοπο του Υπουργείου Εσωτερικών το περιεχόμενό του παρουσιάζεται ανά Βιβλίο, Μέρος, Κεφάλαιο και άρθρο, ενώ υπάρχει και αναζήτηση λέξεων.
Για ένα ερώτημα αρμοδιότητας, χρήσιμο σημείο εκκίνησης είναι το Βιβλίο Γ΄ και ειδικότερα τα άρθρα 311 έως 317. Δεν χρειάζεται, πάντως, να γνωρίζει κανείς εξαρχής τον αριθμό του άρθρου: μπορεί να ξεκινήσει από την υπηρεσία ή την πράξη που αναζητά.
Στην αναζήτηση μπορούμε να γράψουμε χωρίς να προσέξουμε τόνους ή τη διαφορά ανάμεσα σε πεζά και κεφαλαία. Μια περιγραφή όπως «λειτουργία ΚΕΠ» ή «τήρηση ληξιαρχικών βιβλίων» είναι πιο χρήσιμη από μια πολύ γενική λέξη.
Τι δείχνει ο Πίνακας και πώς διαβάζεται;
Το άρθρο 313 παραπέμπει στο Παράρτημα «Αρμοδιότητες Δήμων και Περιφερειών». Εκεί συγκεντρώνονται αρμοδιότητες που έχουν απονεμηθεί στους δύο βαθμούς αυτοδιοίκησης από νομοθετήματα εκτός του ίδιου του Κώδικα.
Ο Πίνακας οργανώνεται σε πεδία πολιτικής και λειτουργικές κατηγορίες, από την εξυπηρέτηση πολιτών και τις μεταφορές έως το περιβάλλον και την κοινωνική προστασία. Η θεματική επικεφαλίδα βοηθά στον προσανατολισμό, αλλά χρειάζεται να εξετάσουμε τη συγκεκριμένη εγγραφή και τη νομοθεσία στην οποία παραπέμπει. Ο Πίνακας δεν αποτυπώνει κατ’ ανάγκη κάθε πιθανή αρμοδιότητα.
Σε κάθε γραμμή αναγράφονται ο αύξων αριθμός, ο αυτοδιοικητικός φορέας, η περιγραφή της αρμοδιότητας και η νομοθεσία. Σημειώνοντας τον αριθμό και τη νομοθετική παραπομπή, ο δημότης μπορεί να αναζητήσει τη διάταξη στην οποία βασίζεται η καταγραφή και να ελέγξει αν έχει τροποποιηθεί.
Για παράδειγμα, η λειτουργία Κέντρων Εξυπηρέτησης Πολιτών εμφανίζεται ως αρμοδιότητα δήμων. Ως δημοτικές αρμοδιότητες καταγράφονται επίσης η τήρηση δημοτολογίου και η τήρηση ληξιαρχικών βιβλίων.
Γιατί δεν αρκεί να ξέρω το γενικό θέμα;
Μια λέξη μπορεί να οδηγεί σε περισσότερες από μία πράξεις. Ο Πίνακας καταγράφει την ίδρυση, συντήρηση και διαχείριση νεκροταφείων χωριστά από τον περιφερειακό έλεγχο της ίδρυσης, λειτουργίας και επέκτασής τους.
Στο ίδιο πεδίο, οι άδειες εγκατάστασης και λειτουργίας Κέντρων Αποτέφρωσης Νεκρών εμφανίζονται ως αρμοδιότητα της περιφέρειας. Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο με ποιο θέμα σχετίζεται το αίτημα, αλλά ποια ακριβώς ενέργεια ζητείται.
Αντίστοιχα, η αναζήτηση μόνο με τη λέξη «εκλογές» μπορεί να μην ξεχωρίσει τις επιμέρους υποχρεώσεις που καταγράφονται και για τις περιφέρειες. Όσο πιο συγκεκριμένη είναι η πράξη, τόσο ευκολότερο γίνεται να διαβαστεί η σωστή γραμμή.
Υπάρχει και μια ειδική πρόβλεψη: οι ορεινοί δήμοι ασκούν επιπλέον όσες αρμοδιότητες το Παράρτημα ορίζει ρητά ότι στην υπόλοιπη χώρα ασκούνται από τις περιφέρειες. Η ένδειξη «Περιφέρειες» χρειάζεται, συνεπώς, έλεγχο και υπό αυτό το πρίσμα.
Και αν δεν βρω την αρμοδιότητα στον Πίνακα;
Η απουσία μιας εγγραφής δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η υπόθεση δεν ανήκει στην αυτοδιοίκηση. Το άρθρο 313 προβλέπει ότι αρμοδιότητες δήμων ή περιφερειών που ίσχυαν στις 29 Ιουνίου 2026 και δεν αποτυπώθηκαν στον Πίνακα εξακολουθούν να ασκούνται από τον αντίστοιχο φορέα, εφόσον δεν έχουν μεταβιβαστεί σε υπουργείο ή Αποκεντρωμένη Διοίκηση.
Χρειάζεται, λοιπόν, έλεγχος της σχετικής νομοθεσίας και των άρθρων 316 και 317. Το πρώτο αφορά, μεταξύ άλλων, κρατικές αρμοδιότητες που έχουν μεταβιβαστεί σε δήμο ή περιφέρεια: ο καθ’ ύλην αρμόδιος δημόσιος φορέας παραμένει αρμόδιος για το περιεχόμενο και την εφαρμογή του ειδικού θεσμικού πλαισίου.
Το άρθρο 317 αναφέρει πρωτοβουλίες δήμων σε πεδία όπως η κοινωνική προστασία και η δια βίου μάθηση. Η ανάληψη αρμοδιότητας που δεν έχει αποδοθεί ρητά αλλού υπόκειται, ωστόσο, σε όρους και προβλέπει αίτημα προς το αρμόδιο υπουργείο.
Η Αποκεντρωμένη Διοίκηση, τέλος, δεν είναι τρίτος βαθμός αυτοδιοίκησης. Ο Κώδικας την ορίζει ως μονάδα αποκεντρωμένων υπηρεσιών του κράτους, με αρμοδιότητα σε κρατικές υποθέσεις της εδαφικής της περιφέρειας.
Πότε χρειάζεται δεύτερος έλεγχος;
Αφού βρεθεί το άρθρο ή η εγγραφή, ακολουθεί ο έλεγχος της νομοθετικής παραπομπής και της ενότητας «Εγκύκλιοι» στον επίσημο ιστότοπο. Εκεί αναφέρεται σε ποιες ενότητες εφαρμόζεται κάθε εγκύκλιος, ώστε να εντοπιστούν σχετικές οδηγίες.
Ο συγκεντρωτικός Πίνακας παρουσιάζεται χωριστά από τα άρθρα του Κώδικα και ενημερώνεται με τις νομοθετικές εξελίξεις. Η αρχική έκδοση του νόμου δεν αρκεί από μόνη της για έλεγχο της ισχύουσας διατύπωσης: η ΕΕΤΑΑ καταγράφει, μεταξύ των μεταγενέστερων νομοθετημάτων, και τον νόμο 5331/2026 ως τροποποιητικό του Κώδικα.
Το περιεχόμενο του ιστοτόπου είναι ενημερωτικό· δεσμευτικό είναι το κείμενο που δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Για συγκεκριμένη υπόθεση ή οριστική νομική απάντηση, χρειάζεται αντιπαραβολή με τα σχετικά ΦΕΚ και, όπου απαιτείται, επικοινωνία με την αρμόδια υπηρεσία ή νομικό. Για ασφαλές συμπέρασμα, ελέγξτε την πράξη και τη νομοθεσία που ισχύει.
