Με το Σχέδιο Διαχείρισης της Γυάρου, που δημοσιεύθηκε σε ΦΕΚ, τίθενται σε πλήρη εφαρμογή τα απαραίτητα έργα, μέτρα και παρεμβάσεις για την ολοκληρωμένη προστασία και διατήρηση του μοναδικού φυσικού πλούτου του νησιού και του θαλάσσιου οικοσυστήματός του. Όπως αναφέρει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), η Κοινή Υπουργική Απόφαση που εγκρίνει το Σχέδιο Διαχείρισης της Περιοχής Προστασίας της Βιοποικιλότητας «Νήσος Γυάρος και θαλάσσια ζώνη» εκδόθηκε μετά το Προεδρικό Διάταγμα της 20ής Απριλίου 2026, με το οποίο ορίστηκαν οι ζώνες προστασίας και οι κατηγορίες χρήσεων γης. Την εφαρμογή και την παρακολούθηση του Σχεδίου έχει αναλάβει ο Οργανισμός Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ).
Η Γυάρος, η οποία από το 2011 αποτελεί μέρος του Δικτύου Natura 2000 ως Ειδική Ζώνη Διατήρησης και Ζώνη Ειδικής Προστασίας, διαθέτει ιδιαίτερα σημαντική οικολογική αξία. Είναι μία από τις σπουδαιότερες περιοχές αναπαραγωγής της μεσογειακής φώκιας (Monachus monachus), ενώ φιλοξενεί οικοτόπους και είδη υψηλής προτεραιότητας: προστατευόμενα θαλασσοπούλια, λιβάδια Ποσειδωνίας (Posidonia oceanica), το μαύρο φίδι της Γυάρου (Hierophis viridiflavus) και το φυτό Fritillaria obliqua.
Το ΥΠΕΝ αναφέρει ότι το Σχέδιο Διαχείρισης οργανώνεται σε πέντε βασικούς θεματικούς άξονες. Αυτοί αφορούν τη διατήρηση και αποκατάσταση των προστατευτέων αντικειμένων, την έρευνα και παρακολούθηση, την ενημέρωση και εκπαίδευση, τον καθορισμό όρων και περιορισμών για τις δραστηριότητες, καθώς και την εποπτεία και τη φύλαξη. Ειδικότερα:
Για τις επισκέψεις και τις ήπιες δραστηριότητες καθορίζονται ειδικοί όροι, λαμβάνοντας υπόψη τη φέρουσα ικανότητα της περιοχής. Παράλληλα, προβλέπεται να τοποθετηθούν αγκυροβόλια φιλικά προς το περιβάλλον, ώστε να προστατευθούν τα λιβάδια Ποσειδωνίας και να περιοριστεί στο ελάχιστο η ενόχληση της μεσογειακής φώκιας Monachus monachus, των θαλασσοπουλιών και των ενδιαιτημάτων τους.
Στο πλαίσιο του Σχεδίου ενεργοποιούνται στοχευμένες παρεμβάσεις για την αποκατάσταση και προστασία της περιοχής. Προβλέπονται ο έλεγχος των εισβλητικών τρωκτικών, η διαχείριση ειδών που ανταγωνίζονται τα θαλασσοπούλια στις αποικίες αναπαραγωγής τους και η αποκατάσταση ενδημικών ειδών και οικοτόπων υψηλής προτεραιότητας.
Παράλληλα, θα εκπονηθεί μελέτη για την αξιολόγηση των ιχθυαποθεμάτων και των θαλάσσιων οικοσυστημάτων. Η διερεύνηση αυτή συνδέεται άμεσα με την απαγόρευση της αλιείας που ισχύει σε απόσταση έως 3 ναυτικών μιλίων.
Εξειδικευμένα σχέδια θα καταρτιστούν για την εποπτεία και τη φύλαξη της περιοχής, την πρόληψη και αντιμετώπιση δασικών πυρκαγιών, καθώς και τη διαχείριση περιστατικών θαλάσσιας ρύπανσης, σε συνεργασία με τις αρμόδιες Αρχές.
Προβλέπονται επίσης προγράμματα εκπαίδευσης και δράσεις ενημέρωσης για μαθητές, φοιτητές, αλιείς και επαγγελματίες του τουρισμού.
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, δήλωσε: «Η προστασία του φυσικού πλούτου της πατρίδας μας αποτελεί σταθερή και αδιαπραγμάτευτη πολιτική προτεραιότητα. Με το Σχέδιο Διαχείρισης της Γυάρου δίνουμε ουσιαστικό περιεχόμενο σε αυτήν τη δέσμευση, σαφείς κανόνες, στοχευμένες δράσεις προστασίας και αποκατάστασης, επιστημονική παρακολούθηση και οργανωμένη φύλαξη. Θωρακίζουμε έναν τόπο ιδιαίτερης οικολογικής αξίας και ιστορικής σημασίας, στο πλαίσιο του ευρύτερου σχεδιασμού μας για το Δίκτυο Natura 2000. Ευθύνη μας είναι η προστασία κάθε περιοχής να κατοχυρώνεται θεσμικά και να εφαρμόζεται στην πράξη, διαφυλάσσοντας τη φυσική μας κληρονομιά για τις επόμενες γενιές».
