Παρέλαση 28ης Οκτωβρίου: Θα παρουσιαστεί όλο το νέο οπλοστάσιο των Ενόπλων Δυνάμεων – Τι θα εμφανιστεί πρώτη φορά

Όσοι βρεθούν μεθαύριο, στις 11:00 το πρωί, στη λεωφόρο Μεγάλου Αλεξάνδρου της Θεσσαλονίκης, για τη στρατιωτική παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου, θα δουν μια εικόνα από το μέλλον των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων. Μαζί με τα γνώριμα άρματα μάχης, τεθωρακισμένα οχήματα και μαχητικά αεροσκάφη θα παρουσιαστούν προηγμένα αντιπυραυλικά συστήματα, μη επανδρωμένα οχήματα ελληνικής κατασκευής και όπλα υψηλής ακρίβειας, αναδεικνύοντας τις αλλαγές στον σχεδιασμό της άμυνας της χώρας.

Η φετινή στρατιωτική παρέλαση έχει ξεχωριστή σημασία, αφού φέρνει σε επαφή το ευρύ κοινό με συστήματα που εντάσσονται στην «Ατζέντα 2030», το σχέδιο εκσυγχρονισμού των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων. Κεντρικό ζητούμενο είναι η δημιουργία της αποκαλούμενης «Ασπίδας του Αχιλλέα», ενός δικτύου αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής άμυνας, καθώς και η χρήση ρομποτικών τεχνολογιών σε ξηρά, θάλασσα και αέρα. Ορισμένα από τα μέσα που θα εμφανιστούν εξακολουθούν να αναπτύσσονται ή να εντάσσονται, επομένως η παρουσίασή τους δεν συνεπάγεται ότι έχει ολοκληρωθεί κάθε στάδιο επιχειρησιακής αξιοποίησης.

Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» και τα συστήματα αναχαίτισης πυραύλων

Το ενδιαφέρον αναμένεται να στραφεί κυρίως στα ισραηλινής τεχνολογίας συστήματα David’s Sling και SPYDER, δύο βασικά τμήματα της νέας ελληνικής αντιαεροπορικής αρχιτεκτονικής. Η εμφάνισή τους πραγματοποιείται λιγότερο από δύο μήνες μετά τη συμφωνία που υπέγραψαν Ελλάδα και Ισραήλ στις 31 Αυγούστου για την ανάπτυξη της «Ασπίδας του Αχιλλέα», προϋπολογισμού περίπου 3 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Το σχέδιο προβλέπει διαφορετικά συστήματα για την αντιμετώπιση κάθε είδους απειλής, με ανταλλαγή πληροφοριών και συνεργασία μεταξύ τους. Για τον εντοπισμό και την αναχαίτιση ενός εχθρικού αεροσκάφους απαιτούνται άλλα μέσα από εκείνα που χρειάζονται για έναν πύραυλο κρουζ χαμηλής πτήσης, έναν βαλλιστικό πύραυλο ή ένα μικρό drone. Η επιδίωξη είναι αυτές οι επιμέρους δυνατότητες να λειτουργήσουν συνδυαστικά, συγκροτώντας ένα ενιαίο δίκτυο αεράμυνας.

Ανάμεσα στα πλέον προηγμένα συστήματα αυτής της κατηγορίας βρίσκεται το David’s Sling, γνωστό και ως «Σφενδόνη του Δαβίδ». Το ανέπτυξαν η ισραηλινή Rafael και η αμερικανική Raytheon, με αποστολή την αναχαίτιση βαλλιστικών και κρουζ πυραύλων, ισχυρών ρουκετών και άλλων απειλών από αέρος. Βασικό του όπλο είναι ο πύραυλος Stunner, ο οποίος καταστρέφει τον στόχο με διαφορετικό τρόπο: δεν στηρίζεται στην έκρηξη πολεμικής κεφαλής, αλλά επιδιώκει άμεση πρόσκρουση με πολύ υψηλή ταχύτητα, αξιοποιώντας την κινητική ενέργεια της σύγκρουσης.

Η επίτευξη αυτού του αποτελέσματος προϋποθέτει εξαιρετικά ακριβή εντοπισμό και παρακολούθηση του εχθρικού στόχου. Ο πύραυλος είναι εξοπλισμένος με εξελιγμένους αισθητήρες, ενώ το σύστημα υποστηρίζεται από ραντάρ ηλεκτρονικής σάρωσης, το οποίο μπορεί να παρακολουθεί πολλές απειλές και να μεταδίδει τα απαραίτητα στοιχεία για την αναχαίχισή τους. Το David’s Sling έχει δοκιμαστεί επιχειρησιακά στο Ισραήλ και έχει χρησιμοποιηθεί εκεί για την αντιμετώπιση πυραυλικών επιθέσεων.

Σε συμπληρωματική αποστολή λειτουργεί το SPYDER, το κινητό αντιαεροπορικό σύστημα της Rafael, το οποίο μετακινείται με τις στρατιωτικές δυνάμεις και μπορεί να αναπτυχθεί σε διαφορετικές θέσεις. Για την αντιμετώπιση εχθρικών αεροσκαφών, ελικοπτέρων, drones και κατευθυνόμενων πυρομαχικών χρησιμοποιεί πυραύλους της οικογένειας Derby και, ανάλογα με τη διαμόρφωση, Python-5. Το ραντάρ του επιτηρεί προς όλες τις κατευθύνσεις, ενώ η δυνατότητα ταυτόχρονης εμπλοκής πολλών στόχων ενισχύει την αποτελεσματικότητά του όταν υπάρχουν πολλαπλές απειλές.

Στο συνολικό σχέδιο για την «Ασπίδα του Αχιλλέα» προβλέπεται ακόμη το σύστημα BARAK MX, καθώς και η εγκατάσταση νέων ραντάρ και κεντρικών υποδομών διοίκησης και ελέγχου. Με αυτόν τον τρόπο, οι επιμέρους μονάδες αεράμυνας θα έχουν κοινή εικόνα για τις απειλές και θα μπορούν να αντιδρούν συντονισμένα, μειώνοντας το διάστημα ανάμεσα στον εντοπισμό ενός εχθρικού μέσου και στην αντιμετώπισή του.

Drone Dome: Η αντιμετώπιση των μικρών μη επανδρωμένων αεροσκαφών

Στην παρέλαση θα παρουσιαστεί επίσης το Drone Dome, ένα σύστημα που έχει σχεδιαστεί ειδικά για την αντιμετώπιση εχθρικών drones. Η σημασία αυτής της δυνατότητας αυξάνεται διαρκώς, καθώς οι συγκρούσεις των τελευταίων ετών, και κυρίως ο πόλεμος στην Ουκρανία, έχουν καταδείξει ότι μη επανδρωμένα αεροσκάφη σχετικά χαμηλού κόστους μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές απώλειες τόσο σε προσωπικό όσο και σε στρατιωτικό εξοπλισμό.

Ραντάρ, αισθητήρες και ηλεκτρονικά μέσα συνεργάζονται στο σύστημα για να εντοπίζουν, να αναγνωρίζουν και να αντιμετωπίζουν μικρούς εναέριους στόχους. Ανάλογα με τον εξοπλισμό που διαθέτει, μπορεί να παρεμβάλλεται στις επικοινωνίες ή στα δορυφορικά συστήματα πλοήγησης του εχθρικού drone, δυσκολεύοντας τον χειριστή να το ελέγξει. Αυτή η δυνατότητα είναι ιδιαίτερα σημαντική για την προστασία στρατιωτικών εγκαταστάσεων, κρίσιμων υποδομών και περιοχών με αυξημένη στρατηγική σημασία.

Η προμήθεια εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της αμυντικής συνεργασίας Ελλάδας και Ισραήλ. Παράλληλα με την κύρια συμφωνία για την «Ασπίδα του Αχιλλέα», υπογράφηκε πρόσθετη σύμβαση, αξίας 26 εκατομμυρίων ευρώ, που αφορά συστήματα Drone Dome.

«Ανεμογιάννης», «Ανταίος» και «Άρπυια»: Ελληνικά ρομπότ με αποστολή στο πεδίο της μάχης

Τρία μη επανδρωμένα συστήματα, σχεδιασμένα και κατασκευασμένα στην Ελλάδα και με διαφορετικό ρόλο το καθένα, συγκαταλέγονται στα πλέον αξιοσημείωτα τεχνολογικά επιτεύγματα που θα δούμε στη φετινή παρέλαση. Ο «Ανεμογιάννης», ο «Ανταίος» και η «Άρπυια» εκφράζουν την προσπάθεια ανάπτυξης εγχώριας τεχνογνωσίας σε έναν τομέα που αποκτά ολοένα μεγαλύτερη βαρύτητα στις στρατιωτικές επιχειρήσεις.

Χωρίς πλήρωμα και με δυνατότητα κίνησης στη θάλασσα, ο «Ανεμογιάννης» είναι μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας. Ο σχεδιασμός χαμηλού προφίλ περιορίζει τις πιθανότητες εντοπισμού του, ενώ το σκάφος μπορεί να εκτελεί αποστολές εναντίον εχθρικών πλοίων και να ελέγχει θαλάσσιες περιοχές. Εκκινεί είτε από την ξηρά είτε από ναυτική πλατφόρμα και φέρει ηλεκτροοπτικούς και θερμικούς αισθητήρες, μαζί με συστήματα αυτόνομης πλοήγησης. Τα δημοσιοποιημένα τεχνικά στοιχεία αναφέρουν μέγιστη ταχύτητα 75 χιλιομέτρων την ώρα και δυνατότητα μεταφοράς πολεμικής κεφαλής 50 κιλών. Η σχεδίασή του ακολουθεί μια πρακτική που έχει ήδη φανεί στον πόλεμο της Ουκρανίας: μικρά τηλεκατευθυνόμενα ή αυτόνομα σκάφη αξιοποιούνται για επιθέσεις σε μεγαλύτερα πολεμικά πλοία.

Για την υποστήριξη στρατιωτικών μονάδων σε επικίνδυνες συνθήκες έχει σχεδιαστεί ο «Ανταίος», ένα μη επανδρωμένο όχημα εδάφους με έξι τροχούς. Μεταφέρει εφόδια και πυρομαχικά, μπορεί να συμβάλει στην απομάκρυνση τραυματιών από το πεδίο της μάχης, αλλά και να αναλάβει επιτήρηση και αναγνώριση. Στις προβλεπόμενες χρήσεις του περιλαμβάνεται επίσης η μεταφορά επικοινωνιακού εξοπλισμού ή οπλικών συστημάτων. Το ωφέλιμο φορτίο του φτάνει τα 600 κιλά, ενώ η αυτονομία λειτουργίας ανέρχεται έως τις οκτώ ώρες. Η κατασκευή του περιορίζει τόσο τον θόρυβο όσο και το θερμικό του αποτύπωμα, στοιχεία που ενδέχεται να δυσχεράνουν τον εντοπισμό του από εχθρικά μέσα επιτήρησης.

Η «Άρπυια» ολοκληρώνει την τριάδα των συστημάτων: πρόκειται για ελληνικό μη επανδρωμένο αερόχημα, προορισμένο για πλήγματα ακριβείας. Κατατάσσεται στα όπλα μιας κατεύθυνσης, δηλαδή στα drones που μεταφέρουν εκρηκτικό φορτίο, πλήττουν τον στόχο και δεν επιστρέφουν στη βάση. Μπορεί να ακολουθεί προκαθορισμένη πορεία, να πετά σε χαμηλό ύψος και να αναπτύσσει υψηλές υποηχητικές ταχύτητες. Παράλληλα, η μικρή αντανάκλασή του στα ραντάρ δυσκολεύει τον έγκαιρο εντοπισμό του.

Τα νέα μέσα επιτήρησης του Στρατού και του Πολεμικού Ναυτικού

Σημαντική θέση στον σχεδιασμό των Ενόπλων Δυνάμεων έχει και η αναβάθμιση της επιτήρησης. Στα μέσα που αναμένεται να παρουσιαστούν περιλαμβάνεται το γαλλικής κατασκευής μη επανδρωμένο αεροσκάφος Patroller, με δυνατότητα παραμονής στον αέρα για μεγάλο χρονικό διάστημα και συλλογής πληροφοριών από εκτεταμένες χερσαίες και θαλάσσιες εκτάσεις. Η ελληνική παραγγελία περιλαμβάνει τέσσερα αεροχήματα, τα οποία αποσκοπούν στην ενίσχυση της αναγνώρισης και της παρακολούθησης από τον Στρατό Ξηράς.

Οι ηλεκτροοπτικοί και υπέρυθροι αισθητήρες του Patroller παρέχουν τη δυνατότητα παρακολούθησης δραστηριοτήτων στο έδαφος. Εικόνα και δεδομένα μεταδίδονται σε πραγματικό χρόνο, ώστε να υποστηρίζεται η λήψη αποφάσεων από τα στρατιωτικά επιτελεία. Οι χρήσεις του καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα, από την επιτήρηση των συνόρων μέχρι τον εντοπισμό στόχων και την υποστήριξη επιχειρήσεων.

Στον σχεδιασμό για την παρέλαση περιλαμβάνονται επίσης το ελληνικής κατασκευής «Αρχύτας», τα αεροχήματα κάθετης απογείωσης και προσγείωσης V-BAT και τα Orbiter 3. Τα τελευταία μπορούν να συνδράμουν στον εντοπισμό στόχων για πυραυλικά συστήματα όπως τα Spike NLOS. Έτσι, οι στρατιωτικές μονάδες μπορούν να σχηματίζουν εικόνα της περιοχής επιχειρήσεων και να εντοπίζουν στόχους χωρίς να απαιτείται άμεση οπτική επαφή.

Στην παρέλαση αναμένεται να εμφανιστούν ακόμη τα μη επανδρωμένα ελικόπτερα Camcopter S-100 και ALTUS LSA A900, που προορίζονται για επιτήρηση στη θάλασσα. Τα συγκεκριμένα συστήματα έχουν τη δυνατότητα απογείωσης από πλοία με τον κατάλληλο εξοπλισμό και μεταδίδουν πληροφορίες μαζί με εικόνα υψηλής ευκρίνειας, διευρύνοντας τις δυνατότητες παρακολούθησης του θαλάσσιου χώρου.

Τα ελληνικά συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου και η προστασία αρμάτων από drones

Τα ελληνικά συστήματα «Κένταυρος» και «Υπερίων» της Ελληνικής Αεροπορικής Βιομηχανίας θα έχουν ιδιαίτερη παρουσία, καθώς έχουν σχεδιαστεί για τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση μη επανδρωμένων απειλών. Η σύνδεση του «Κενταύρου» με την ελληνική συμμετοχή στην ευρωπαϊκή επιχείρηση «ΑΣΠΙΔΕΣ» στην Ερυθρά Θάλασσα είναι ήδη δεδομένη, καθώς εκεί η προστασία πλοίων από εχθρικά drones αποτελεί σημαντική επιχειρησιακή ανάγκη. Αναμένεται ακόμη η παρουσία αρμάτων μάχης με πρόσθετα συστήματα προφύλαξης από εχθρικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Σε αυτά συγκαταλέγονται μεταλλικά πλέγματα και ειδικές κατασκευές που τοποθετούνται πάνω από ευάλωτα σημεία των οχημάτων, ώστε να μειώνεται η αποτελεσματικότητα επιθέσεων από μικρά drones, ιδίως όταν ο χειριστής τα κατευθύνει προς τον στόχο μέσω κάμερας. Η χρήση τέτοιων μέσων αποτελεί χαρακτηριστικό δίδαγμα του πολέμου στην Ουκρανία, όπου ακόμη και τα ισχυρότερα τεθωρακισμένα έχουν αποδειχθεί ευάλωτα σε επιθέσεις από μικρά μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Τα μέτρα αυτά προσφέρουν πρόσθετη προστασία, η οποία εξαρτάται από το είδος της επίθεσης και δεν εξασφαλίζει απόλυτη θωράκιση των οχημάτων.

Στην παρέλαση θα λάβουν μέρος και τμήματα των Ειδικών Δυνάμεων, εξοπλισμένα με σύγχρονα μέσα για επιχειρήσεις στην ξηρά και στη θάλασσα, καθώς και με υποβρύχια οχήματα ατομικής μετακίνησης και μέσα ταχείας επέμβασης. Θα παρουσιαστούν ακόμη στοιχεία του νέου εξοπλισμού του Πεζικού, με προτεραιότητα στην προστασία του προσωπικού και στην ανταλλαγή πληροφοριών ανάμεσα στους στρατιώτες και τις μονάδες.

Rafale και F-16 Viper με όπλα ακριβείας πάνω από τη Θεσσαλονίκη

Στο αεροπορικό πρόγραμμα προβλέπονται διελεύσεις μαχητικών Rafale και F-16, με επίκεντρο τα εκσυγχρονισμένα F-16 Viper. Στις 16 Σεπτεμβρίου η Πολεμική Αεροπορία παρέλαβε το 60ό αεροσκάφος αυτού του τύπου που έχει αναβαθμιστεί, στο πλαίσιο προγράμματος που ενισχύει σημαντικά τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση εναέριων απειλών. Τα F-16 Viper φέρουν προηγμένα ραντάρ ενεργής ηλεκτρονικής σάρωσης APG-83, τα οποία μπορούν να παρακολουθούν πολλούς στόχους και να παρέχουν στους χειριστές πληρέστερη εικόνα της επιχειρησιακής κατάστασης. Μαζί με τα Rafale, ενισχύουν τις δυνατότητες της χώρας τόσο στην αεροπορική υπεροχή όσο και στην προσβολή στόχων σε μεγάλες αποστάσεις.

Στο επίγειο σκέλος του προγράμματος προβλέπεται να εκτεθεί μέρος του σύγχρονου οπλισμού των μαχητικών: οι πύραυλοι Meteor και SCALP, τα όπλα ακριβείας Rampage, οι αντιραντάρ AGM-88 HARM, οι συλλογές καθοδήγησης SPICE και τα πυρομαχικά AGM-154 JSOW. Τα όπλα αυτά ανήκουν σε διαφορετικές κατηγορίες και καλύπτουν αποστολές που εκτείνονται από την καταστροφή εχθρικών ραντάρ και εγκαταστάσεων μέχρι την προσβολή στόχων σε μεγάλες αποστάσεις.

Στους σχηματισμούς που προβλέπεται να πετάξουν πάνω από τη Θεσσαλονίκη συγκαταλέγονται τα ελικόπτερα Apache, Chinook, NH-90, Huey και Kiowa Warrior. Για τα Apache βρίσκεται σε εξέλιξη πρόγραμμα αναβάθμισης, το οποίο περιλαμβάνει νέα ηλεκτροοπτικά συστήματα και τη δυνατότητα αξιοποίησης πυραύλων Spike NLOS, προκειμένου να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητά τους απέναντι σε στόχους πέρα από την άμεση οπτική επαφή. Προγραμματισμένη είναι και η συμμετοχή ενός μεταγωγικού KC-390 Millennium της πορτογαλικής Πολεμικής Αεροπορίας. Υπενθυμίζεται ότι στις δοκιμαστικές πτήσεις της 23ης Οκτωβρίου συμμετείχαν επίσης τα ιστορικά αεροσκάφη Harvard και P-51 Mustang, συνδυάζοντας την αεροπορική ιστορία με τη σύγχρονη τεχνολογία. Η κορύφωση του αεροπορικού προγράμματος αναμένεται, τέλος, με την επίδειξη του μεμονωμένου F-16 της ομάδας «Ζευς», την οποία θα πραγματοποιήσει ο επισμηναγός Χρήστος-Πάρις Χαρίτος.