Το Συμβούλιο Ελληνοαμερικανικής Ηγεσίας (HALC) ζητά από την αμερικανική κυβέρνηση να παρέμβει, ώστε να εμποδιστεί η ανάδειξη του Τούρκου διπλωμάτη Φεριντούν Σινιρλίογλου στη θέση του επόμενου γενικού γραμματέα του ΟΗΕ. Το αίτημα διατυπώνεται σε επιστολή προς τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και τον Αμερικανό πρέσβη στα Ηνωμένα Έθνη, Μάικ Γουόλτς.
Το HALC καλεί τις ΗΠΑ να εκφράσουν δημόσια την αντίθεσή τους στην υποψηφιότητα και, αν αυτό κριθεί αναγκαίο, να ασκήσουν βέτο στο Συμβούλιο Ασφαλείας.
Η επιστολή έρχεται μετά την ακρόαση του κ. Σινιρλίογλου στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, στις 6 Νοεμβρίου, όπου δέχθηκε ερωτήσεις από εκπροσώπους της Κύπρου, της Ελλάδας και του Ισραήλ. Το Συμβούλιο υποστηρίζει πως οι απαντήσεις του, μαζί με τις θέσεις που είχε υποστηρίξει εκπροσωπώντας την Τουρκία, προκαλούν σοβαρές αμφιβολίες για την ανεξαρτησία και την αξιοπιστία του ως υποψηφίου για την ηγεσία των Ηνωμένων Εθνών.
Η Άγκυρα υπέβαλε επίσημα την υποψηφιότητα του κ. Σινιρλίογλου την 1η Νοεμβρίου για τη διαδοχή του Αντόνιο Γκουτέρες, του οποίου η θητεία λήγει στις 31 Δεκεμβρίου. Ο ίδιος έχει διατελέσει υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας και σήμερα είναι Γενικός Γραμματέας του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ).
Κεντρικό σημείο της επιστολής του HALC είναι η θέση που έχει εκφράσει ο Τούρκος διπλωμάτης για την Κυπριακή Δημοκρατία. Το Συμβούλιο παραθέτει επιστολή της 19ης Μαΐου 2022 προς τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, την οποία υπέγραψε ως μόνιμος αντιπρόσωπος της Τουρκίας και στην οποία υποστήριζε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία, που ιδρύθηκε το 1960 με τη συμμετοχή Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων, «έπαψε να υφίσταται ως νομική οντότητα το 1963».
Στην ακρόαση της 6ης Νοεμβρίου, η εκπρόσωπος της Κυπριακής Δημοκρατίας τον ρώτησε ευθέως αν αναγνωρίζει την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Κύπρου, την εδαφική της ακεραιότητα και το καθεστώς της ως κράτους-μέλους των Ηνωμένων Εθνών.
Ο κ. Σινιρλίογλου απέφυγε να απαντήσει συγκεκριμένα στο ερώτημα. Δήλωσε μόνο ότι, αν αναλάβει καθήκοντα Γενικού Γραμματέα, θα ενεργεί με βάση τον Καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ, ενώ αναφέρθηκε και στις αρχές της ανεξαρτησίας και της αμεροληψίας που πρέπει να διέπουν έναν διεθνή αξιωματούχο.
Το HALC του καταλογίζει επίσης ότι δεν δεσμεύτηκε ξεκάθαρα να προωθήσει την εφαρμογή των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας για το Κυπριακό.
Στην επιστολή επισημαίνονται ειδικότερα τα ψηφίσματα 541 και 550 και η προεδρική δήλωση του Συμβουλίου Ασφαλείας στις 23 Ιουλίου 2021. Με εκείνη είχε καταδικαστεί η ανακοίνωση της τουρκικής και της τουρκοκυπριακής ηγεσίας για περαιτέρω άνοιγμα τμήματος των Βαρωσίων. Τότε το Συμβούλιο είχε απαιτήσει να ανακληθεί αμέσως η απόφαση, καθώς και κάθε ενέργεια που είχε γίνει στην περιοχή από τον Οκτώβριο του 2020.
Η αντιπροσωπεία της Κύπρου ζήτησε επίσης από τον κ. Σινιρλίογλου να καταδικάσει τις επιθέσεις που είχαν δεχθεί μέλη της Ειρηνευτικής Δύναμης του ΟΗΕ (UNFICYP) στην Πύλα, τον Αύγουστο του 2023. Ο ίδιος δεν έδωσε συγκεκριμένη απάντηση.
Η ελληνική αντιπροσωπεία έθεσε ανάλογα ζητήματα, εστιάζοντας στην υπεράσπιση από τον κ. Σινιρλίογλου του τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019 για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.
Η ελληνική πλευρά ζήτησε από τον Τούρκο διπλωμάτη να διευκρινίσει με ποιον τρόπο συνάδει η δηλωμένη προσήλωσή του στο διεθνές δίκαιο με την υπεράσπιση μνημονίου που αγνοεί τα δικαιώματα ελληνικών νησιών, μεταξύ των οποίων η Κρήτη και τα Δωδεκάνησα.
Ο κ. Σινιρλίογλου απάντησε ότι, παρότι η Τουρκία τον πρότεινε, δεν μετέχει στη διαδικασία ως εκπρόσωπός της. Για να τεκμηριώσει ότι μπορεί να ενεργεί ανεξάρτητα και αμερόληπτα, επικαλέστηκε ακόμη τη στήριξη που είχε δώσει η Ελλάδα στην εκλογή του ως Γενικού Γραμματέα του ΟΑΣΕ. Ωστόσο, δεν απάντησε επί της ουσίας στις αιτιάσεις που αφορούν το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Το HALC εξετάζει στην επιστολή του και την απάντηση που έδωσε ο κ. Σινιρλίογλου σε ερώτηση του Ισραήλ για τη Χαμάς. Ο Τούρκος διπλωμάτης καταδίκασε κατηγορηματικά την τρομοκρατία σε κάθε μορφή της, χωρίς όμως να καταδικάσει ρητά την ίδια την οργάνωση. Αντί γι’ αυτό, έκανε λόγο για απόδοση ευθυνών στη Χαμάς, εφόσον διαπιστωθούν παραβιάσεις σύμφωνα με τους σχετικούς κανόνες και μηχανισμούς του διεθνούς δικαίου.
Βάσει των παραπάνω, το HALC ζητά στην επιστολή από τον Μάρκο Ρούμπιο και τον Μάικ Γουόλτς να ανακοινώσουν δημόσια ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιτίθενται στην υποψηφιότητα του κ. Σινιρλίογλου, να συντονιστούν με τα υπόλοιπα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας για να εμποδίσουν την εκλογή του και, αν χρειαστεί, να κάνουν χρήση του αμερικανικού βέτο.
Ταυτόχρονα, το HALC ζητά από την Ουάσιγκτον να επιβεβαιώσει εκ νέου τη στήριξή της στην κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας, όπως και στην πλήρη εφαρμογή των συναφών ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Η στάση των Ηνωμένων Πολιτειών έχει ξεχωριστή βαρύτητα, επειδή η Γενική Συνέλευση διορίζει τον επόμενο Γενικό Γραμματέα ύστερα από σύσταση του Συμβουλίου Ασφαλείας. Ως μόνιμο μέλος του Συμβουλίου, οι ΗΠΑ έχουν τη δυνατότητα να μπλοκάρουν την επιλογή, ασκώντας βέτο.
«Ένας υποψήφιος που δεν επιβεβαιώνει με σαφήνεια την κυριαρχία ενός κράτους μέλους του ΟΗΕ δεν έχει θέση στην ηγεσία των Ηνωμένων Εθνών», σημειώνει στην επιστολή το HALC και καλεί την αμερικανική κυβέρνηση να εκφράσει καθαρά την αντίθεσή της στην υποψηφιότητα του Φεριντούν Σινιρλίογλου.
