Νότιο Αιγαίο: Θα ανακηρυχθεί Παγκόσμια Περιφέρεια Γαστρονομίας 2028

Το Νότιο Αιγαίο εξασφάλισε ομόφωνη θετική εισήγηση και εξαιρετικά υψηλή βαθμολογία για τον τίτλο της Παγκόσμιας Περιφέρειας Γαστρονομίας 2028

Η διεθνής Κριτική Επιτροπή του IGCAT προτείνει την απονομή του τίτλου στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου – Στις 16 Δεκεμβρίου η επικύρωση

Επτά ημέρες, τρία νησιά και περισσότερα από 130 συμμετέχοντα πρόσωπα και φορείς – Οι συνεργασίες και το κοινό Σχέδιο Δράσης 2028–2035

Η διεθνής Κριτική Επιτροπή του IGCAT (International Institute of Gastronomy, Culture, Arts and Tourism) ολοκλήρωσε την αξιολόγηση της υποψηφιότητας της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου για τον τίτλο «Παγκόσμια Περιφέρεια Γαστρονομίας 2028» (World Region of Gastronomy 2028), καταλήγοντας ομόφωνα σε θετική εισήγηση και αποδίδοντας εξαιρετικά υψηλή βαθμολογία.

Η ολοκλήρωση της επταήμερης αξιολόγησης στα νησιά Τήνο, Σύρο και Ρόδο ανακοινώθηκε την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου στη Ρόδο. Στη διάρκεια της επίσκεψης, τα μέλη της Επιτροπής συναντήθηκαν με περισσότερα από 130 πρόσωπα και εκπροσώπους φορέων. Η θετική εισήγηση αναμένεται να επικυρωθεί επίσημα στις 16 Δεκεμβρίου 2026, στην 39η συνεδρίαση του Συμβουλευτικού Φόρουμ του IGCAT, ενώ η τελετή απονομής του τίτλου μπορεί να γίνει στις αρχές του 2027.

Η αξιολόγηση συνιστά σημαντικό σταθμό για την πρώτη ελληνική Περιφέρεια που διεκδικεί τον παγκόσμιο τίτλο. Με τη θετική κρίση αναγνωρίζεται η στρατηγική σύνδεσης της γαστρονομίας με την τοπική παραγωγή, τον πολιτισμό, τον τουρισμό, την εκπαίδευση και τη βιώσιμη ανάπτυξη.

Τήνος, Σύρος και Ρόδος: τρεις πλευρές της ενιαίας γαστρονομικής ταυτότητας

Η επιλογή των νησιών Τήνου, Σύρου και Ρόδου έγινε βάσει συγκεκριμένου σχεδιασμού, ώστε να αναδειχθούν τρεις διαφορετικές αλλά συμπληρωματικές όψεις της γαστρονομικής ταυτότητας του Νοτίου Αιγαίου.

Στην Τήνο, η παρουσίαση εστίασε στη γη, στο τοπίο και στην παραγωγή. Οι ξερολιθιές, οι παραδοσιακές καλλιέργειες, οι τοπικές ποικιλίες, η αλιεία και η γαστρονομική παράδοση φανέρωσαν τη μακρόχρονη σύνδεση του ανθρώπου με τη φύση, καθώς και τη γνώση που περνά από τη μια γενιά στην επόμενη.

Στη Σύρο, κεντρική θέση είχαν η επιχειρηματικότητα, η δημιουργικότητα και η σύγχρονη παραγωγή. Η βιομηχανική κληρονομιά, η μεταποίηση, η καινοτομία και οι νεότεροι παραγωγοί ανέδειξαν πώς η γαστρονομία μπορεί να προσφέρει προστιθέμενη αξία και να ανοίξει νέες αναπτυξιακές προοπτικές.

Η Ρόδος ανέδειξε τον ρόλο της διακυβέρνησης, των συνεργειών και του στρατηγικού σχεδιασμού. Η γαστρονομία παρουσιάστηκε ως μέσο βιώσιμης ανάπτυξης, με τη συνεργασία της αυτοδιοίκησης, της παραγωγής, των επιχειρήσεων, της επιστημονικής κοινότητας και του τουρισμού.

Οι τρεις διαδρομές ανέπτυξαν ένα κοινό όραμα για το αρχιπέλαγος των 50 κατοικημένων νησιών: παρά τις διαφορετικές παραδόσεις και ταυτότητές τους, τα νησιά έχουν κοινή αναπτυξιακή προοπτική.

Οι συνεργασίες και η ανταπόκριση των φορέων

Η Κριτική Επιτροπή ξεχώρισε το υψηλό επίπεδο συνεργασίας της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου με θεσμικούς, παραγωγικούς, επιχειρηματικούς και κοινωνικούς φορείς. Η ενεργός συμμετοχή τους καθ’ όλη την περίοδο της αξιολόγησης αποτύπωσε αυτή τη συνεργασία.

Στο Επιμελητήριο Δωδεκανήσου παρουσιάστηκαν πρωτοβουλίες και έγιναν συζητήσεις με θέμα «Περιφερειακές Συνεργασίες στην Πράξη», με συμμετοχή εκπροσώπων από ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων.

Στους ομιλητές περιλαμβάνονταν η Μαριτάνα Αλακιώτου, μέλος της Διοικητικής Επιτροπής του Επιμελητηρίου Δωδεκανήσου, και ο Κώστας Ζήφος, Διευθυντής της Αναπτυξιακής Δωδεκανήσου (ΑΝ.ΔΩ.). Παρουσίαση έκανε επίσης η Καρολίνα Βάες, εργοθεραπεύτρια και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του ΚοιΣΠΕ Δωδεκανήσου, η οποία παρουσίασε την καλή πρακτική κοινωνικής επιχειρηματικότητας στη Λέρο «Caserma των βοτανων».

Τον ξενοδοχειακό τομέα εκπροσώπησαν η Δώρα Αναστασιάδη, Γενική Διευθύντρια της Ένωσης Ξενοδόχων Ρόδου, και ο Γιώργος Ματσίγκος, Πρόεδρος του Συνδέσμου Διευθυντών Ξενοδοχείων Ρόδου και ειδικός σύμβουλος των Lindos Hotels. Συμμετείχε ακόμη η Γκέρτα Μουσκάι, στέλεχος Βιωσιμότητας και Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης του Ομίλου Mitsis, καθώς και η Μαρία Τριανταφυλλοπούλου. Η τελευταία είναι Πρόεδρος της Ένωσης Ξενοδόχων Κω και συμμετείχε επίσης ως Πρόεδρος της Ένωσης Οινοπαραγωγών και Αμπελουργών Νήσων Αιγαίου.

Την τοπική παραγωγή εκπροσώπησαν ο Απόστολος Διμελλής, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Επιμελητηρίου Δωδεκανήσου και εκπρόσωπος του Λαδόμυλου, και η Βίκυ Ζαγορά, Hospitality Sales Manager της Μελισσοκομικής Δωδεκανήσου και του Μουσείου Μέλισσας. Από τον χώρο της εκπαίδευσης συμμετείχαν ο Κωνσταντίνος Στεφανακίδης, Διευθυντής της Πειραματικής Σχολής Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτισης Τουρισμού Νοτίου Αιγαίου του Υπουργείου Τουρισμού, και η Δρ Δέσποινα Χατζηδιάκου, εκπαιδευτική σύμβουλος της πρωτοβουλίας Aegean Skills της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου και του Πανεπιστημίου Αιγαίου.

Σημαντική ήταν και η παρουσία του Λυκείου Ελληνίδων Ρόδου, της Λέσχης Αρχιμαγείρων Δωδεκανήσου και Κυκλάδων και της Ομοσπονδίας Πολιτιστικών Συλλόγων Ρόδου. Οι φορείς ανέδειξαν τη γαστρονομική παράδοση και τη συλλογική μνήμη, καθώς και τη μετάδοση της γνώσης στις νεότερες γενιές.

Η ανταπόκριση που εκδηλώθηκε σε ευρεία κλίμακα επιβεβαίωσε στην πράξη τη δυναμική των συνεργασιών της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου και την κοινή πρόθεση των φορέων να συνεισφέρουν σε ένα μακροπρόθεσμο αναπτυξιακό σχέδιο, με επίκεντρο τη γαστρονομία, τη βιωσιμότητα και την τοπική οικονομία.

Οι πρωτοβουλίες που ξεχώρισαν οι διεθνείς αξιολογητές

Στη συνέντευξη Τύπου που έγινε στη Ρόδο, τα μέλη της Κριτικής Επιτροπής παρουσίασαν συγκεκριμένες δράσεις που κέρδισαν την προσοχή τους.

Η Dr Edith Szivas ανέδειξε τη σύζευξη της τοπικής ταυτότητας και της σύγχρονης επιχειρηματικότητας. Στα παραδείγματα που παρέθεσε περιλαμβάνονται τα μαθήματα τηνιακής κουζίνας στον κήπο της Νικολέτας, το οινοποιείο Messarea και το τυροκομείο Μανταλένα, αλλά και η ζυθοποιία ΝΗΣΟΣ, το αποστακτήριο Μακρυωνίτη και το Μουσείο Κλωστοϋφαντουργίας Ερμούπολης. Στάθηκε επίσης στις δράσεις The Rhodes Co-Lab και Field to Fork, οι οποίες φέρνουν κοντά την τοπική παραγωγή και τον βιώσιμο τουρισμό.

Στις πρωτοβουλίες που ξεχώρισε ο Jaume Gomila περιλαμβάνονται το «Αμοργόραμα» των ψαράδων της Αμοργού, η δράση του Cyclades Preservation Fund, η διατήρηση των τοπικών ποικιλιών και η παραδοσιακή τεχνογνωσία της ξερολιθιάς. Εξήρε επίσης τη λειτουργία στην Τήνο του πρώτου σχολείου ωρίμανσης ψαριών στην Ελλάδα, που δημιουργήθηκε από το εργαστήριο του εστιατορίου Μαραθιά του Μαρίνου Σουράνη σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής. Την Τήλο και το πρόγραμμα Tilos Just Go Zero τα χαρακτήρισε διεθνές πρότυπο, ενώ αναφέρθηκε ιδιαίτερα στο Περιφερειακό Φυτώριο Ρόδου και στη διανομή οικιακών κομποστοποιητών.

Η Lamia Temimi εστίασε στην εμπλοκή των τοπικών κοινωνιών και στη μεταφορά γνώσης στις νεότερες γενιές. Ανάμεσα στις πρωτοβουλίες που ανέδειξε ήταν οι Μικροί Κηπουροί του Αιγαίου, τα South Aegean Open Farm Days, το πρόγραμμα Δια Βίου Μάθησης Aegean Skills, καθώς και οι δράσεις κοινωνικής ένταξης στη Λέρο, όπως η Caserma των βοτάνων. Υπογράμμισε ότι οι νέοι χρειάζεται να έχουν ενεργό συμμετοχή στο πρόγραμμα του 2028.

Ο Levan Kharatishvili αναφέρθηκε στον ρόλο του «Archipelago 50» ως κοινού πλαισίου για την ανάδειξη της διαφορετικότητας των νησιών, ενώ μίλησε για την παρακαταθήκη του τίτλου «Ευρωπαϊκή Περιφέρεια Γαστρονομίας 2019» και το δίκτυο Aegean Cuisine. Εξέτασε ακόμη τη συνεργασία με την Attica Group, μητρική εταιρεία των Blue Star Ferries, Super Fast Ferries, Hellenic Seaways & Anek Lines και Επίσημο Χορηγό Θαλάσσιων Μεταφορών της επίσκεψης της Κριτικής Επιτροπής. Όπως τόνισε, η ακτοπλοΐα είναι σημαντική για τη σύνδεση των νησιών και τη λειτουργία της εφοδιαστικής αλυσίδας.

Για τους αξιολογητές, το Νότιο Αιγαίο έχει ήδη αναπτύξει σημαντικές πρωτοβουλίες, στηρίζεται σε ισχυρή τοπική ταυτότητα και διαθέτει ενεργούς φορείς. Η πρόκληση πλέον είναι να συνδεθούν όλα αυτά σε ένα συνεκτικό σχέδιο που θα αποδίδει μετρήσιμα αποτελέσματα.

Η κοινή πορεία προς το Σχέδιο Δράσης 2028–2035

Με την ομόφωνη θετική εισήγηση ξεκινά η επόμενη φάση, δηλαδή η διαμόρφωση ενός κοινού Σχεδίου Δράσης (Action Plan) για τα έτη 2028–2035. Σε αυτό θα οριστούν συγκεκριμένες προτεραιότητες και συνέργειες, μαζί με στόχους που θα μπορούν να μετρηθούν.

Η αναλυτική έκθεση της Κριτικής Επιτροπής αναμένεται να εκδοθεί μέσα σε δύο εβδομάδες και θα αποτελέσει το θεμέλιο για τον σχεδιασμό των επόμενων ενεργειών.

Στη διαμόρφωση του σχεδίου θα συνεργαστούν η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, η Επιτροπή Ενδιαφερόμενων Μερών (Stakeholder Committee) και το ευρύτερο δίκτυο φορέων και συνεργατών. Στρατηγικοί εταίροι της Περιφέρειας είναι τα Επιμελητήρια Κυκλάδων και Δωδεκανήσου, που διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο τόσο στην προετοιμασία της υποψηφιότητας όσο και στην κινητοποίηση των παραγωγικών και επιχειρηματικών φορέων.

Η διεθνής διάκριση επιδιώκεται να λειτουργήσει ως δύναμη για ουσιαστική ανάπτυξη των νησιών σε βάθος χρόνου. Στους στόχους περιλαμβάνονται η ενίσχυση της τοπικής παραγωγής και επιχειρηματικότητας, η προστασία του φυσικού και πολιτιστικού πλούτου και η συμμετοχή των νέων.

Γιώργος Χατζημάρκος: «Συνεχίζουμε με αμείωτη προσήλωση στον τελικό μας στόχο»

Τη δήλωσή του έκανε ο Περιφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου, Γιώργος Χατζημάρκος:

«Θέλω να ευχαριστήσω τα μέλη της Κριτικής Επιτροπής του IGCAT για την εξαιρετική βαθμολογία και την ιδιαίτερα θετική αξιολόγηση της υποψηφιότητας του Νοτίου Αιγαίου για τον τίτλο της Παγκόσμιας Περιφέρειας Γαστρονομίας 2028.

Η προσπάθειά μας συνεχίζεται με αμείωτη προσήλωση στον τελικό μας στόχο: την επίσημη ανακήρυξη στις 16 Δεκεμβρίου, κατά την 39η συνεδρίαση του Συμβουλευτικού Φόρουμ του IGCAT, οπότε και θα ανακοινωθεί η οριστική απόφαση.

Παραμένουμε αφοσιωμένοι στην ανάδειξη και την προβολή όλων εκείνων των πολύτιμων και ξεχωριστών στοιχείων που χαρακτηρίζουν τα νησιά μας: της ιστορίας, του πολιτισμού, των παραδόσεων, της ταυτότητας και της μοναδικότητας κάθε τόπου μας»

Μια συλλογική προσπάθεια με διεθνή προοπτική

Η Πρόεδρος του IGCAT, Dr Diane Dodd, εξήρε τον ηγετικό ρόλο του Περιφερειάρχη Γιώργου Χατζημάρκου και την καθοριστική συμβολή των Επιμελητηρίων Κυκλάδων και Δωδεκανήσου στη διαμόρφωση της υποψηφιότητας.

Τον συνολικό συντονισμό της υποψηφιότητας και τον σχεδιασμό της επίσκεψης αξιολόγησης είχε η Βάσια Παπαηλία, Συντονίστρια της υποψηφιότητας της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, μαζί με τις υπηρεσίες της Περιφέρειας, τους στρατηγικούς εταίρους και τους συμμετέχοντες φορείς.

Τις θερμές ευχαριστίες της απηύθυνε η Κριτική Επιτροπή στους παραγωγούς, επιχειρηματίες, εκπαιδευτικούς, επιστήμονες, πολιτιστικούς φορείς και επαγγελματίες που έλαβαν μέρος στην επίσκεψη και συνέβαλαν στην προβολή του γαστρονομικού και πολιτιστικού πλούτου των νησιών.

Η υποψηφιότητα «Archipelago 50 – From Ancient Pride to Future Legacy» έχει ήδη αφήσει σημαντική παρακαταθήκη συνεργασίας, με στόχο ο πλούτος και η διαφορετικότητα των νησιών να αποτελέσουν ενιαία δύναμη για το μέλλον του Νοτίου Αιγαίου.