Οι φετινές φωτιές και οι καύσωνες στην Ευρώπη έχουν ήδη προκαλέσει οικονομική ζημιά άνω των 3 δισ. ευρώ, με σχεδόν 500.000 εκτάρια να έχουν γίνει στάχτη σε Γαλλία, Ισπανία, Πορτογαλία, Ελλάδα και Ρουμανία μέσα σε μόλις δύο μήνες. Το πραγματικό κόστος αναμένεται πολύ μεγαλύτερο, καθώς οι επιπτώσεις σε επιχειρήσεις, τουρισμό, καλλιέργειες, ασφάλειες και κρίσιμες υποδομές από τη ξηρασία και την πτώση της στάθμης ποταμών όπως ο Ρήνος και ο Δούναβης μόλις αρχίζουν να αποτυπώνονται πλήρως.
Πιο αναλυτικά
Πάνω από 3 δισ. ευρώ έχουν ήδη κοστίσει φέτος οι φωτιές και οι καύσωνες που σαρώνουν τη Γαλλία, την Ισπανία και άλλες περιοχές της Ευρώπης, σύμφωνα με ανάλυση των Financial Times.
Σχεδόν 500.000 εκτάρια έχουν καεί μέσα στους δύο πρώτους μήνες της αντιπυρικής περιόδου, με το οικονομικό κόστος να εκτιμάται στα 3,1 δισ. ευρώ μόνο για τις πέντε χώρες της Ευρωζώνης που έχουν πληγεί περισσότερο: Γαλλία, Ισπανία, Πορτογαλία, Ελλάδα και Ρουμανία.
Το ποσό αυτό ξεπερνά ήδη κατά πολύ τις εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που υπολογίζουν σε 2,5 δισ. ευρώ τον μέσο ετήσιο αντίκτυπο για το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το πραγματικό κόστος θα είναι πολύ μεγαλύτερο
Οι υπολογισμοί των FT βασίζονται στη μεθοδολογία που χρησιμοποιείται για τις εκτιμήσεις της Κομισιόν και σε αντίστοιχους υπολογισμούς της γαλλικής κυβέρνησης.
Αφορούν το λεγόμενο κόστος «αποκατάστασης», δηλαδή το ποσό που απαιτείται για να επιστρέψουν οι καμένες εκτάσεις στην προηγούμενη κατάστασή τους.
Ωστόσο, το πραγματικό οικονομικό αποτύπωμα αναμένεται να είναι πολύ μεγαλύτερο.
Ασφαλιστικές εταιρείες, νοικοκυριά και επιχειρήσεις εξακολουθούν να αποτιμούν τις ζημιές σε περιουσίες, καλλιέργειες και τουριστικές δραστηριότητες, μέσα στην καρδιά της θερινής περιόδου.
Στο κόστος θα προστεθούν επίσης οι αυξήσεις ασφαλίστρων, οι περιοχές που ενδέχεται να γίνουν μη ασφαλίσιμες, η μείωση του τουρισμού και οι αυξημένες δαπάνες για πυροσβεστικό εξοπλισμό.
Δεν έχουν αποτυπωθεί πλήρως οι ζημιές στην Ελλάδα
Οι υπολογισμοί δεν περιλαμβάνουν πλήρως τις τελευταίες μεγάλες φωτιές στην Ελλάδα.
Όπως σημειώνεται, η ελληνική κυβέρνηση έχει αναφέρει ότι τα συνεργεία θα προχωρήσουν άμεσα στην καταγραφή των ζημιών, ώστε να δοθεί κρατική στήριξη σε όσους έχασαν περιουσίες.
Την ίδια ώρα, οι επιπτώσεις της ξηρασίας δεν έχουν ακόμη αποτυπωθεί πλήρως, αν και η πτώση της στάθμης του Ρήνου και του Δούναβη προκαλεί ήδη προβλήματα στη μεταφορά εμπορευμάτων και στην παραγωγή ενέργειας.
Ρήνος και Δούναβης πιέζουν τη βιομηχανία και την ενέργεια
Η μείωση της στάθμης των μεγάλων ευρωπαϊκών ποταμών προκαλεί νέες πιέσεις στην οικονομία.
Στη Γερμανία, χημικές εταιρείες όπως η BASF, η Covestro και η Evonik διαθέτουν εγκαταστάσεις συγκεντρωμένες κατά μήκος του Ρήνου, γεγονός που τις καθιστά ευάλωτες σε προβλήματα ναυσιπλοΐας και εφοδιασμού.
Στον Δούναβη, τα ιστορικά χαμηλά επίπεδα νερού οδηγούν σε ενεργειακή κρίση. Η Ουγγαρία ετοιμάζεται για διακοπή λειτουργίας του πυρηνικού σταθμού που καλύπτει σχεδόν το μισό της ηλεκτροδότησης της χώρας, ενώ η Ρουμανία αναγκάστηκε να θέσει εκτός λειτουργίας μία από τις δύο μονάδες του πυρηνικού σταθμού Τσερνάβοντα.
Και οι δύο εγκαταστάσεις χρησιμοποιούν νερό από τον Δούναβη για την ψύξη τους.
«Το πραγματικό κόστος μπορεί να είναι τριπλάσιο»
Η Σάρα Μάιερ, ειδικός στα οικονομικά της κλιματικής κρίσης στο ETH Zurich, εκτιμά ότι το πραγματικό οικονομικό κόστος των πυρκαγιών μπορεί να ξεπεράσει κατά πολύ τους σημερινούς υπολογισμούς.
Όπως σημειώνει, οι απώλειες από τις φετινές φωτιές θα μπορούσαν να είναι πάνω από τριπλάσιες από τον ετήσιο μέσο όρο απώλειας ΑΕΠ που είχε υπολογίσει για τις περιφερειακές οικονομίες της Πορτογαλίας, της Ισπανίας, της Ιταλίας και της Ελλάδας την περίοδο 2011-2018.
«Αν οι φωτιές φτάσουν σε πόλεις, το κόστος θα είναι πολύ, πολύ μεγαλύτερο», προειδοποίησε.
Η Γαλλία μετρά βαριές απώλειες
Στη Γαλλία, η περιοχή της Ζιρόντ έχει βρεθεί στο επίκεντρο των επιπτώσεων.
Η περιοχή αποτελεί σημαντικό κόμβο για την αμυντική και αεροδιαστημική βιομηχανία. Οι φωτιές ανάγκασαν εταιρείες όπως η Safran, η Dassault Aviation και η ArianeGroup να διακόψουν προσωρινά την παραγωγή και να απομακρύνουν εργαζομένους.
Η Ζιρόντ είναι επίσης γνωστή για την παραγωγή κρασιού. Οι αμπελώνες του Μπορντό έχουν σε μεγάλο βαθμό γλιτώσει μέχρι στιγμής, ωστόσο παραμένει αβέβαιο αν ο καπνός θα επηρεάσει τη σοδειά.
Πλήγμα έχει δεχθεί και η οστρακοκαλλιέργεια στη λεκάνη της Αρκασόν, ενώ ο τουρισμός, που αντιστοιχεί στο 7% του ΑΕΠ της περιοχής, αντιμετωπίζει σοβαρές διαταραχές.
Σύμφωνα με το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο της Ζιρόντ, τουλάχιστον 40.000 επιχειρήσεις έχουν επηρεαστεί άμεσα από τις φωτιές, ενώ 19.500 είχαν κλείσει πλήρως έως τις 30 Ιουλίου.
Παράλληλα, από 120.000 έως 150.000 εργαζόμενοι βρίσκονταν σε καθεστώς κρατικά επιδοτούμενης μειωμένης εργασίας έως τις 27 Ιουλίου.
Στην Ισπανία κάηκαν σπίτια, επιχειρήσεις και καλλιέργειες
Στην Ισπανία, οι πυρκαγιές έφτασαν έως και 50 χιλιόμετρα από τη Μαδρίτη, καίγοντας σπίτια, επιχειρήσεις και οχήματα σε αγροτικές περιοχές.
Η ένωση μικρών αγροτών και κτηνοτρόφων κατέγραψε προκαταρκτικές απώλειες σε 18.500 εκτάρια παραγωγικής γης, κυρίως βοσκοτόπων.
Οι μικρότεροι παραγωγοί γύρω από τη Μαδρίτη δέχθηκαν ιδιαίτερα ισχυρό πλήγμα, καθώς οι φωτιές κατέστρεψαν εκτάσεις που αποτελούσαν βασικό μέρος της οικονομικής τους δραστηριότητας.
Οι «αόρατες» απώλειες που δεν μετριούνται
Παρότι το κόστος είναι ήδη τεράστιο, ειδικοί επισημαίνουν ότι πολλές από τις πιο σημαντικές επιπτώσεις των πυρκαγιών δεν αποτιμώνται οικονομικά.
Ο Ιωάννης Κουντούρης, αναπληρωτής καθηγητής στο Imperial College, σημειώνει ότι κόστη όπως οι επιπλέον νοσηλείες ανθρώπων που επηρεάζονται από την ατμοσφαιρική ρύπανση συνήθως δεν καταγράφονται στους επίσημους υπολογισμούς.
Από την πλευρά του, ο Άντριου Κένινγκχαμ, επικεφαλής οικονομολόγος Ευρώπης στην Capital Economics, επισημαίνει ότι οι φυσικές καταστροφές μπορεί να έχουν ορισμένες «παράδοξα θετικές» επιδράσεις στο ΑΕΠ, καθώς οι κρατικές ενισχύσεις και οι ασφαλιστικές αποζημιώσεις αυξάνουν τις δαπάνες για ανοικοδόμηση.
Ωστόσο, όπως υπογραμμίζει η Σάρα Μάιερ, «αυτό δεν είναι ανάπτυξη». Είναι απλώς αντικατάσταση κεφαλαίου που έχει ήδη καταστραφεί.
Οι φετινές πυρκαγιές δείχνουν ότι η κλιματική κρίση δεν αποτελεί πλέον μόνο περιβαλλοντική απειλή. Μετατρέπεται σε άμεσο οικονομικό πρόβλημα για την Ευρώπη, με κόστος που αυξάνεται, επεκτείνεται και θα συνεχίσει να βαραίνει νοικοκυριά, επιχειρήσεις και κράτη.
