Εργαζόμενοι σε πλατφόρμες: Νέο μητρώο σύμφωνα με τη Ν. Κεραμέως – Έλεγχοι για αλλοδαπούς διανομείς

Ένα νέο σημαντικό μέσο για την καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας και, ειδικότερα, της παράνομης απασχόλησης αλλοδαπών εισάγεται με το νομοσχέδιο που έθεσε σε δημόσια διαβούλευση το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης. Το κείμενο φέρει τον τίτλο: «Κανόνες στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στην αγορά εργασίας – Προστασία εργαζομένων στις πλατφόρμες – Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/2831 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Οκτωβρίου 2024 και λοιπές διατάξεις».

Στον πυρήνα του σχεδίου νόμου βρίσκεται η σύσταση του Μητρώου Απασχόλησης. Το μητρώο θα συνδέεται με εκείνα του υπουργείου Μετανάστευσης, στα οποία περιλαμβάνονται οι πολίτες τρίτων χωρών που ζουν νόμιμα στην Ελλάδα και έχουν άδεια εργασίας.

Σε απαντήσεις της προς το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων, η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως, ανέφερε: «Με το νομοσχέδιο, το οποίο βρίσκεται αυτήν τη στιγμή σε δημόσια διαβούλευση και οδεύει προς τη Βουλή των Ελλήνων για συζήτηση και ψήφιση, κάνουμε δύο πράγματα.

Το πρώτο αφορά το πλαίσιο χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης: βάζουμε κανόνες και όρια χρήσης σε ό,τι αφορά την τεχνητή νοημοσύνη. Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο για την παραγωγικότητα στην αγορά εργασίας, ωστόσο χρειάζονται κανόνες και δικλίδες που θα προστατεύουν τόσο τους εργαζομένους όσο και την αγορά εργασίας. Το νομοσχέδιο, επομένως, προσφέρει πολύ μεγαλύτερη διαφάνεια στη λειτουργία αυτών των “μαύρων κουτιών”. Διευκρινίζει πώς αποφασίζονται οι αρμοδιότητες και οι προαγωγές των εργαζομένων, ο τρόπος αμοιβής τους, καθώς και η λήξη της συνεργασίας.

Η δεύτερη παρέμβαση του σχεδίου νόμου είναι να βάλει μία τάξη, συνολικά, σε ό,τι αφορά όλη αυτήν την αγορά, δηλαδή στις πλατφόρμες και στους εργαζομένους τους. Στόχος είναι να υπάρξει προστασία τόσο για όσους εργάζονται σε αυτές όσο και για τους χρήστες των υπηρεσιών. «Να ξέρουμε δηλαδή ποιος ακριβώς εργάζεται, ποιος μπαίνει στο σπίτι μας».

Η κ. Κεραμέως αναγνώρισε ότι υπάρχουν περιστατικά αδιαφάνειας στην αγορά εργασίας, όπως η εκτέλεση παραδόσεων από κάποιον που χρησιμοποιεί λογαριασμό άλλου προσώπου και δεν εμφανίζεται ως εργαζόμενος. Όπως ανέφερε, το νέο θεσμικό πλαίσιο θα επιτρέψει την αντιμετώπιση τέτοιων φαινομένων.

Όπως εξήγησε: «Έχετε δίκιο. Αυτή τη στιγμή το σύστημα βλέπει μόνο τους μισθωτούς, όσους έχουν σχέση μισθωτής απασχόλησης, και δεν βλέπει όλους τους λεγόμενους αυτοαπασχολούμενους. Αυτό αλλάζει με το νομοσχέδιο. Πώς; Θεσπίζουμε ένα νέο υπομητρώο στην ΕΡΓΑΝΗ, στο οποίο θα είναι υποχρεωτική η καταγραφή όλων όσοι παρέχουν εργασία στις πλατφόρμες. Είτε έχουν σχέση μισθωτής απασχόλησης είτε είναι αυτοαπασχολούμενοι. Και αυτό είναι ένα πάρα πολύ σημαντικό βήμα για τη μεγαλύτερη διαφάνεια στον χώρο αυτόν της αγοράς εργασίας, τη μεγαλύτερη προστασία των εργαζομένων και τη μεγαλύτερη προστασία και των αποδεκτών των υπηρεσιών».

Για τους ελέγχους σχετικά με την αδήλωτη απασχόληση, η κ. Κεραμέως δήλωσε: «έλεγχοι υπάρχουν πάντοτε και η αρμόδια Αρχή, η Ανεξάρτητη Αρχή της Επιθεώρησης Εργασίας, μαζί και με άλλες Αρχές που είναι επιφορτισμένες με το καθήκον αυτό, έχουν τα τελευταία χρόνια αυξήσει σημαντικά τον αριθμό των ελέγχων και εφαρμόζουν ολοένα και περισσότερες κυρώσεις. Άρα, η αγορά εργασίας αλλάζει όχι μόνο μέσα από τα θεσμικά εργαλεία και μέσα από τη νομοθέτηση, αλλά πολύ μεγάλη σημασία έχει και η εφαρμογή και οι έλεγχοι οι οποίοι γίνονται από τα αρμόδια όργανα».
Για το μαχητό τεκμήριο εξαρτημένης εργασίας, που αποτελεί νέα πρόβλεψη του νομοσχεδίου, η υπουργός εξήγησε: «Πράγματι, αλλάζει το τεκμήριο. Δηλαδή, τι θα πει αυτό; Ότι δημιουργείται ένα τεκμήριο, το οποίο είναι μαχητό, δηλαδή μπορεί να αποδειχθεί το αντίθετο, ότι οι εργαζόμενοι είναι καταρχήν μισθωτοί και όχι αυτοαπασχολούμενοι. Υπάρχει, όμως, απόλυτη ελευθερία. Μία επιχείρηση, σε συνεργασία με αυτόν που θα παρέχει τις υπηρεσίες, μπορεί να αποφασίσει ποιον από τους δύο δρόμους θα επιλέξει. Τον δρόμο της μισθωτής απασχόλησης ή τον δρόμο του αυτοαπασχολούμενου. Εάν, όμως, κάποιος προβλέπεται ως αυτοαπασχολούμενος, ο ίδιος όμως θεωρεί ότι στην πράξη είναι μισθωτός, μπορεί να πάει στο δικαστήριο και τότε η πλατφόρμα είναι εκείνη, η επιχείρηση, που θα πρέπει να αποδείξει ότι είναι αυτοαπασχολούμενος και όχι μισθωτός. Εξ ου και το τεκμήριο υπέρ της μισθωτής απασχόλησης».

Το ερώτημα προς τη Νίκη Κεραμέως είναι κατά πόσο είναι εφικτό ή ευχερές για πολλούς αλλοδαπούς που εργάζονται σε αυτές τις πλατφόρμες.

Όπως απαντά: «Είναι μία πολύ σημαντική διάσταση ευρύτερα για τη λειτουργία αυτής της αγοράς. Επειδή λέτε για αλλοδαπούς, όμως, μου δίνετε την ευκαιρία να σας πω και το εξής: Δουλεύουμε μία διαλειτουργικότητα με το υπουργείο Μετανάστευσης, ούτως ώστε όλοι εκείνοι που θα εμφανίζονται στο Μητρώο αυτό που σας ανέφερα προηγουμένως, το οποίο θα καταγράφει όλους όσοι παρέχουν εργασία, εάν τυχόν δεν είναι νόμιμα στη χώρα, το σύστημα θα σου το δείχνει αυτό. Μία σημαντική διαλειτουργικότητα για την προστασία όλων. Μία μεγάλη καινοτομία, ένα μεγάλο βήμα για τη μεγαλύτερη διαφάνεια σε αυτόν τον χώρο εργασίας».

Ο Νίκος Μηλαπίδης, γενικός γραμματέας του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, υπογραμμίζει τη σημασία που αναμένεται να έχει το νέο Μητρώο Απασχόλησης για την καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας, αλλά και της παράνομης απασχόλησης αλλοδαπών.

Ο κ. Μηλαπίδης αναφέρει ότι «με τη νέα νομοθεσία, η οποία εισάγεται στη Βουλή πολύ σύντομα για ψήφιση, δημιουργείται νέο Μητρώο Απασχόλησης ειδικά για τις πλατφόρμες, το οποίο θα έχει και την κατηγορία των μισθωτών και την κατηγορία των αυτοαπασχολούμενων. Το Μητρώο αυτό θα τηρείται στο υπουργείο Εργασίας, αλλά θα είναι προσβάσιμο και από την Επιθεώρηση Εργασίας και από την Ανεξάρτητη Αρχή για την προστασία των προσωπικών δεδομένων, σε ό,τι αφορά την αλγοριθμική διαφάνεια. Άρα, με ένα Μητρώο επιπλέον θα καταγράφεται όλη η εργασία στις πλατφόρμες –και μισθωτή και αυτοαπασχόληση– η Επιθεώρηση θα μπορεί να ελέγχει πολύ καλύτερα ποιος είναι επιλέξιμος να δουλέψει, καθώς έχει υποχρέωση και η πλατφόρμα αλλά και ο διαμεσολαβητής, υπεργολάβος, να δηλώσει ποιος εργάζεται στις τάξεις του και προσφέρει υπηρεσίες.

Παράλληλα, πρόσβαση στο Μητρώο θα έχει και η Ανεξάρτητη Αρχή για θέματα αλγοριθμικής διαφάνειας. Έτσι, θα καθοριστούν σαφέστερα τα όρια της αγοράς και θα αντιμετωπιστούν αποτελεσματικότερα η αδήλωτη και η υποδηλωμένη εργασία. Ο κ. Μηλαπίδης προσθέτει ότι θα διασυνδεθεί το Μητρώο με τα αρχεία του υπουργείου Μετανάστευσης, όπου καταγράφονται όσοι έχουν νόμιμη απασχόληση, διαμένουν νόμιμα στη χώρα και διαθέτουν άδεια εργασίας. Στόχος, όπως εξηγεί, είναι να διασφαλίζεται η νόμιμη διαμονή και εργασία των μεταναστών, καθώς σημαντικό μέρος όσων απασχολούνται σήμερα στις πλατφόρμες ή συνδέονται με αυτές είναι μετανάστες, ώστε οι πλατφόρμες να γνωρίζουν ότι μπορούν να τους επιλέξουν ως συνεργάτες τους».

Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, φαίνεται ότι σήμερα εργάζονται πάνω από 45 εκατομμύρια άνθρωποι. Θα δούμε πώς εξελίσσεται ο κλάδος και στην Ελλάδα, καθώς ολοένα περισσότερες υπηρεσίες αξιοποιούν αλγορίθμους και δραστηριοποιούνται μέσω ψηφιακών πλατφορμών.