Πάνος Κολοκοτρώνης: Η δολοφονία του μέσα στον εμφύλιο της Επανάστασης, σαν σήμερα 13 Νοεμβρίου

Στις 13 Νοεμβρίου 1824, μέσα στον δεύτερο εμφύλιο της Ελληνικής Επανάστασης, ο Πάνος Κολοκοτρώνης, ο μεγαλύτερος γιος του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, πέφτει νεκρός σε ενέδρα κυβερνητικών δυνάμεων κοντά στην Τρίπολη. Τρία μόλις χρόνια από την έναρξη του αγώνα για την ανεξαρτησία, οι Έλληνες βρίσκονται πλέον αντιμέτωποι και μεταξύ τους.

Οι διαμάχες για την πολιτική κυριαρχία, τον έλεγχο των στρατιωτικών σωμάτων και τη διαχείριση των οικονομικών μέσων έχουν ήδη διχάσει την Επανάσταση. Στη μία πλευρά είναι η κυβέρνηση του Γεωργίου Κουντουριώτη και στην άλλη οι αντίπαλοί της στην Πελοπόννησο, με κεντρικό πρόσωπο τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη. Ο πρώτος εμφύλιος έχει προηγηθεί, ενώ το φθινόπωρο του 1824 οι συγκρούσεις ξαναρχίζουν.

Στην Αρκαδία, οι κυβερνητικοί με επικεφαλής τον Βάσο Μαυροβουνιώτη έρχονται σε μάχη με τους αντικυβερνητικούς, όπου ξεχωρίζουν οι Κολοκοτρωναίοι. Ανάμεσα στους τελευταίους είναι ο Πάνος, από τους πιο μορφωμένους αγωνιστές της Επανάστασης: φοίτησε στην Κέρκυρα, μιλούσε ξένες γλώσσες και πολέμησε στο Βαλτέτσι, στην Τριπολιτσά και στα Δερβενάκια. Σύζυγός του είναι η Ελένη, κόρη της Λασκαρίνας Μπουμπουλίνας.

Καθώς κινείται στις 13 Νοεμβρίου προς τη Συλίμνα για να συναντήσει τον πατέρα του, ο Πάνος δέχεται πυρά από κυβερνητικούς ενόπλους κοντά στο χωριό Θάνα, έξω από την Τρίπολη, και σκοτώνεται. Οι ιστορικές αφηγήσεις διαφέρουν ως προς τις ακριβείς περιστάσεις και το πρόσωπο που τον πυροβόλησε. Η Ψηφιακή Βιβλιοθήκη του Δήμου Μεγαλόπολης αναφέρει ότι οι δράστες λεηλατούν ακόμη και τη σορό του.

Η απώλεια του Πάνου κλονίζει βαθιά τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, που για λίγο απομακρύνεται από τις μάχες. Παράλληλα, όπως σημειώνει η αρχειακή περιγραφή του Μουσείου Μπενάκη, ο θάνατός του πλήττει αποφασιστικά το στρατόπεδο των αντικυβερνητικών.

Τον Φεβρουάριο του 1825, λίγους μήνες μετά, ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης συλλαμβάνεται και οδηγείται στη φυλακή της Ύδρας. Την ίδια περίοδο, ο Ιμπραήμ αποβιβάζεται στην Πελοπόννησο και βρίσκει τους επαναστάτες αποδυναμωμένους από τις εσωτερικές τους συγκρούσεις.

Άλλα σημαντικά γεγονότα της 13ης Νοεμβρίου

1002: Με εντολή του βασιλιά της Αγγλίας Έθελρεντ Β΄ σφαγιάζονται οι Δανοί που θεωρούνται απειλή για το βασίλειό του. Το γεγονός, γνωστό ως «Σφαγή της Ημέρας του Αγίου Βρικτίου», οξύνει τις σχέσεις με τους Βίκινγκς. Το 1013 ο Δανός βασιλιάς Σβεν Α΄ κατακτά την Αγγλία.

1822: Περίπου 1.500 άνδρες αποβιβάζει στο Μεσολόγγι ο Υδραϊκός στόλος, ανάμεσά τους δυνάμεις του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, του Κανέλλου Δεληγιάννη και του Ανδρέα Ζαΐμη. Η ενίσχυση αυτή συμβάλλει στην άμυνα της πολιορκημένης πόλης.

1824: Στην Αρκαδία, ενέδρα κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου της Ελληνικής Επανάστασης οδηγεί στον θάνατο του 26χρονου Πάνου Κολοκοτρώνη, γιου του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη. Η απώλειά του συγκλονίζει τον Γέρο του Μοριά και οξύνει τις εσωτερικές αντιπαραθέσεις.

1887: Το βρετανικό εργατικό κίνημα σημαδεύεται από τη «Ματωμένη Κυριακή» του Λονδίνου. Περίπου 10.000 διαδηλωτές συγκεντρώνονται στην πλατεία Τραφάλγκαρ για την ανεργία και την καταπίεση στην Ιρλανδία. Η αστυνομική καταστολή έχει ως απολογισμό τρεις νεκρούς και πάνω από 200 τραυματίες.

1940: Με νίκη των Ελλήνων ολοκληρώνεται η Μάχη της Πίνδου. Οι ελληνικές δυνάμεις αναχαιτίζουν την επίθεση της ιταλικής Μεραρχίας Αλπινιστών «Τζούλια» και επαναφέρουν την αμυντική γραμμή τους, προετοιμάζοντας το έδαφος για τη γενική ελληνική αντεπίθεση.

1940: Πραγματοποιείται στη Νέα Υόρκη η πρεμιέρα της «Fantasia» της Walt Disney. Η πρωτοποριακή ταινία συνδυάζει κλασική μουσική, εντυπωσιακά κινούμενα σχέδια και στερεοφωνικό ήχο, αποτελώντας ορόσημο στην ιστορία του animation.

1970: Ο Χαφέζ αλ Άσαντ, υπουργός Άμυνας της Συρίας, καταλαμβάνει την εξουσία ανατρέποντας την ηγεσία με στρατιωτικό πραξικόπημα. Την προεδρία αναλαμβάνει το 1971 και εγκαθιδρύει αυταρχικό καθεστώς, το οποίο διατηρεί έως τον θάνατό του, το 2000.

1973: Στο Πολυτεχνείο μεταβαίνει ο Παναγιώτης Σιφναίος, υπουργός Παιδείας της δικτατορικής κυβέρνησης Μαρκεζίνη, και προειδοποιεί τους φοιτητές ότι η συνέχιση των κινητοποιήσεων μπορεί να οδηγήσει σε αιματοχυσία. Την επομένη αρχίζει η κατάληψη, η οποία εξελίσσεται στην ιστορική εξέγερση.

1985: Η έκρηξη του ηφαιστείου Νεβάδο ντελ Ρουίς στην Κολομβία προκαλεί φονικές λασπορροές, που καταπίνουν την πόλη Αρμέρο και στοιχίζουν τη ζωή σε περίπου 23.000 ανθρώπους. Η 13χρονη Ομάιρα Σάντσες γίνεται σύμβολο της τραγωδίας, καθώς πεθαίνει παγιδευμένη στα ερείπια παρά τις προσπάθειες να διασωθεί.

2002: Το δεξαμενόπλοιο ελληνικών συμφερόντων «Prestige» παθαίνει σοβαρή ζημιά στα ανοιχτά της Γαλικίας στην Ισπανία και αρχίζει να χύνει πετρέλαιο στη θάλασσα. Στις 19 Νοεμβρίου θα σπάσει στα δύο και θα βυθιστεί, προκαλώντας μία από τις μεγαλύτερες οικολογικές καταστροφές στην Ευρώπη.

2015: Συγχρονισμένες τρομοκρατικές επιθέσεις στο Παρίσι και στο Σεν Ντενί συγκλονίζουν τη Γαλλία. Τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους επιτίθενται σε εστιατόρια, κοντά στο Stade de France και στο θέατρο Bataclan, σκοτώνοντας 130 ανθρώπους και τραυματίζοντας εκατοντάδες. Οι επιθέσεις οδηγούν σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης και ενίσχυση των μέτρων ασφαλείας.

Γεννήσεις

1913 – Αλέκος Σακελλάριος, Έλληνας σεναριογράφος, σκηνοθέτης και θεατρικός συγγραφέας, από τους σημαντικότερους δημιουργούς του ελληνικού κινηματογράφου. Συνυπέγραψε και σκηνοθέτησε δεκάδες κλασικές ταινίες, όπως «Η δε γυνή να φοβήται τον άνδρα», «Ο Ηλίας του 16ου» και «Το ξύλο βγήκε απ’ τον παράδεισο». Με μοναδικό χιούμορ, ευαισθησία και κοινωνική ματιά, αποτύπωσε τον χαρακτήρα και τις αντιφάσεις της ελληνικής κοινωνίας, αφήνοντας ανεξίτηλο αποτύπωμα στη θεατρική και κινηματογραφική ιστορία.

1955 – Γούπι Γκόλντμπεργκ (Whoopi Goldberg), Αμερικανίδα ηθοποιός, κωμικός και τηλεοπτική παρουσιάστρια, βραβευμένη με Όσκαρ για την ερμηνεία της στην ταινία «Ghost». Ξεχώρισε για το εκρηκτικό ταλέντο, το χιούμορ και την κοινωνική της ευαισθησία, πρωταγωνιστώντας σε επιτυχίες όπως «Sister Act» και «The Color Purple». Υπήρξε μία από τις λίγες καλλιτέχνιδες που έχουν κατακτήσει Emmy, Grammy, Oscar και Tony Award (EGOT), ενώ παραμένει εμβληματική φιγούρα της αμερικανικής ψυχαγωγίας και δημόσιας ζωής.

1969 – Τζεράρντ Μπάτλερ (Gerard Butler), Σκωτσέζος ηθοποιός, γνωστός για τους δυναμικούς αλλά και συναισθηματικούς ρόλους του σε ταινίες όπως «300» και «P.S. I Love You». Η διεθνής του αναγνώριση ήρθε με τον ρόλο του Λεωνίδα στην επική ταινία του Ζακ Σνάιντερ, που τον καθιέρωσε ως σταρ του Χόλιγουντ. Συνδυάζει τη σκληρή κινηματογραφική εικόνα με γοητεία και χιούμορ, έχοντας πρωταγωνιστήσει σε ποικιλία ειδών, από περιπέτειες μέχρι ρομαντικές κομεντί.

Θάνατοι

1974 – Βιτόριο ντε Σίκα (Vittorio De Sica), Ιταλός σκηνοθέτης, σεναριογράφος και ηθοποιός, από τους θεμελιωτές του ιταλικού νεορεαλισμού. Οι ταινίες του, όπως «Κλέφτης Ποδηλάτων» και «Θαύμα στο Μιλάνο», αποτύπωσαν με ευαισθησία τη ζωή των απλών ανθρώπων μετά τον πόλεμο και άσκησαν τεράστια επιρροή στον παγκόσμιο κινηματογράφο. Βραβεύτηκε τέσσερις φορές με Όσκαρ και θεωρείται δημιουργός που συνέδεσε την κοινωνική αλήθεια με την ανθρώπινη συγκίνηση.

1979 – Δημήτρης Ψαθάς, Έλληνας θεατρικός συγγραφέας, χρονογράφος και σατιρικός, από τους πιο αγαπητούς δημιουργούς του ελληνικού θεάτρου. Με το κοφτερό του χιούμορ και την κοινωνική του ευαισθησία, αποτύπωσε τις αντιφάσεις και τις αδυναμίες της ελληνικής καθημερινότητας. Έργα του όπως «Φωνάζει ο κλέφτης», «Η Χαρτοπαίχτρα» και «Ζητείται ψεύτης» έγιναν διαχρονικές επιτυχίες τόσο στο θέατρο όσο και στον κινηματογράφο, αφήνοντας ανεξίτηλο στίγμα στη νεοελληνική σάτιρα.

Εορτολόγιο της 13ης Νοεμβρίου

Δαμασκηνός, Χρυσόστομος

Εθνικές γιορτές και επέτειοι

Παγκόσμια Ημέρα Καλοσύνης