ΔΕΘ: Κοινό αίτημα εργαζομένων και εργοδοτών για αύξηση των διατακτικών σίτισης

Μια σημαντική παροχή που απαξιώνεται στην Ελλάδα σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη έρχεται στο προσκήνιο ενόψει της ΔΕΘ και των εξαγγελιών του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με κοινή επιστολή που έστειλαν πρόσφατα οι κοινωνικοί εταίροι στον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκο Πιερρακάκη. Ο λόγος για τις διατακτικές σίτισης, το αφορολόγητο όριο των οποίων έχει παραμείνει παγωμένο στα 6 ευρώ την ημέρα από το 2004. Η ΓΣΕΕ, ο ΣΕΒ, η ΓΣΕΒΕΕ, η ΕΣΕΕ, ο ΣΕΤΕ και ο ΣΒΕ ζητούν από κοινού τη νομοθετική παρέμβαση για την αύξηση του αφορολόγητου ημερήσιου ορίου των διατακτικών στα 10 ευρώ.

Το ημερήσιο αφορολόγητο όριο των διατακτικών σίτισης θεσμοθετήθηκε στην Ελλάδα το 2004 με τον νόμο 3296. Έκτοτε, το ποσό αυτό παραμένει εντελώς σταθερό, χωρίς να έχει υποστεί καμία αναπροσαρμογή για περισσότερα από είκοσι χρόνια. Η κοινή επιστολή των φορέων υπογραμμίζει ότι αυτή η στασιμότητα έχει υποβαθμίσει την αξία της παροχής, τη στιγμή που ο πληθωρισμός των τροφίμων έχει μειώσει το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών. Η έλλειψη αναπροσαρμογής στερεί από την εγχώρια αγορά εργασίας ένα χρήσιμο εργαλείο, το οποίο σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες εξελίσσεται συνεχώς.

Ελληνική ιδιαιτερότητα

Η Ελλάδα αποτελεί τη μοναδική ευρωπαϊκή χώρα που διατηρεί καθηλωμένο το συγκεκριμένο όριο. Στη Γαλλία, το ημερήσιο όριο αυξήθηκε από τα 10,76 ευρώ το 2017 στα 14,36 ευρώ το 2024, καταγράφοντας άνοδο κατά 33%. Στην Πορτογαλία, η αντίστοιχη παροχή αυξήθηκε από τα 7,23 ευρώ στα 9,60 ευρώ, σημειώνοντας επίσης αύξηση κατά 33%. Ακόμη μεγαλύτερες αυξήσεις παρουσιάζουν χώρες της ανατολικής Ευρώπης. Στη Σλοβακία, η ημερήσια αξία ανέβηκε από τα 3,38 ευρώ στα 8,30 ευρώ, σημειώνοντας άνοδο κατά 146%. Στη Ρουμανία, το όριο αυξήθηκε κατά 314%, φτάνοντας από το 1,94 ευρώ στα 8,04 ευρώ.

Οι κοινωνικοί εταίροι εξηγούν ότι η μηνιαία παροχή σίτισης στην Ευρώπη αντιστοιχεί μεσοσταθμικά στο 20% του κατώτατου μισθού. Στην Ελλάδα, η αναλογία αυτή περιορίζεται στο 13,6%, με βάση τη μηνιαία παροχή των 132 ευρώ και τον κατώτατο μισθό των 968,33 ευρώ. Αυτό το ποσοστό κατατάσσει τη χώρα μας στην τελευταία θέση της σχετικής λίστας των κρατών που χρησιμοποιούν τέτοια συστήματα. Στην Πορτογαλία, η αναλογία φτάνει στο 22,1%, στην Ισπανία στο 18,3%, στην Τσεχία στο 24,9% και στη Σλοβακία στο 24,3%.

Η αύξηση του αφορολόγητου ορίου μετά την αναπροσαρμογή που προτείνουν οι κοινωνικοί εταίροι στα 10 ευρώ, θα μεταφραστεί σε επιπλέον 88 ευρώ μηνιαίως για τους εργαζόμενους. Πρόκειται λοιπόν, σύμφωνα με την επιστολή των κοινωνικών εταίρων, για ένα μέτρο χωρίς κόστος για τον κρατικό προϋπολογισμό καθώς η παροχή σίτισης χρηματοδοτείται από τις επιχειρήσεις, με άμεσο θετικό αντίκτυπο στην αγοραστική δύναμη των εργαζομένων για μία στοχευμένη και βασική ανάγκη κάθε εργαζόμενου, αυτή της διατροφής.    

Η ανάγκη για αλλαγή επιβεβαιώνεται από τα ευρήματα της πρόσφατης έρευνας του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ για τη χρήση και τις αντιλήψεις γύρω από τις διατακτικές σίτισης. Η έρευνα δείχνει ότι το 91,3% των εργαζομένων που λαμβάνουν τη συγκεκριμένη παροχή δηλώνει ότι το μηνιαίο ποσό δεν επαρκεί για την κάλυψη των αναγκών του μήνα. Επιπλέον, το 64,7% των ερωτηθέντων αναφέρει ότι εξαντλεί το ποσό αυτό μέσα στο πρώτο δεκαήμερο από τη χορήγησή του. Αυτά τα στοιχεία αποκαλύπτουν ότι η πραγματική αξία της παροχής έχει συρρικνωθεί σημαντικά, καθώς το κόστος ζωής έχει αυξηθεί.

Άμεσο μέτρο στήριξης

Τα στοιχεία της Eurostat για το 2025 δείχνουν ότι η αγοραστική δύναμη στην Ελλάδα βρίσκεται στην 26η θέση ανάμεσα στα 27 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η αγοραστική δύναμη των Ελλήνων είναι κατά 30% χαμηλότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η αύξηση του ορίου των διατακτικών σίτισης στα 10 ευρώ αποτελεί ένα άμεσο μέτρο στήριξης, το οποίο μπορεί να βελτιώσει την καθημερινότητα των εργαζομένων χωρίς να δημιουργήσει νέα βάρη στον κρατικό προϋπολογισμό, ενισχύοντας ταυτόχρονα τη λειτουργία της αγοράς τροφίμων.

Η κοινή πρόταση των φορέων για αύξηση του ορίου στα 10 ευρώ στοχεύει στην κάλυψη του πραγματικού κόστους ενός γεύματος κατά τη διάρκεια της εργασίας. Στην επιστολή τους, οι πρόεδροι των εθνικών κοινωνικών εταίρων αναφέρουν ότι ένα γεύμα σήμερα κοστίζει κατ’ ελάχιστο 10 ευρώ. Η προσαρμογή αυτή θα επιτρέψει στους εργαζόμενους να έχουν πρόσβαση σε επαρκή τροφή, ενώ η μελλοντική εξέλιξη του ορίου προτείνεται να ακολουθεί τον ρυθμό του πληθωρισμού. Με αυτόν τον τρόπο θα αποφευχθεί η νέα απαξίωση της παροχής στα επόμενα χρόνια. Αυτή η παρέμβαση κρίνεται απαραίτητη για τη διατήρηση της αξιοπρέπειας στην καθημερινή διαβίωση των μισθωτών.

Το ζήτημα της αναπροσαρμογής του ορίου έφτασε και στο ελληνικό κοινοβούλιο. Οι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ, Μανώλης Χριστοδουλάκης, Παύλος Χρηστίδης και Πάρις Κουκουλόπουλος, κατέθεσαν ερώτηση προς τους υπουργούς οικονομικών και εργασίας, ζητώντας να εξεταστεί η αύξηση της ημερήσιας ονομαστικής αξίας των διατακτικών σίτισης. Οι βουλευτές επισημαίνουν ότι το όριο αυτό παραμένει καθηλωμένο, παρά τη συσσωρευμένη αύξηση του δείκτη τιμών καταναλωτή και την κατακόρυφη άνοδο των τιμών στα είδη πρώτης ανάγκης, γεγονός που επιβαρύνει δυσανάλογα τους χαμηλόμισθους εργαζόμενους της χώρας.