Δαπάνες νοικοκυριών: Τα μισά χρήματα πηγαίνουν σε σπίτι, τρόφιμα και μετακινήσεις

Το σπίτι αποσπά ολοένα μεγαλύτερο μέρος από το πορτοφόλι των νοικοκυριών, την ώρα που μεταβάλλεται το περιεχόμενο του καλαθιού με τα βασικά τρόφιμα. Η στέγαση και οι μετακινήσεις καταλαμβάνουν αυξανόμενο μερίδιο στις οικογενειακές δαπάνες, ενώ μειώνονται οι ποσότητες ψωμιού, γάλακτος, φρούτων και λαχανικών που καταναλώνουν τα νοικοκυριά. Ταυτόχρονα, διευρύνεται η ομάδα των Ελλήνων που ζουν στο ενοίκιο και των νοικοκυριών που χρησιμοποιούν κλιματιστικά για τη θέρμανση της κατοικίας τους.

Οι καταγραφές της ΕΛΣΤΑΤ για το 2025 αποτυπώνουν τις αλλαγές στην κατανάλωση και στις συνθήκες στέγασης. Για τρόφιμα, κατοικία και μεταφορές δαπανάται σχεδόν το 50% των χρημάτων που ξοδεύει κάθε μήνα ένα μέσο νοικοκυριό. Το υπόλοιπο μισό καλύπτει όλες τις άλλες ανάγκες, μεταξύ των οποίων η υγεία, η εκπαίδευση, η ένδυση και η ψυχαγωγία.

Στην έκθεση «Συνθήκες Διαβίωσης στην Ελλάδα» αναφέρεται ότι για κάθε 100 ευρώ καταναλωτικών εξόδων, τα 20,40 ευρώ αφορούν τρόφιμα και μη αλκοολούχα ποτά, τα 14,70 ευρώ τη στέγαση και τα 13,60 ευρώ τις μεταφορές. Οι τρεις κατηγορίες συγκεντρώνουν συνολικά 48,70 ευρώ ανά 100 ευρώ που δαπανούν τα νοικοκυριά.

Το ποσοστό της στέγασης στο σύνολο των δαπανών διαμορφώθηκε στο 14,7% το 2025, έναντι 14,4% το 2024. Ανοδικά κινήθηκε και το μερίδιο των μεταφορών, από 13,3% σε 13,6%, ενώ των τροφίμων μειώθηκε από 20,7% σε 20,4%. Η υποχώρηση του τελευταίου ποσοστού δεν αποδεικνύει κατ’ ανάγκη ότι οι οικογένειες ξόδεψαν λιγότερα στο σούπερ μάρκετ: πρόκειται για το ποσοστό κάθε κατηγορίας επί των συνολικών δαπανών, όχι για το συνολικό ποσό που πληρώθηκε.

Αμέσως μετά τα τρόφιμα, τη στέγαση και τις μεταφορές, τα ξενοδοχεία, τα καφέ και τα εστιατόρια συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο μερίδιο, 11,8%, όσο και το 2024. Οι δαπάνες για υγεία ανέρχονται στο 7,6% του συνόλου, από 7,8% την προηγούμενη χρονιά. Στην ένδυση και την υπόδηση αντιστοιχεί 4,9%, στις επικοινωνίες 4,7% και στην αναψυχή και τον πολιτισμό 4,1%. Η εκπαίδευση λαμβάνει 3,5%, ενώ αλκοολούχα ποτά και καπνός 3,4%. Για έπιπλα, οικιακό εξοπλισμό και λοιπά διαρκή αγαθά προορίζεται το 4,4% των συνολικών δαπανών.

Το ενοίκιο αυξάνει το μερίδιό του στις κατοικίες

Αλλαγές παρατηρούνται και στο καθεστώς κατοίκησης. Η ιδιοκατοίκηση παραμένει η κυρίαρχη μορφή στην Ελλάδα, ωστόσο μεγαλώνει το ποσοστό όσων μένουν σε κατοικία με ενοίκιο. Το 2025, το 19,8% των νοικοκυριών, σχεδόν ένα στα πέντε, ζούσε σε ενοικιαζόμενο σπίτι. Το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 18,9% το 2024 και 18% το 2014, καταγράφοντας άνοδο 1,8 ποσοστιαίων μονάδων σε διάστημα έντεκα ετών.

Χωρίς οικονομικές υποχρεώσεις διαμένει σε ιδιόκτητη κατοικία το 69,2% των νοικοκυριών, ενώ το 5,4% έχει ιδιόκτητο σπίτι με οικονομικές υποχρεώσεις. Δωρεάν παραχωρημένη κατοικία χρησιμοποιεί ένα επιπλέον 5,7%.

Σε διαμέρισμα κατοικεί το 62,6% των νοικοκυριών, δηλαδή σχεδόν τα δύο τρίτα. Το 27,8% ζει σε ανεξάρτητη μονοκατοικία και το 9,5% σε ημιελεύθερη μονοκατοικία ή σε σπίτι συγκροτήματος. Ως προς το εμβαδόν, οι κατοικίες από 61 έως 100 τετραγωνικά μέτρα φιλοξενούν την πλειονότητα, δηλαδή το 57,5% των νοικοκυριών. Σε σπίτια άνω των 100 τετραγωνικών μέτρων ζει το 25,4%, ενώ το 17% κατοικεί σε χώρο έως 60 τετραγωνικά.

Τα κλιματιστικά κερδίζουν έδαφος στη θέρμανση των κατοικιών

Ο τρόπος θέρμανσης των ελληνικών κατοικιών παρουσιάζει επίσης μεταβολές. Πρώτο παραμένει το πετρέλαιο, αλλά η χρήση κλιματιστικών ως μέσου θέρμανσης αυξάνεται σταθερά. Η ΕΛΣΤΑΤ καταγράφει ότι το 36,6% των νοικοκυριών έχει ως κύριο μέσο θέρμανσης το καλοριφέρ πετρελαίου, με το ποσοστό να παραμένει ίδιο με εκείνο του 2024.

Το φυσικό αέριο βρίσκεται στη δεύτερη θέση, με ποσοστό 18,6% έναντι 18,4% έναν χρόνο πριν. Τρίτα πλέον είναι τα κλιματιστικά: κύριο μέσο θέρμανσης αποτελούν για το 16,9% των νοικοκυριών, από 15,7% το 2024 και 12,8% το 2014, εξέλιξη που δείχνει τη σταδιακή στροφή προς αυτά. Μειώθηκε, αντίθετα, η χρήση ξυλόσομπας, από 6,8% το 2024 σε 5,8% το 2025. Κυρίως ηλεκτρικές συσκευές, όπως σόμπες, αερόθερμα και ηλεκτρικά καλοριφέρ, χρησιμοποιεί το 9,1% των νοικοκυριών. Μικρό παραμένει το μερίδιο των αντλιών θερμότητας: το 1% των νοικοκυριών χρησιμοποιεί ως βασικό μέσο θέρμανσης αερόψυκτη αντλία θερμότητας και το 0,4% γεωθερμική αντλία θερμότητας.