Τα τελευταία μελτέμια αποδείχθηκαν από τα ισχυρότερα της τελευταίας 15ετίας, με μετρήσεις του Εθνικού Αστεροσκοπείου να καταγράφουν ριπές έως και 150 χλμ./ώρα σε Πεντέλη και Παξιμάδα Καρύστου και ιστορικά ρεκόρ σε αρκετούς σταθμούς της Αττικής και της Κρήτης. Οι επιστήμονες συνδέουν την ένταση και τη συχνότητα τέτοιων επεισοδίων με τις αλλαγές στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία λόγω κλιματικής αλλαγής, προειδοποιώντας παράλληλα ότι οι ισχυροί αυτοί άνεμοι δυσκολεύουν σημαντικά και την αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών.
Πιο αναλυτικά
Οι εξαιρετικά ισχυροί άνεμοι που επικράτησαν τις τελευταίες ημέρες σε πολλές περιοχές της χώρας επιβεβαιώνονται και από τα στοιχεία του δικτύου μετεωρολογικών σταθμών της μονάδας ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών. Οι μετρήσεις δείχνουν ότι σε αρκετές περιοχές καταγράφηκαν ριπές που αποτελούν τις ισχυρότερες ή από τις ισχυρότερες των τελευταίων ετών για τη θερινή περίοδο, γεγονός που ενισχύει την εκτίμηση ότι πρόκειται για ένα από τα εντονότερα επεισόδια μελτεμιών της τελευταίας 15ετίας.
Σύμφωνα με την ομάδα του διευθυντή Ερευνών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, Κώστα Λαγουβάρδου, εξετάστηκαν επιλεγμένοι μετεωρολογικοί σταθμοί της μονάδας ΜΕΤΕΟ με πολυετή λειτουργία σε περιοχές της Αττικής και της νότιας Κρήτης, με έμφαση στους τρεις θερινούς μήνες, όταν καταγράφεται η μεγαλύτερη συχνότητα ετησίων ανέμων (μελτεμιών).
Τα στοιχεία από τους μετεωρολογικούς σταθμούς
Στον Φουρφουρά Αμαρίου Ρεθύμνου, όπου ο σταθμός λειτουργεί από το 2010, καταγράφηκε στις 29 Ιουλίου 2026 μέγιστη ριπή ανέμου 111 χλμ./ώρα, επίδοση που αποτελεί «τη μεγαλύτερη ριπή καλοκαιρινών μηνών που έχει καταγραφεί ποτέ στο σταθμό».
Αντίστοιχα, στον Πλακιά Αγίου Βασιλείου Ρεθύμνου, ο οποίος λειτουργεί από το 2012, σημειώθηκε στις 30 Ιουλίου 2026 μέγιστη ριπή 114 χλμ./ώρα, που αποτελεί επίσης «τη μεγαλύτερη ριπή καλοκαιρινών μηνών που έχει καταγραφεί ποτέ στο σταθμό».
Στις εγκαταστάσεις του Εθνικού Αστεροσκοπείου στην Πεντέλη, όπου ο σταθμός λειτουργεί από το 2013, η μέγιστη ριπή έφτασε τα 108 χλμ./ώρα στις 31 Ιουλίου 2026. Πρόκειται για «τη δεύτερη μεγαλύτερη ριπή καλοκαιρινών μηνών που έχει καταγραφεί ποτέ στο σταθμό», με το σχετικό ρεκόρ να παραμένει στα 113 χλμ./ώρα, που είχαν καταγραφεί στις 20 Ιουλίου 2022.
Παράλληλα, επισημαίνεται ότι δεύτερος σταθμός του δικτύου στην κορυφή της Πεντέλης κατέγραψε στις 31 Ιουλίου 2026 μέγιστη ριπή 150 χλμ./ώρα, ωστόσο «επειδή ο σταθμός λειτουργεί ένα έτος δεν υπάρχουν συγκριτικά στοιχεία του παρελθόντος».
Στην Πάρνηθα, όπου ο σταθμός λειτουργεί από το 2010, η μέγιστη ριπή έφτασε τα 109 χλμ./ώρα στις 31 Ιουλίου 2026. Η τιμή αυτή αποτελεί «τη δεύτερη μεγαλύτερη ριπή καλοκαιρινών μηνών που έχει καταγραφεί ποτέ στο σταθμό», με υψηλότερη μέτρηση τα 111 χλμ./ώρα, που είχαν καταγραφεί στις 8 Αυγούστου 2025 και ξανά στις 21 Ιουλίου 2024.
Στον σταθμό της Παξιμάδας Καρύστου, ο οποίος λειτουργεί από το 2013, σημειώθηκε στις 31 Ιουλίου 2026 μέγιστη ριπή 150 χλμ./ώρα, επίδοση που αποτελεί «τη μεγαλύτερη ριπή καλοκαιρινών μηνών που έχει καταγραφεί ποτέ στο σταθμό».
Με βάση τα παραπάνω στοιχεία, οι ερευνητές καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι «ήταν ένα από τα ισχυρότερα μελτέμια των τελευταίων 15 ετών».
Πώς η κλιματική αλλαγή επηρεάζει τα μελτέμια
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι τις τελευταίες δεκαετίες η κλιματική αλλαγή έχει επιφέρει σημαντικές μεταβολές στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία της Ευρώπης, κυρίως στις δυτικές και κεντρικές περιοχές, με επιπτώσεις και στην περιοχή της Ελλάδας, επηρεάζοντας τον τρόπο με τον οποίο εκδηλώνονται τα μελτέμια.
Ειδικότερα, παρατηρείται τάση ενίσχυσης της βαροβαθμίδας ανάμεσα στα βόρεια και βορειοδυτικά Βαλκάνια και τις περιοχές του νοτιοανατολικού Αιγαίου και των Δωδεκανήσων. Ως αποτέλεσμα, εμφανίζονται συχνότερα ισχυροί βόρειοι και βορειοανατολικοί άνεμοι σε μια εκτεταμένη ζώνη που ξεκινά από την Αλεξανδρούπολη, διέρχεται από την κεντρική και νότια Εύβοια και την Αττικοβοιωτία και φτάνει έως τη νότια και νοτιοδυτική Πελοπόννησο.
Οι άνεμοι αυτοί χαρακτηρίζονται από μεγάλη διάρκεια, παρουσιάζουν μικρή εξασθένηση κατά τις νυχτερινές ώρες και είναι συνήθως θερμότεροι σε σχέση με το κλασικό μελτέμι. Επιπλέον, στις υπήνεμες περιοχές της συγκεκριμένης ζώνης ενισχύονται ακόμη περισσότερο, θερμαίνονται και εμφανίζουν ιδιαίτερα έντονες ριπές, εξαιτίας του ανάγλυφου και των θερμοδυναμικών διεργασιών που αναπτύσσονται.
Η επίδραση στις δασικές πυρκαγιές
Όπως τονίζουν οι επιστήμονες, οι μεταβολές αυτές επιβαρύνουν σημαντικά και την αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών. Η αύξηση της θερμοκρασίας επιταχύνει τόσο την ταχύτητα όσο και την ένταση της εξάτμισης της υγρασίας από το έδαφος, δημιουργώντας ακόμη πιο ευνοϊκές συνθήκες για την εκδήλωση και την εξάπλωση των πυρκαγιών.
Είναι χαρακτηριστικό ότι η θερμοκρασία της ξηράς στην Ελλάδα έχει αυξηθεί κατά 1,5 βαθμό Κελσίου κατά την περίοδο 1991-2020, ενώ σε παγκόσμιο επίπεδο η θερμοκρασία της ξηράς είναι σήμερα κατά 1,8 βαθμούς Κελσίου υψηλότερη σε σχέση με το 1965.
