Έλληνες και Γάλλοι πυροσβέστες βρέθηκαν φέτος αντιμέτωποι με ακραίες δασικές πυρκαγιές τόσο στη Δυτική Αττική όσο και στη νότια Γαλλία, περιγράφοντας συνθήκες πρωτοφανείς με δυνατούς ανέμους, πυκνό καπνό και ταχεία εξάπλωση της φωτιάς. Μέσα από την κοινή τους δράση στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού μηχανισμού πολιτικής προστασίας, ανέδειξαν όχι μόνο την επιχειρησιακή αξία της προεγκατάστασης δυνάμεων, αλλά και το γεγονός ότι οι μεγάλες πυρκαγιές αποκτούν πλέον πανευρωπαϊκά χαρακτηριστικά, απαιτώντας στενότερη συνεργασία και προσαρμογή στη νέα κλιματική πραγματικότητα.
Πιο αναλυτικά
«Δεν είχα δει ποτέ τέτοιο άνεμο». «Οι συνθήκες ήταν “μπουρλότο”». Έλληνες και Γάλλοι πυροσβέστες βρέθηκαν μέσα στο καλοκαίρι αντιμέτωποι με διαφορετικά πύρινα μέτωπα, σε δύο χώρες που πλέον μοιράζονται τις ίδιες ακραίες συνθήκες. Από τη νότια Γαλλία έως τη Δυτική Αττική, η επιχειρησιακή εμπειρία έδειξε ότι οι μεγάλες δασικές φωτιές δεν γνωρίζουν σύνορα – όπως δεν γνωρίζει σύνορα και η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη.
Ήταν 1η Αυγούστου όταν 33 Γάλλοι πυροσβέστες της μονάδας RIISC4 έφτασαν από τη Γαλλία στη Νέα Μάκρη, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος προεγκατάστασης του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας. Μόλις ένα 24ωρο αργότερα, βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή της μεγάλης πυρκαγιάς που είχε ξεκινήσει από τη Βοιωτία και επεκτάθηκε στη Δυτική Αττική.
Ο επικεφαλής της γαλλικής αποστολής, Captain Andrea, περιγράφει την πρώτη εικόνα που αντίκρισε στην περιοχή της Λούμπας, βόρεια των Μεγάρων, ως μια από τις πιο απαιτητικές που έχει συναντήσει.
«Οι άνεμοι ήταν πολύ ισχυροί και άλλαζαν συνεχώς κατεύθυνση. Λόγω των ανέμων είναι αδύνατο να καταπολεμήσεις κάτι τέτοιο. Έχουμε μεγάλη εμπειρία στη Γαλλία, αλλά δεν είχα δει ποτέ τέτοιο άνεμο», λέει.
Οι Γάλλοι πυροσβέστες επιχειρούσαν μαζί με Έλληνες και Ρουμάνους συναδέλφους τους, έχοντας ως βασική αποστολή την προστασία κατοικιών και την ανάσχεση της φωτιάς. Έμειναν στη Λούμπα όλη τη νύχτα, προσπαθώντας να κρατήσουν το πύρινο μέτωπο μακριά από τον οικισμό.
«Ήταν μία δύσκολη προσπάθεια, αλλά ήταν αποτελεσματική», σημειώνει ο Captain Andrea.
«Μπροστά μας είχαμε μόνο ένα σύννεφο καπνού»
Ο υποπυραγός του Πυροσβεστικού Σώματος Βλάσιος Κόντης, σύνδεσμος-αξιωματικός της γαλλικής αποστολής, περιγράφει μια φωτιά με ιδιαίτερα επικίνδυνες συνθήκες.
«Υπήρχε πολύ πυκνός καπνός σε κάποια σημεία. Διασχίζοντας κάποιους δρόμους με το όχημα, μπροστά μας είχαμε μόνο ένα σύννεφο καπνού».
Οι Γάλλοι, όπως εξηγεί, ανταποκρίθηκαν άμεσα στις οδηγίες των Ελλήνων αξιωματικών και συνέβαλαν σημαντικά στην προστασία των κατοικιών.
«Ήταν πρόθυμοι να κάνουν ακόμη και πιο δύσκολα πράγματα από αυτά που τους ζητούσαμε. Προστάτευσαν κατοικίες που βρίσκονταν σε κίνδυνο και βοήθησαν ώστε η φωτιά να ανακοπεί σε σημείο που είχε ήδη καεί και να μην επεκταθεί».
Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε στους Γάλλους πυροσβέστες και η επιχειρησιακή δράση των ΕΜΟΔΕ, καθώς διαπίστωσαν ότι οι ελληνικές πεζοπόρες ομάδες συνεχίζουν να επιχειρούν ακόμη και τη νύχτα, όταν σταματούν τα εναέρια μέσα.
Από τη Δυτική Αττική στη νότια Γαλλία
Λίγες εβδομάδες νωρίτερα, η εικόνα ήταν αντίστροφη. Είκοσι ένας Έλληνες πυροσβέστες από επτά Ειδικές Μονάδες Δασικών Επιχειρήσεων είχαν μεταβεί στη νότια Γαλλία, στο πλαίσιο του ίδιου ευρωπαϊκού προγράμματος.
Ο πυραγός της 2ης ΕΜΟΔΕ Μανώλης Ματζουρίδης περιγράφει τις συνθήκες που συνάντησαν ως ακραίες.
«Για τις πρώτες δέκα ημέρες είχαμε κάθε μέρα φωτιές. Οι συνθήκες ήταν “μπουρλότο”. Είχε πάρα πολλή ζέστη, διαδοχικά κύματα καύσωνα και κάθε μεσημέρι σηκωνόταν δυνατός άνεμος».
Στις 7 Ιουλίου η ελληνική ομάδα κλήθηκε να επιχειρήσει για τρεις ημέρες στην περιοχή Carlencas-et-Levas, σε πευκόδασος που αντιμετώπισε γρήγορη εξάπλωση της φωτιάς.
Οι Έλληνες πυροσβέστες αξιοποίησαν την εμπειρία των ΕΜΟΔΕ, επιχειρώντας πεζή σε δύσβατα σημεία και χρησιμοποιώντας χειροκίνητα εργαλεία.
«Εμείς ήμασταν πρώτη γραμμή. Μπαίναμε πιο μέσα από τους Γάλλους», εξηγεί ο κ. Ματζουρίδης, περιγράφοντας τις διαφορετικές επιχειρησιακές πρακτικές των δύο χωρών.
«Η νότια Γαλλία είναι κάτι σαν την Ελλάδα»
Οι ομοιότητες, ωστόσο, δεν περιορίστηκαν στις επιχειρησιακές τακτικές.
Ο Captain Andrea χαρακτηρίζει τις μεγάλες πυρκαγιές στη νοτιοδυτική Γαλλία ως «mega πυρκαγιά», με περισσότερα από 200.000 άτομα να απομακρύνονται από την περιοχή και 42.000 εκτάρια να καταστρέφονται.
«Ειδικά η νότια Γαλλία είναι κάτι σαν την Ελλάδα. Έχουμε πολλά πευκοδάση, παρόμοιο ανάγλυφο, υψηλές θερμοκρασίες. Οι τακτικές μας, τα πυροσβεστικά οχήματα και ο τρόπος που επιχειρούμε στο πεδίο έχουν πολλά κοινά στοιχεία».
Οι δύο πυροσβεστικές δυνάμεις διαπιστώνουν έτσι ότι οι πυρκαγιές στην Ευρώπη αποκτούν χαρακτηριστικά που μέχρι πριν από λίγα χρόνια δεν ήταν εξίσου γνώριμα σε όλες τις χώρες.
«Τα τόσο ζεστά καλοκαίρια στη Γαλλία δεν είναι συνηθισμένα. Ενώ για εμάς στην Ελλάδα είναι κάτι που το βλέπουμε συχνότερα. Ήταν ουσιαστικά οι συνθήκες της Ελλάδας στις ακραίες τους μορφές», σημειώνει ο Μανώλης Ματζουρίδης.
Η φωτιά αλλάζει και την Ευρώπη
Για τον αντιπύραρχο του Πυροσβεστικού Σώματος Βασίλη Μπίκα, συντονιστή των συνδέσμων αξιωματικών του προγράμματος, αυτή ακριβώς είναι η μεγάλη αξία της προεγκατάστασης: οι χώρες δεν περιμένουν να ξεσπάσει μια μεγάλη κρίση για να ζητήσουν βοήθεια.
«Οι δυνάμεις βρίσκονται ήδη σε κρίσιμες χώρες, ώστε να μειωθεί ο χρόνος και η απόσταση», εξηγεί.
Το 2026, συνολικά 777 πυροσβέστες από 14 χώρες μετακινούνται σε έξι χώρες υποδοχής, αριθμός που αποτελεί ρεκόρ για το πρόγραμμα.
Η συνεργασία, όμως, δεν αφορά μόνο την άμεση αντιμετώπιση των πυρκαγιών. Αφορά και τη μεταφορά τεχνογνωσίας, την εκπαίδευση και την προσαρμογή των πυροσβεστικών δυνάμεων σε μια νέα πραγματικότητα.
«Μέσα από την προεγκατάσταση δίνεις και παίρνεις. Βλέπεις τις καλές πρακτικές των άλλων χωρών, κρατάς όσα μπορούν να προσαρμοστούν στο δικό σου περιβάλλον και αντίστοιχα μεταφέρεις τη δική σου εμπειρία», λέει ο κ. Μπίκας.
«Αν υπάρχει ένας τρόπος να ενωθεί η Ευρώπη…»
Μέσα στις δύσκολες επιχειρήσεις, ωστόσο, αυτό που έμεινε στους πυροσβέστες δεν ήταν μόνο η φωτιά.
Ο Μανώλης Ματζουρίδης θυμάται την υποδοχή των Γάλλων πολιτών, οι οποίοι χειροκροτούσαν και κορνάριζαν όταν έφευγαν από τα μέτωπα. Η ελληνική αποστολή προσκλήθηκε μάλιστα να παρελάσει στο Μονπελιέ για την Ημέρα της Βαστίλης και στη συνέχεια τιμήθηκε από τις γαλλικές αρχές.
«Οι πυροσβέστες είμαστε ίσως το πιο αδελφοποιημένο επάγγελμα στον κόσμο», λέει.
Και ο Captain Andrea ανταποδίδει το μήνυμα: «Αν είχα μία συμβουλή για τους συναδέλφους μου στη Γαλλία, θα τους έλεγα να έρθουν στην Ελλάδα. Οι Έλληνες πολίτες είναι πολύ φιλικοί. Είναι χαρά μας και είμαστε περήφανοι που αποτελούμε μέρος αυτού του προγράμματος».
Η φετινή κοινή εμπειρία Ελλήνων και Γάλλων πυροσβεστών δείχνει, τελικά, κάτι περισσότερο από μια επιτυχημένη ευρωπαϊκή συνεργασία. Δείχνει μια ήπειρο που καλείται να προσαρμοστεί σε μια νέα εποχή ακραίων δασικών πυρκαγιών και έναν μηχανισμό που προσπαθεί να βρίσκεται ένα βήμα μπροστά από την επόμενη μεγάλη φωτιά.
