Στις 19 Οκτωβρίου 1970, η δικτατορία των Συνταγματαρχών θέτει τον Πειραιά σε υγειονομική καραντίνα, καθώς ανησυχεί για την εξάπλωση της χολέρας από την Τουρκία.
Η εμφάνιση της επιδημίας καταγράφηκε στις 13 Οκτωβρίου στη Σαγμαλτζιλάρ της Κωνσταντινούπολης, μια φτωχή συνοικία με εκτεταμένη αυθαίρετη δόμηση και σοβαρά προβλήματα ύδρευσης και αποχέτευσης. Λύματα αναμειγνύονταν με το νερό που χρησιμοποιούσαν οι κάτοικοι, γεγονός που συνέβαλε στη διασπορά της χολέρας, η οποία γρήγορα έφτασε και στις κοντινές περιοχές Εσενλέρ και Τασλίταρλα.
Το κρουαζιερόπλοιο «Στέλα Οσεάνις» έφτασε στον Πειραιά στις 19 Οκτωβρίου. Κατά τον έλεγχο, οι υγειονομικές αρχές εντόπισαν 109 επιβάτες χωρίς εμβολιασμό κατά της χολέρας και προχώρησαν στον υποχρεωτικό εμβολιασμό τους. Στη συνέχεια, τους μετέφεραν σε ξενοδοχείο στο Παλαιό Φάληρο, όπου τέθηκαν σε καραντίνα για επτά ημέρες.
Δύο ημέρες αργότερα, στις 21 Οκτωβρίου 1970, η Ελλάδα κλείνει τα χερσαία σύνορα με την Τουρκία και αναστέλλει τις ακτοπλοϊκές συνδέσεις, ενώ παράλληλα αυστηροποιεί τους υγειονομικούς ελέγχους στα αεροδρόμια.
Ταυτόχρονα, ξεκινά ευρείας κλίμακας εμβολιασμός κατά της χολέρας, με έμφαση στον Έβρο και στα νησιά του Αιγαίου. Εμβολιάζονται περίπου ένα εκατομμύριο άνθρωποι, ανάμεσά τους κάτοικοι των παραμεθόριων περιοχών, αστυνομικοί, τελωνειακοί και εργαζόμενοι σε λιμάνια και αεροδρόμια.
Οι αναφορές της περιόδου μιλούσαν για πάνω από 2.000 κρούσματα και 150 θανάτους στην Τουρκία. Ωστόσο, μεταγενέστερη επιστημονική έρευνα, η οποία αξιοποίησε δημοσιεύματα και επίσημα δεδομένα της εποχής, υπολογίζει ότι στην επιδημία της Κωνσταντινούπολης υπήρξαν περίπου 1.500 ασθενείς και 52 θάνατοι.
Το εμβόλιο εκείνης της περιόδου χορηγούνταν με ένεση, αλλά η προστασία που προσέφερε ήταν περιορισμένη. Για τον λόγο αυτό, το 1973, τρία χρόνια μετά, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έπαψε να απαιτεί διεθνώς πιστοποιητικό εμβολιασμού κατά της χολέρας.
Αξιοσημείωτο είναι επίσης ότι οκτώ χρόνια αργότερα, η Σαγμαλτζιλάρ πήρε το όνομα Μπαϊράμ Πασά. Οι τοπικές αρχές επέλεξαν τη μετονομασία, καθώς η παλιά ονομασία της συνοικίας είχε συνδεθεί έντονα με τη χολέρα.
Άλλα γεγονότα της 19ης Οκτωβρίου
1469: Με τον γάμο του Φερδινάνδου της Αραγωνίας και της Ισαβέλλας της Καστίλης ξεκινά η διαδικασία δυναστικής ένωσης των δύο βασιλείων, που αργότερα θα οδηγήσει στη συγκρότηση της Ισπανίας.
1813: Στη Μάχη της Λειψίας, που έμεινε γνωστή και ως Μάχη των Εθνών, οι δυνάμεις του Έκτου Συνασπισμού νικούν τον Ναπολέοντα Βοναπάρτη. Η βαριά ήττα επισπεύδει το τέλος της γαλλικής κυριαρχίας στην Ευρώπη.
1912: Ξεκινά η Μάχη των Γιαννιτσών, μία από τις πιο καθοριστικές αναμετρήσεις του Α΄ Βαλκανικού Πολέμου. Η νίκη των Ελλήνων, στις 20 Οκτωβρίου, διευκολύνει την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης.
1943: Στο Πανεπιστήμιο Ράτγκερς, ο Αμερικανός ερευνητής Άλμπερτ Σατζ ανακαλύπτει τη στρεπτομυκίνη. Το αντιβιοτικό θα φέρει σημαντική αλλαγή στην αντιμετώπιση της φυματίωσης.
1960: Με την απαγόρευση των περισσότερων εξαγωγών προς την Κούβα, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιβάλλουν εμπορικούς περιορισμούς στο νησί. Έτσι αρχίζει το αμερικανικό εμπάργκο, το οποίο εξελίσσεται σε μία από τις μακροβιότερες οικονομικές αντιπαραθέσεις του Ψυχρού Πολέμου.
1961: Ο θρυλικός μπασκετμπολίστας Γουίλτ Τσάμπερλεϊν αρχίζει ένα μοναδικό σερί, πετυχαίνοντας τουλάχιστον 20 πόντους σε 126 συνεχόμενα παιχνίδια του NBA. Το ρεκόρ διατηρείται για περισσότερα από 63 χρόνια, έως ότου το καταρρίψει ο Σάι Γκίλτζιους-Αλεξάντερ το 2026.
1964: Στο θέατρο «Ρεξ» της Αθήνας παρουσιάζεται το λαϊκό ορατόριο «Άξιον Εστί» του Μίκη Θεοδωράκη, σε ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη. Ερμηνευτής είναι ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης και αφηγητής ο Μάνος Κατράκης.
1970: Η επιδημία χολέρας στην Τουρκία οδηγεί στην επιβολή μέτρων καραντίνας στον Πειραιά. Για να εμποδίσουν τη μετάδοση της ασθένειας στην Ελλάδα, οι αρχές εντείνουν τους υγειονομικούς ελέγχους.
1980: Η κυβέρνηση του Γεωργίου Ράλλη συμφωνεί με τις προτάσεις για την επιστροφή της Ελλάδας στο στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ, έξι χρόνια μετά την αποχώρηση που ακολούθησε την τουρκική εισβολή στην Κύπρο. Η Συμμαχία εγκρίνει επίσημα την επανένταξη στις 20 Οκτωβρίου.
1999: Ο Παντελής Καζάκος αρχίζει τις ρατσιστικές επιθέσεις στην Αθήνα, σκοτώνοντας έναν Κούρδο μετανάστη και τραυματίζοντας ακόμη δύο ανθρώπους. Στο διάστημα των επόμενων τριών ημερών σκοτώνει συνολικά δύο άτομα και τραυματίζει επτά.
2003: Σε τελετή στο Βατικανό, ο Πάπας Ιωάννης Παύλος Β΄ ανακηρύσσει τη Μητέρα Τερέζα μακαρία. Το 2016, ο Πάπας Φραγκίσκος θα προχωρήσει στην αγιοποίησή της.
2005: Στη Βαγδάτη αρχίζει η δίκη του Σαντάμ Χουσεΐν για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Η πρώτη υπόθεση αφορά την απόπειρα δολοφονίας εναντίον του το 1982 και τη δολοφονία 148 σιιτών στην πόλη Ντουτζάιλ που ακολούθησε.
Το 2011, την πρώτη ημέρα της 48ωρης γενικής απεργίας κατά των νέων μέτρων λιτότητας, μαζικές διαδηλώσεις συγκλονίζουν την Αθήνα. Δεκάδες χιλιάδες πολίτες κατεβαίνουν στο Σύνταγμα και ξεσπούν σοβαρά επεισόδια.
Το 2020, οι αιγυπτιακές αρχές γνωστοποιούν ότι βρέθηκαν περισσότερες από 80 αρχαίες σαρκοφάγοι στη νεκρόπολη της Σακκάρα. Τα πολύχρωμα φέρετρα, ηλικίας άνω των 2.500 ετών, βρέθηκαν σφραγισμένα μέσα σε αρχαίους ταφικούς θαλάμους.
Το 2021, η UNICEF γνωστοποιεί πως, από το 2015, τουλάχιστον 10.000 παιδιά έχουν σκοτωθεί ή τραυματιστεί στον πόλεμο της Υεμένης. Πρόκειται μόνο για επιβεβαιωμένα περιστατικά, αριθμός που αντιστοιχεί σε τέσσερα παιδιά την ημέρα.
Γεννήσεις
1784 – Θεόφιλος Καΐρης, Έλληνας ιερέας, φιλόσοφος και λόγιος, από τις πιο φωτισμένες μορφές του Νεοελληνικού Διαφωτισμού. Υπήρξε υπέρμαχος της εκπαίδευσης και της επιστήμης, ίδρυσε την περίφημη «Ορφανοτροφείο Σχολή» στην Άνδρο και πρόβαλε το όραμα μιας ελεύθερης, προοδευτικής Ελλάδας βασισμένης στη γνώση και την ηθική καλλιέργεια. Οι ιδέες του για ανεξιθρησκία και λογική σκέψη τον έφεραν σε ρήξη με την Εκκλησία, αλλά τον καθιέρωσαν ως σύμβολο πνευματικής ελευθερίας.
1814 – Θεόδωρος Βρυζάκης, Έλληνας ζωγράφος και από τους πρώτους καλλιτέχνες του νεοσύστατου ελληνικού κράτους. Σπούδασε στο Μόναχο και ανήκε στην πρώτη γενιά ζωγράφων που αποτύπωσαν με ρεαλισμό και ηρωικό ύφος τα γεγονότα της Επανάστασης του 1821. Έγινε γνωστός για έργα όπως «Η Έξοδος του Μεσολογγίου» και «Ο Όρκος των Αγωνιστών», μέσα από τα οποία ανέδειξε το πάθος, τη θυσία και την εθνική περηφάνια των Ελλήνων.
1862 – Ωγκύστ Λυμιέρ (Auguste Lumière), Γάλλος κινηματογραφιστής και πρωτοπόρος της έβδομης τέχνης, συνιδρυτής μαζί με τον αδελφό του Λουί του κινηματογράφου. Οι αδελφοί Λυμιέρ παρουσίασαν το 1895 στο Παρίσι τις πρώτες κινηματογραφικές προβολές με το εφεύρημά τους, τον «κινηματογράφο Λυμιέρ». Η ταινία τους «Η έξοδος από το εργοστάσιο Λυμιέρ» θεωρείται η απαρχή του κινηματογράφου, ανοίγοντας τον δρόμο για τη μαζική ψυχαγωγία και τη σύγχρονη οπτικοακουστική αφήγηση.
1931 – Τζον Λε Καρρέ (John le Carré), Άγγλος συγγραφέας και από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του κατασκοπικού μυθιστορήματος. Πρώην μέλος των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών, αξιοποίησε την εμπειρία του για να δημιουργήσει ρεαλιστικούς χαρακτήρες και περίπλοκες ιστορίες κατασκοπείας, γεμάτες ηθικά διλήμματα. Έγινε διεθνώς γνωστός με έργα όπως «Ο κατάσκοπος που γύρισε από το κρύο» και η σειρά με τον πράκτορα Τζορτζ Σμάιλι, καθιερώνοντας νέο ύφος στο είδος, μακριά από την εξιδανίκευση του Τζέιμς Μποντ.
1952 – Χάρης και Πάνος Κατσιμίχας, Έλληνες τραγουδοποιοί και αδέλφια, από τα πιο επιδραστικά δίδυμα της ελληνικής ροκ και έντεχνης μουσικής σκηνής. Ξεκίνησαν τη διαδρομή τους τη δεκαετία του ’80 και καθιερώθηκαν με δίσκους όπως «Ζεστά Ποτά» και «Όταν σου λέω πορτοκάλι». Οι στίχοι τους, γεμάτοι κοινωνική ευαισθησία, ρομαντισμό και ρεαλισμό, άφησαν ανεξίτηλο αποτύπωμα στη σύγχρονη ελληνική τραγουδοποιία, εκφράζοντας μια ολόκληρη γενιά με τη γνήσια και ανθρώπινη φωνή τους.
1979 – Βάσω Λασκαράκη, Ελληνίδα ηθοποιός, ιδιαίτερα αγαπητή στο τηλεοπτικό κοινό. Έγινε γνωστή από τη συμμετοχή της σε επιτυχημένες σειρές όπως «Η Πολυκατοικία», «Το σόι σου» και «Έρωτας μετά». Με φυσικό υποκριτικό ταλέντο και ζεστή παρουσία, έχει ξεχωρίσει τόσο σε κωμικούς όσο και σε δραματικούς ρόλους, ενώ έχει συμμετάσχει και στο θέατρο, καθιερώνοντάς την ως μία από τις πιο δημοφιλείς Ελληνίδες ηθοποιούς της γενιάς της.
Θάνατοι
1216 – Ιωάννης (John of England), βασιλιάς της Αγγλίας από το 1199 έως τον θάνατό του, γνωστός στην Ιστορία ως «Ιωάννης ο Ακτήμονας» (John Lackland). Γιος του Ερρίκου Β΄ και αδελφός του Ριχάρδου του Λεοντόκαρδου, έμεινε διαβόητος για την απολυταρχία και τις αποτυχημένες στρατιωτικές του εκστρατείες. Υπό την πίεση των βαρόνων υπέγραψε το 1215 τη Μάγκνα Κάρτα, το θεμέλιο του συνταγματικού δικαίου στη Δύση, που περιόρισε τη βασιλική εξουσία και κατοχύρωσε βασικές ελευθερίες.
Εορτολόγιο
Κλεοπάτρα, Φίληξ, Πάτρα
