Την πίεση από τις συνεχείς αφίξεις μεταναστών στην Κρήτη επιχειρούν να περιορίσουν το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, το Λιμενικό και οι τοπικές αρχές. Την ίδια ώρα, φαίνεται πως τα κυκλώματα διακίνησης ανθρώπων προσπαθούν να αξιοποιήσουν τις τελευταίες ημέρες καλοκαιρίας στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο.
Η πρόσφατη μεγάλη αύξηση στις αναχωρήσεις από τις ακτές της Βόρειας Αφρικής προς τη Γαύδο και τη νότια Κρήτη αποδίδεται, σύμφωνα με εκτιμήσεις, και στις σχετικά ήπιες καιρικές συνθήκες πριν από την έλευση του χειμώνα.
Οι ελληνικές αρχές εξετάζουν πλέον και τον τρόπο οργάνωσης των ταξιδιών. Ενδείξεις θέλουν τα κυκλώματα να χρησιμοποιούν πιθανώς διαφορετικά σημεία αναχώρησης και εναλλακτικές θαλάσσιες διαδρομές, ώστε να φτάνουν περισσότερα σκάφη στις ελληνικές ακτές.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η Ιεράπετρα, όπου τις προηγούμενες ημέρες καταγράφηκε πρωτοφανής για την περιοχή πίεση. Ταυτόχρονα, συνεχίζεται η μεταφορά όσων έφτασαν στο νησί σε οργανωμένες δομές στην ηπειρωτική Ελλάδα, με στόχο να αποσυμφορηθούν οι προσωρινοί χώροι όπου φιλοξενούνται.
Χθες το πρωί, 76 μετανάστες αναχώρησαν με λεωφορεία από το λιμάνι του Ηρακλείου με κατεύθυνση το Ρέθυμνο, όπου επιβιβάστηκαν στο πλοίο που έχει μισθώσει το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου για το ταξίδι προς τον Πειραιά. Μετά τη μετακίνησή τους, στον χώρο του παλιού Ψυγείου στο Ηράκλειο παρέμεναν 186 άνθρωποι. Πιο δύσκολη ήταν η εικόνα στην Ιεράπετρα: χθες βρίσκονταν 214 μετανάστες στις εγκαταστάσεις της πρώην ΑΓΡΕΞ, ενώ τις προηγούμενες ημέρες είχαν φιλοξενηθεί εκεί ακόμη και περισσότεροι από 800, με σοβαρές συνέπειες για τη διαχείριση της προσωρινής παραμονής τους. Ο δήμος και οι εμπλεκόμενες υπηρεσίες κλήθηκαν σε σύντομο διάστημα να καλύψουν αυξημένες ανάγκες στέγασης, σίτισης και υγειονομικής περίθαλψης.
Γιατί οι διακινητές επισπεύδουν τα ταξίδια πριν από τον χειμώνα
Αρμόδιες υπηρεσίες εκτιμούν ότι πολλά από τα σκάφη που έφτασαν πρόσφατα στην Κρήτη είχαν ξεκινήσει από τρία ή τέσσερα διαφορετικά σημεία στην ανατολική Λιβύη. Οι ασθενείς άνεμοι και ο σχετικά χαμηλός κυματισμός των τελευταίων ημερών ευνόησαν τη διάσχιση της Μεσογείου και, κατά τις εκτιμήσεις, τα δίκτυα διακίνησης αξιοποίησαν τις συνθήκες. Το ταξίδι παραμένει εξαιρετικά επικίνδυνο, καθώς συχνά γίνεται με ακατάλληλα και υπερφορτωμένα σκάφη.
Η προσέγγιση του χειμώνα αναμένεται να κάνει τον διάπλου δυσκολότερο, λόγω των ισχυρότερων ανέμων και της επιδείνωσης των θαλάσσιων συνθηκών. Οι ελληνικές αρχές εξετάζουν αν τα κυκλώματα επιδιώκουν να προλάβουν αυτή την αλλαγή, οργανώνοντας περισσότερες αναχωρήσεις όσο ο καιρός παραμένει ευνοϊκός. Έτσι, η προσοχή στρέφεται στα επόμενα εικοσιτετράωρα και τουλάχιστον έως την Τετάρτη, καθώς οι διαθέσιμες εκτιμήσεις προβλέπουν ότι οι συνθήκες θα εξακολουθήσουν να διευκολύνουν τις θαλάσσιες μετακινήσεις.
Η ανατολική Λιβύη έχει εξελιχθεί σε κομβική περιοχή για τη μεταναστευτική διαδρομή προς την Ελλάδα. Ελέγχεται από τις δυνάμεις του στρατάρχη Χαλίφα Χάφταρ και τα τελευταία χρόνια αποτελεί σημαντικό σημείο αναχώρησης σκαφών με προορισμό την Κρήτη. Η εξέλιξη έχει προκαλέσει κινητοποίηση και στις Βρυξέλλες: στις 13 Οκτωβρίου έγινε γνωστό ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει επιπλέον 25 εκατ. ευρώ για συνεργασία με τις αρχές της ανατολικής Λιβύης. Η χρηματοδότηση προορίζεται για την ενίσχυση της επιτήρησης των συνόρων, των επιχειρήσεων έρευνας και διάσωσης, καθώς και της αντιμετώπισης των κυκλωμάτων που διακινούν μετανάστες.
Η πιθανή διαδρομή από την Αίγυπτο εξετάζεται από τις αρχές
Οι αρμόδιες υπηρεσίες εξετάζουν επίσης τη μετατόπιση των αφίξεων προς τα ανατολικά, στην Ιεράπετρα και στις ακτές του Λασιθίου. Μεταξύ των σεναρίων που διερευνώνται είναι το ενδεχόμενο ορισμένα σκάφη να ξεκίνησαν από τις αιγυπτιακές ακτές, ακολουθώντας πορεία διαφορετική από τις συνηθισμένες αναχωρήσεις από τη Λιβύη. Ωστόσο, έως τώρα δεν έχει επιβεβαιωθεί ότι έχει δημιουργηθεί νέα οργανωμένη διαδρομή διακινητών.
Εξετάζεται, παράλληλα, το ενδεχόμενο τα σκάφη που ξεκινούν από τη Λιβύη να κινούνται πρώτα ανατολικά και έπειτα να αλλάζουν πορεία προς την Κρήτη, διασχίζοντας θαλάσσια ζώνη για την οποία την ευθύνη συντονισμού των επιχειρήσεων έρευνας και διάσωσης έχει η Αίγυπτος. Η διαδρομή αυτή ενδέχεται να επιλέγεται ώστε να αποφεύγεται ο εντοπισμός από τα μέσα επιτήρησης που επιχειρούν κοντά στις ακτές της ανατολικής Λιβύης. Σημαντικά στοιχεία για τη διερεύνηση των παραπάνω εκτιμάται ότι θα δώσουν οι μαρτυρίες των ανθρώπων που έφτασαν στην Κρήτη. Οι πληροφορίες για τα σημεία αναχώρησης, τον χρόνο του ταξιδιού και τις διαδρομές των σκαφών μπορούν να φωτίσουν περισσότερο τη δραστηριότητα των κυκλωμάτων.
Νέα δομή στο Ηράκλειο παρά τις αντιδράσεις
Στο μεταξύ, η κυβέρνηση προχωρά στον σχεδιασμό υποδομών για τη διαχείριση περισσότερων αφίξεων στην Κρήτη, ώστε να μην καταφεύγει κάθε φορά σε πρόχειρους χώρους προσωρινής φιλοξενίας. Κεντρική θέση στον σχεδιασμό έχει η νέα δομή στους Αθανάτους Ηρακλείου, στον χώρο του πρώην εργοστασίου Σκουλούδη.
Την περασμένη Πέμπτη εγκρίθηκε από τη Βουλή η σχετική νομοθετική ρύθμιση, η οποία επιταχύνει τα βήματα για τη δημιουργία και τη λειτουργία της εγκατάστασης. Ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, έχει δηλώσει ότι η κυβέρνηση θα υλοποιήσει τον σχεδιασμό, παρά τις διαφωνίες κατοίκων και τοπικών φορέων για τη χωροθέτηση. Όπως είπε στη Βουλή, οι προπαρασκευαστικές εργασίες έχουν ήδη αρχίσει, ενώ υποστήριξε ότι δεν κατατέθηκε τελικά άλλη πρόταση για το σημείο όπου θα δημιουργηθεί η δομή.
Στο κυβερνητικό πλάνο περιλαμβάνονται δύο βασικοί χώροι προσωρινής φιλοξενίας στην Κρήτη: η δομή στην Αγυιά Χανίων, που ήδη λειτουργεί, και εκείνη στους Αθανάτους Ηρακλείου. Θα συνεχιστεί επίσης η χρήση του μισθωμένου πλοίου για τη μεταφορά μεταναστών στην ηπειρωτική χώρα. Σύμφωνα με τον υπουργό, το πλοίο έχει ήδη μεταφέρει περισσότερους από 7.000 ανθρώπους. Επιδίωξη είναι οι νεοαφιχθέντες να υποβάλλονται στις προβλεπόμενες διαδικασίες καταγραφής και αρχικής ταυτοποίησης και κατόπιν να οδηγούνται σε κατάλληλες δομές, με βάση τη νομική και διοικητική τους κατάσταση.
Τα επίσημα στοιχεία που παρουσίασε στη Βουλή ο κ. Πλεύρης καταδεικνύουν την πίεση που αντιμετωπίζει η Κρήτη. Όπως ανέφερε ο υπουργός, το 2026 οι αφίξεις μεταναστών στο νησί έχουν φτάσει τις 19.000, ενώ σε άλλα τμήματα της χώρας, μεταξύ των οποίων τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, οι ροές έχουν περιοριστεί σημαντικά. Σε πανελλαδικό επίπεδο, οι αφίξεις στο δωδεκάμηνο από την 1η Αυγούστου 2025 έως τις 31 Ιουλίου 2026 έφτασαν τις 41.995, έναντι 61.112 την αντίστοιχη προηγούμενη περίοδο.
Η υποχώρηση ανέρχεται περίπου στο 31%, ωστόσο η εικόνα διαφέρει ανά μεταναστευτική διαδρομή. Η Κρήτη έχει αναδειχθεί σε ένα από τα βασικά σημεία εισόδου και γι’ αυτό η κυβέρνηση εντείνει τις προσπάθειες συνεργασίας με τις χώρες προέλευσης ή διέλευσης των ροών. Στο επίκεντρο βρίσκεται η Λιβύη, ενώ γίνονται επαφές και με το Μπανγκλαντές, χώρα καταγωγής σημαντικού αριθμού ανθρώπων που φτάνουν στην Ελλάδα.
