Το Ιράν διαμηνύει ότι τα Στενά του Ορμούζ θα παραμείνουν κλειστά μέχρι οι ΗΠΑ να αποδεχθούν όλους τους όρους της Τεχεράνης, που περιλαμβάνουν από τον τερματισμό των απειλών και των κυρώσεων έως την αποχώρηση αμερικανικών δυνάμεων και την αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων. Παρά τη σκληρή ρητορική, βρίσκονται σε εξέλιξη διπλωματικές επαφές με τη διαμεσολάβηση του Ομάν, ενώ η Ουάσινγκτον εκτιμά ότι συμφωνία για την επανέναρξη της ναυσιπλοΐας μπορεί να υπάρξει σύντομα. Την ίδια ώρα, νέο περιστατικό με πλοίο στα Στενά εντείνει την ανησυχία για την ασφάλεια σε μια κρίσιμη θαλάσσια οδό για την παγκόσμια ενέργεια.
Πιο αναλυτικά
Σκληραίνει τη στάση της η Τεχεράνη για τα Στενά του Ορμούζ, την ώρα που οι διπλωματικές προσπάθειες για την επαναλειτουργία της κρίσιμης θαλάσσιας οδού βρίσκονται σε κρίσιμο σημείο.
Οι Φρουροί της Επανάστασης διαμηνύουν ότι το Ιράν θα διατηρήσει τον αποκλεισμό των Στενών έως ότου οι Ηνωμένες Πολιτείες αποδεχθούν «όλους» τους όρους που έχει θέσει η Τεχεράνη.
«Η σημερινή στρατηγική μας είναι να διατηρήσουμε τα Στενά αυτά κλειστά έως ότου ο εχθρός αποδεχθεί όλους τους όρους μας», δήλωσε ο εκπρόσωπος των Φρουρών της Επανάστασης, Χοσεΐν Μοχεμπί, σύμφωνα με την ιρανική κρατική τηλεόραση.
Ο ίδιος χαρακτήρισε τα Στενά του Ορμούζ πλέον «θέατρο πολέμου» για το Ιράν και όχι απλώς μια θαλάσσια οδό.
Η τοποθέτηση αυτή έρχεται ενώ οι δύο πλευρές εμφανίζονται, τουλάχιστον σε διπλωματικό επίπεδο, να αναζητούν μια φόρμουλα για την αποκατάσταση της εμπορικής ναυσιπλοΐας.
Οι έξι όροι της Τεχεράνης
Παράλληλα με τη δήλωση των Φρουρών της Επανάστασης, ο γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν, Μοχάμεντ Μπαγέρ Ζολγκαντρ, παρουσίασε έξι βασικές προϋποθέσεις που, σύμφωνα με την Τεχεράνη, πρέπει να ικανοποιηθούν προκειμένου να ανοίξουν πλήρως τα Στενά.
Μεταξύ άλλων, το Ιράν ζητά:
- τον τερματισμό των αμερικανικών απειλών κατά της χώρας,
- μόνιμο τέλος στις στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν και των συμμάχων του σε Λίβανο, Παλαιστίνη, Υεμένη και Ιράκ,
- άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού και αποχώρηση των αμερικανικών ναυτικών και αεροπορικών δυνάμεων από την περιοχή γύρω από το Ιράν,
- αποζημίωση για τις ζημιές που, σύμφωνα με την Τεχεράνη, προκλήθηκαν από δύο «επιβεβλημένους πολέμους»,
- άρση των αμερικανικών κυρώσεων,
- απελευθέρωση χωρίς όρους των παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων στο εξωτερικό.
Οι νέες απαιτήσεις είναι ευρύτερες από τα σημεία που είχαν περιληφθεί στο προηγούμενο πλαίσιο συνεννόησης μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ, καθώς η Τεχεράνη τις παρουσιάζει πλέον ως προϋποθέσεις για το πλήρες άνοιγμα των Στενών.
«Πολύ κοντά» σε συμφωνία Ιράν και Ομάν
Την ίδια ώρα, ωστόσο, εξελίσσεται μια παράλληλη διπλωματική προσπάθεια με τη διαμεσολάβηση του Ομάν.
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι η Τεχεράνη και το Μουσκάτ βρίσκονται «πολύ κοντά» σε συμφωνία για μια νέα διαδρομή διέλευσης πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ.
Στο τραπέζι βρίσκεται ακόμη και μια προσωρινή διαδρομή, έως ότου διευθετηθούν τα τεχνικά και νομικά ζητήματα για ένα μόνιμο καθεστώς. Ωστόσο, η ιρανική πλευρά συνδέει και αυτή την εξέλιξη με την ικανοποίηση όρων που αφορούν τις αμερικανικές ενέργειες και τις υποτιθέμενες παραβιάσεις προηγούμενης συμφωνίας.
Οι Φρουροί της Επανάστασης, πάντως, ξεκαθαρίζουν ότι η επαναλειτουργία των Στενών δεν αποτελεί αντικείμενο των συνομιλιών Ιράν-Ομάν. Σύμφωνα με τον εκπρόσωπό τους, το άνοιγμα εξαρτάται αποκλειστικά από την αποδοχή των όρων της Τεχεράνης από την Ουάσινγκτον.
Η Ουάσινγκτον βλέπει συμφωνία «σύντομα»
Η αμερικανική πλευρά εμφανίζεται πιο αισιόδοξη.
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στο Reuters ότι υπάρχει πρόοδος στις επαφές και ότι μια συμφωνία για την αποκατάσταση της εμπορικής ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ αναμένεται «σύντομα».
Σύμφωνα με την ίδια πηγή, εφόσον επιτευχθεί συμφωνία για την απρόσκοπτη επανέναρξη της εμπορικής ναυσιπλοΐας, οι ΗΠΑ θα άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών.
Έτσι, διαμορφώνεται ένα παράδοξο σκηνικό: ενώ η Τεχεράνη στέλνει μήνυμα ότι τα Στενά θα παραμείνουν κλειστά μέχρι να ικανοποιηθούν όλες οι απαιτήσεις της, η Ουάσινγκτον εκτιμά ότι οι διαπραγματεύσεις μπορούν να οδηγήσουν σύντομα σε συμφωνία.
Νέο περιστατικό με πλοίο στα Στενά
Το κλίμα παραμένει ιδιαίτερα εύθραυστο και στο πεδίο.
Η κρατική εταιρεία πετρελαίου του Άμπου Ντάμπι, ADNOC, ανακοίνωσε ότι ένα από τα πλοία της έγινε στόχος πυραύλου ενώ διέσχιζε τα Στενά του Ορμούζ το πρωί του Σαββάτου. Δεν αναφέρθηκαν τραυματισμοί και η κατάσταση τέθηκε υπό έλεγχο, ενώ δεν έγιναν άμεσα γνωστές περισσότερες λεπτομέρειες για το πλοίο, το φορτίο του ή την προέλευση της επίθεσης.
Η εξέλιξη αυτή ενισχύει τις ανησυχίες για την ασφάλεια της διεθνούς ναυσιπλοΐας, την ώρα που παραμένει ανοιχτό το ερώτημα για το πώς και με ποιους όρους θα αποκατασταθεί η κυκλοφορία.
Κρίσιμος κόμβος για την παγκόσμια ενέργεια
Η σημασία των Στενών του Ορμούζ ξεπερνά κατά πολύ τη σύγκρουση Ιράν-ΗΠΑ. Πριν από την έναρξη του πολέμου, περίπου ένα στα πέντε βαρέλια πετρελαίου που καταναλώνονταν παγκοσμίως περνούσε από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό.
Η διακοπή της ναυσιπλοΐας έχει ήδη προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις μεταφορές πετρελαίου και στις ενεργειακές τιμές, με τις επιπτώσεις να περνούν στην παγκόσμια οικονομία.
Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι αν η διπλωματική κινητικότητα των τελευταίων ημερών θα οδηγήσει σε συμφωνία που θα επιτρέψει την ασφαλή διέλευση των εμπορικών πλοίων ή αν η σκληρή γραμμή των Φρουρών της Επανάστασης θα παρατείνει την κρίση σε ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα του πλανήτη.
