Το άρθρο αναδεικνύει τον σοβαρό κίνδυνο πυρκαγιών και ηλεκτροπληξιών από τις παλιές ηλεκτρικές εγκαταστάσεις της χώρας, καθώς η πλειονότητα των κτιρίων έχει ανεγερθεί πριν από το 1990 και συχνά δεν συντηρείται σωστά. Παρά το υπάρχον νομικό πλαίσιο για τακτικούς ελέγχους και την έκδοση ΥΔΕ, η άγνοια, οι πρόχειρες παρεμβάσεις και ο φόβος του κόστους αφήνουν πολλά σπίτια και επαγγελματικούς χώρους εκτεθειμένους, με το ΕΛΙΤΗΕ να ζητά περισσότερη ενημέρωση, αυστηρή εφαρμογή των κανόνων και σύνδεση της ηλεκτρικής ασφάλειας με τα προγράμματα επιδότησης και αναβάθμισης.
Πιο αναλυτικά
Σε μια χώρα όπου σχεδόν 9 στα 10 κτίρια είναι κατασκευασμένα πριν από το 1990, οι παρωχημένες ηλεκτρικές εγκαταστάσεις αποτελούν μια διαρκή, αόρατη απειλή για ανθρώπινες ζωές και περιουσίες. Οι κίνδυνοι από πυρκαγιές και ηλεκτροπληξίες δεν είναι τυχαία γεγονότα, αλλά αποτέλεσμα έλλειψης ελέγχων και συντήρησης.
Συγκεκριμένα, με το 85,7% των κατοικιών να έχει κατασκευαστεί πριν από το 1990 και το 42,1% πριν από το 1970, η Ελλάδα διαθέτει ένα ιδιαίτερα γερασμένο κτιριακό απόθεμα, το οποίο απαιτεί άμεση προσοχή και συστηματικό έλεγχο. Πολλές από αυτές τις εγκαταστάσεις σχεδιάστηκαν για εποχές με πολύ μικρότερες ενεργειακές απαιτήσεις, ενώ στην πορεία των ετών έχουν καταπονηθεί, φθαρεί ή υποστεί επικίνδυνες και πρόχειρες επεμβάσεις.
Ακόμα και σε εγκαταστάσεις που φαινομενικά λειτουργούν απρόσκοπτα, παρατηρούνται συχνά φαινόμενα όπως:
- Υπερθέρμανση καλωδίων και κακή λειτουργία ηλεκτρολογικού υλικού.
- Αναξιόπιστη γείωση (ιδιαίτερα στην Αττική, λόγω της χρήσης των δικτύων ύδρευσης ως ηλεκτροδίου ή αγωγού γείωσης).
- Αυτοσχέδιες και εξαιρετικά επικίνδυνες επιδιορθώσεις στον ηλεκτρικό πίνακα (π.χ. χρήση αλουμινόχαρτου σε ασφάλειες τήξεως).
Παρά το γεγονός ότι ο νόμος προβλέπει τακτικούς επανελέγχους, η έλλειψη κουλτούρας πρόληψης και ενημέρωσης οδηγεί κάθε χρόνο σε σοβαρά ατυχήματα και εκτεταμένες υλικές ζημιές που θα μπορούσαν εύκολα να είχαν αποτραπεί.
Όπως επισημαίνει ο Πρόεδρος του ΕΛΙΤΗΕ, Βασίλης Χατζίκος: «Στο ΕΛΙΤΗΕ εργαζόμαστε συστηματικά ώστε να περιοριστούν και, όπου είναι εφικτό, να εξαλειφθούν οι πυρκαγιές και οι ηλεκτροπληξίες από ηλεκτρικές εγκαταστάσεις. Αρκεί να εφαρμοστεί το ισχύον νομικό πλαίσιο και παράλληλα να δοθούν ουσιαστικά κίνητρα στους ιδιοκτήτες ακινήτων μέσω των κρατικών προγραμμάτων αναβάθμισης, ώστε να επενδύσουν στην πρόληψη. Δεν μπορούμε να μιλάμε για μια ανθεκτική Ελλάδα, αν ο έλεγχος και η βελτίωση της ηλεκτρικής ασφάλειας δεν γίνουν αναπόσπαστο μέρος των εθνικών πολιτικών για την ενεργειακή αναβάθμιση, την ηλεκτροκίνηση και την ανακαίνιση των παλαιών κτιρίων».
Τι προβλέπει το Νομικό Πλαίσιο
Από το 2021 ισχύει υποχρεωτικός τακτικός επανέλεγχος των ηλεκτρικών εγκαταστάσεων:
- Τουλάχιστον κάθε 10 έτη για κατοικίες (Κατηγορία Α).
- Τουλάχιστον κάθε 5 έτη για επαγγελματικούς χώρους (Κατηγορία Β).
- Τουλάχιστον κάθε 2 έτη για χώρους συνάθροισης κοινού και υπαίθριες επαγγελματικές εγκαταστάσεις (Κατηγορία Γ).
- Έκτακτος έλεγχος σε περίπτωση τροποποίησης του ηλεκτρικού πίνακα, καθώς και σε περιπτώσεις μεταβίβασης ή αλλαγής χρήσης για τις κατηγορίες Β και Γ.
Μετά από κάθε έλεγχο συντάσσεται Υπεύθυνη Δήλωση Εγκαταστάτη (ΥΔΕ), η οποία βεβαιώνει την ασφάλεια της εγκατάστασης και καταχωρείται στο σχετικό μητρώο του ΔΕΔΔΗΕ.
Τα βασικά εμπόδια
- Άγνοια του Νόμου: Η πλειονότητα των ιδιοκτητών δεν γνωρίζει την υποχρεωτικότητα των ελέγχων και προχωρά σε αυτούς μόνο κατόπιν ειδοποίησης από τις αρμόδιες αρχές.
- Εικονική / Τυπική έκδοση ΥΔΕ: Η έκδοση εγγράφων χωρίς ουσιαστικό επιτόπιο τεχνικό έλεγχο ακυρώνει την ασφάλεια που παρέχει ο νόμος και εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους.
- Φόβος για το κόστος: Πολλοί ιδιοκτήτες αποφεύγουν τον έλεγχο υπό τον φόβο πιθανών δαπανών για επισκευές, υποτιμώντας το ασύγκριτα μεγαλύτερο κόστος ενός ατυχήματος ή μιας πυρκαγιάς.
Οι προτάσεις του ΕΛΙΤΗΕ
Για την αντιμετώπιση του προβλήματος, προτείνονται συγκεκριμένες παρεμβάσεις:
–Εθνική Καμπάνια Ενημέρωσης: Διεξαγωγή συστηματικής εκστρατείας για την υποχρεωτικότητα των ελέγχων, τη σωστή διαδικασία έκδοσης ΥΔΕ και τα οφέλη της πρόληψης για τη ζωή και την περιουσία.
–Σύνδεση με τα Προγράμματα Επιδότησης:
- «Κινούμαι Ηλεκτρικά»: Πρόβλεψη επιδότησης και για την αναγκαία αναβάθμιση της υφιστάμενης ηλεκτρικής εγκατάστασης, πέραν του έξυπνου φορτιστή.
- «Εξοικονομώ»: Ένταξη του συνολικού ελέγχου και της αναβάθμισης της ηλεκτρικής εγκατάστασης ως απαραίτητης προϋπόθεσης για την ενεργειακή αναβάθμιση.
- Προγράμματα Ανακαίνισης: Θέσπιση υποχρεωτικής αξιολόγησης της ηλεκτρικής ασφάλειας, ώστε οι χρηματοδοτήσεις να μην περιορίζονται μόνο σε επιφανειακές αλλαγές, αλλά να διασφαλίζουν τις υποδομές που υποστηρίζουν τον σύγχρονο τρόπο ζωής.
