Ηλεκτρικά πατίνια: Μηδενική παθητική ασφάλεια και ελλιπής εκπαίδευση

Στον ανθρώπινο παράγοντα, αλλά και στη φύση του οχήματος, το οποίο δεν διαθέτει συστήματα ενεργητικής ασφάλειας, αποδίδει τα αλλεπάλληλα τροχαία με ηλεκτρικά πατίνια και τους συνεχείς τραυματισμούς ανηλίκων ο Κίμων Λογοθέτης, δημοσιογράφος, σύμβουλος διαχείρισης κυκλοφορίας και επί πενταετία διευθυντής του Κέντρου Διαχείρισης Κυκλοφορίας της Περιφέρειας Αττικής.

Οι κίνδυνοι από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους

Όπως υπογραμμίζει, οι πολύ μικροί τροχοί, η όρθια θέση του αναβάτη και η ουσιαστικά μηδενική παθητική ασφάλεια καθιστούν τον χρήστη ιδιαίτερα ευάλωτο σε περίπτωση πτώσης ή σύγκρουσης. Παράλληλα, πολλά ηλεκτρικά πατίνια δεν διαθέτουν βασικά στοιχεία ενεργητικής ασφάλειας που συναντάμε σε άλλα οχήματα, όπως δείκτες αλλαγής κατεύθυνσης και καθρέφτες, γεγονός που δυσχεραίνει την ασφαλή ένταξή τους στην κυκλοφορία.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα, όμως, εντοπίζεται στον ανθρώπινο παράγοντα. Πολύ συχνά τα ηλεκτρικά πατίνια χρησιμοποιούνται από άτομα που δεν διαθέτουν επαρκείς θεωρητικές γνώσεις του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, αλλά ούτε και την απαιτούμενη τεχνική κατάρτιση για την ασφαλή οδήγησή τους. Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η χρήση τους από ανηλίκους, οι οποίοι σε πολλές περιπτώσεις δεν έχουν ακόμη αναπτύξει την κυκλοφοριακή αντίληψη και την εμπειρία που απαιτεί η κίνηση μέσα σε ένα σύνθετο οδικό περιβάλλον.

Το πρόβλημα εφαρμογής του νέου νόμου

Ο κ. Λογοθέτης σημειώνει ότι «η πρόσφατη νομοθετική παρέμβαση που απαγορεύει τη χρήση τους σε ανηλίκους κάτω τω 17 ετών κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση. Ωστόσο, όπως συμβαίνει συχνά στη χώρα μας, το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν βρίσκεται τόσο στο περιεχόμενο του νόμου όσο στην εφαρμογή του. Είναι προφανές ότι δεν μπορεί να υπάρχει ένας αστυνομικός πίσω από κάθε ηλεκτρικό πατίνι. Εάν, λοιπόν, το θεσμικό πλαίσιο δεν συνοδεύεται από συστηματικούς ελέγχους, ενημέρωση των χρηστών και ουσιαστική δυνατότητα ταυτοποίησης του οχήματος και του αναβάτη, οι παραβατικές συμπεριφορές θα συνεχίζονται. Το πρόσφατο σοβαρό περιστατικό στην Τήνο είναι χαρακτηριστικό. Μία 14χρονη τραυματίστηκε σοβαρά ενώ επέβαινε ως συνεπιβάτιδα σε ηλεκτρικό πατίνι, παρότι η μεταφορά δεύτερου ατόμου απαγορεύεται. Τέτοια περιστατικά δείχνουν ότι η ψήφιση ενός αυστηρότερου νόμου δεν σημαίνει αυτομάτως και αλλαγή της συμπεριφοράς στον δρόμο».

Καλεί επίσης τους γονείς ανηλίκων να πράξουν το καθήκον τους και να προστατεύσουν τα παιδιά τους.

Ολόκληρη η συνέντευξη:

Ολόκληρη η συνέντευξη του Κίμωνα Λογοθέτη, δημοσιογράφου, συμβούλου διαχείρισης κυκλοφορίας και επί πενταετία διευθυντή του Κέντρου Διαχείρισης Κυκλοφορίας της Περιφέρειας Αττικής, στο ΑΠΕ-ΜΠΕ και τον Γιώργο Ψύλλια, έχει ως εξής:

«Δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως παιχνίδι»

Ερ. κ. Λογοθέτη, έχουμε σχεδόν καθημερινά σοβαρά τροχαία με ηλεκτρικά πατίνια σε όλη την Ελλάδα, με σοβαρούς τραυματισμούς ακόμη και ανηλίκων. Πού εντοπίζετε το πρόβλημα;

Το ηλεκτρικό πατίνι έχει πλέον ενταχθεί στην καθημερινότητά μας ως ένα πρακτικό και οικονομικό μέσο μικροκινητικότητας, με χαμηλό κόστος αγοράς και χρήσης, το οποίο μπορεί να εξυπηρετήσει σημαντικά τις αστικές μετακινήσεις. Ωστόσο, πρόκειται για ένα όχημα με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, τα οποία αυξάνουν σημαντικά την επικινδυνότητά του όταν δεν χρησιμοποιείται με γνώση, υπευθυνότητα και τον κατάλληλο προστατευτικό εξοπλισμό.

Οι πολύ μικροί τροχοί, η όρθια θέση του αναβάτη και η ουσιαστικά μηδενική παθητική ασφάλεια καθιστούν τον χρήστη ιδιαίτερα ευάλωτο σε περίπτωση πτώσης ή σύγκρουσης. Παράλληλα, πολλά ηλεκτρικά πατίνια δεν διαθέτουν βασικά στοιχεία ενεργητικής ασφάλειας που συναντάμε σε άλλα οχήματα, όπως δείκτες αλλαγής κατεύθυνσης και καθρέφτες, γεγονός που δυσχεραίνει την ασφαλή ένταξή τους στην κυκλοφορία.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα, όμως, εντοπίζεται στον ανθρώπινο παράγοντα. Πολύ συχνά τα ηλεκτρικά πατίνια χρησιμοποιούνται από άτομα που δεν διαθέτουν επαρκείς θεωρητικές γνώσεις του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, αλλά ούτε και την απαιτούμενη τεχνική κατάρτιση για την ασφαλή οδήγησή τους. Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η χρήση τους από ανηλίκους, οι οποίοι σε πολλές περιπτώσεις δεν έχουν ακόμη αναπτύξει την κυκλοφοριακή αντίληψη και την εμπειρία που απαιτεί η κίνηση μέσα σε ένα σύνθετο οδικό περιβάλλον.

Ταυτόχρονα, εξακολουθούμε να βλέπουμε αναβάτες χωρίς προστατευτικό κράνος, χωρίς ανακλαστικά στοιχεία και χωρίς βασικό εξοπλισμό προστασίας για γόνατα και αγκώνες. Σε ένα μέσο που δεν προσφέρει σχεδόν καμία προστασία στο σώμα, ακόμη και μία φαινομενικά απλή πτώση μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρό τραυματισμό.

Το ηλεκτρικό πατίνι, συνεπώς, δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως παιχνίδι ή ως ένα «αθώο» μέσο μετακίνησης. Είναι κανονικό όχημα που συμμετέχει στην κυκλοφορία και απαιτεί συμμόρφωση με τους κανόνες, γνώση, σωστή χρήση και σαφή συνείδηση της ευθύνης απέναντι τόσο στον ίδιο τον αναβάτη όσο και στους υπόλοιπους χρήστες του δρόμου.

Αυστηρότερο πλαίσιο, αλλά ανεπαρκής εφαρμογή

Ερ. Πολύ πρόσφατα τροποποιήθηκε η νομοθεσία και αυστηροποιήθηκε. Ωστόσο, η κατάσταση στους δρόμους παραμένει προβληματική. Ποιος είναι ο λόγος;

Πράγματι, η πρόσφατη νομοθετική παρέμβαση κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση. Η χρήση ηλεκτρικού πατινιού απαγορεύεται πλέον σε άτομα κάτω των 17 ετών, προβλέπεται υποχρεωτική ασφάλιση αστικής ευθύνης έναντι τρίτων, αυστηρότερες κυρώσεις, αλλά και συγκεκριμένοι περιορισμοί ως προς το οδικό δίκτυο στο οποίο μπορούν να κυκλοφορούν.

Ωστόσο, όπως συμβαίνει συχνά στη χώρα μας, το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν βρίσκεται τόσο στο περιεχόμενο του νόμου όσο στην εφαρμογή του. Είναι προφανές ότι δεν μπορεί να υπάρχει ένας αστυνομικός πίσω από κάθε ηλεκτρικό πατίνι. Εάν, λοιπόν, το θεσμικό πλαίσιο δεν συνοδεύεται από συστηματικούς ελέγχους, ενημέρωση των χρηστών και ουσιαστική δυνατότητα ταυτοποίησης του οχήματος και του αναβάτη, οι παραβατικές συμπεριφορές θα συνεχίζονται.

Το πρόσφατο σοβαρό περιστατικό στην Τήνο είναι χαρακτηριστικό. Μία 14χρονη τραυματίστηκε σοβαρά ενώ επέβαινε ως συνεπιβάτιδα σε ηλεκτρικό πατίνι, παρότι η μεταφορά δεύτερου ατόμου απαγορεύεται. Τέτοια περιστατικά δείχνουν ότι η ψήφιση ενός αυστηρότερου νόμου δεν σημαίνει αυτομάτως και αλλαγή της συμπεριφοράς στον δρόμο.

Παράλληλα, εξακολουθούμε να βλέπουμε ηλεκτρικά πατίνια να κινούνται σε μεγάλες οδικές αρτηρίες, ακόμη και σε δρόμους όπως η λεωφόρος Συγγρού, ο Κηφισός ή η λεωφόρος Βουλιαγμένης. Η συνύπαρξη ενός τόσο ευάλωτου οχήματος με αυτοκίνητα, φορτηγά και λεωφορεία που κινούνται με σημαντικά υψηλότερες ταχύτητες δημιουργεί εξαιρετικά αυξημένο κίνδυνο για τον αναβάτη.

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι και το θέμα της ταυτοποίησης. Μέχρι σήμερα ένα ηλεκτρικό πατίνι δεν λειτουργεί στην πράξη με τον ίδιο άμεσα αναγνωρίσιμο τρόπο που λειτουργεί ένα αυτοκίνητο ή μία μοτοσικλέτα με πινακίδα κυκλοφορίας. Αυτό δυσχεραίνει τόσο τον επιτόπιο έλεγχο όσο και την αξιοποίηση των σύγχρονων τεχνικών μέσων επιτήρησης και των καμερών.

Υπάρχει, τέλος, και το ζήτημα της στάθμευσης, κυρίως στα ενοικιαζόμενα πατίνια. Η εγκατάλειψή τους πάνω σε πεζοδρόμια, ράμπες ή σημεία διέλευσης δεν αποτελεί απλώς αισθητικό πρόβλημα. Δημιουργεί εμπόδια και κινδύνους για πεζούς, άτομα με αναπηρία, ηλικιωμένους, γονείς με παιδικά καρότσια, αλλά ακόμη και για τα ίδια τα διερχόμενα οχήματα.

Επομένως, έχουμε πλέον ένα σαφώς αυστηρότερο θεσμικό πλαίσιο. Το επόμενο και δυσκολότερο βήμα είναι να περάσουμε από τη νομοθέτηση στην εφαρμογή: με ελέγχους, πραγματική ταυτοποίηση, ευθύνη των εταιρειών εκμίσθωσης και κυρίως με την καλλιέργεια σωστής κυκλοφοριακής συμπεριφοράς.

Τα δύο κενά στο νέο νομοθετικό πλαίσιο

Ερ. Συμμετείχατε και στη διαδικασία επεξεργασίας και διαβούλευσης του νέου πλαισίου. Θεωρείτε ότι υπάρχουν ακόμη κενά στη νομοθεσία;

Με την ιδιότητά μου ως ειδικού εμπειρογνώμονα της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής της Ελλάδος, κατά τη διαδικασία επεξεργασίας και διαβούλευσης του νέου νομοθετικού πλαισίου, ασφαλώς υπερθεμάτισα τόσο υπέρ της θέσπισης ηλικιακού ορίου όσο και υπέρ της υποχρεωτικής ασφάλισης αστικής ευθύνης. Πρόκειται για δύο αναγκαίες παρεμβάσεις που, κατά την άποψή μου, έπρεπε να είχαν θεσπιστεί εδώ και αρκετό καιρό.

Παράλληλα, όμως, έθεσα δύο ακόμη πολύ σημαντικά ζητήματα, τα οποία τελικά δεν υιοθετήθηκαν και θεωρώ ότι αφήνουν ένα ουσιαστικό κενό στο νέο πλαίσιο.

Το πρώτο και βασικότερο αφορά την εκπαίδευση. Θεωρώ αδιανόητο να μπορεί κάποιος να κινείται με ένα όχημα στο δημόσιο οδικό δίκτυο, ακόμη και αν πρόκειται για όχημα μικροκινητικότητας, χωρίς να γνωρίζει τις βασικές διατάξεις του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας. Ο αναβάτης πρέπει να γνωρίζει τη σήμανση, τη θέση που οφείλει να καταλαμβάνει στο οδόστρωμα, τους βασικούς κανόνες προτεραιότητας και ασφαλούς κυκλοφορίας, τον τρόπο αντίδρασης σε περίπτωση ατυχήματος, αλλά και τις αρχές αρμονικής συνύπαρξης με τους υπόλοιπους χρήστες του δρόμου.

Για τον λόγο αυτό πρότεινα την καθιέρωση μιας στοιχειώδους θεωρητικής εκπαίδευσης, διάρκειας τουλάχιστον εννέα ωρών, σε πιστοποιημένο κέντρο θεωρητικής εκπαίδευσης. Με την ολοκλήρωσή της ο χρήστης θα μπορούσε να λαμβάνει σχετική βεβαίωση, ώστε να διασφαλίζεται ότι διαθέτει τουλάχιστον τις απολύτως βασικές γνώσεις πριν βγει στον δρόμο.

Το δεύτερο ζήτημα αφορά την ταυτοποίηση του ίδιου του οχήματος. Από τη στιγμή που ένα ηλεκτρικό πατίνι κυκλοφορεί στο δημόσιο οδικό δίκτυο και αλληλοεπιδρά καθημερινά με αυτοκίνητα, μοτοσικλέτες, ποδήλατα και πεζούς, θεωρώ ότι θα έπρεπε να διαθέτει ένα σαφές και ορατό αναγνωριστικό στοιχείο, αντίστοιχης λογικής με μία πινακίδα κυκλοφορίας. Έτσι θα μπορούσε να ελέγχεται αποτελεσματικότερα και ισότιμα σε σχέση με τα υπόλοιπα οχήματα, τόσο από τις αρμόδιες αρχές όσο και από τα σύγχρονα τεχνικά μέσα ελέγχου.

Δυστυχώς, καμία από αυτές τις δύο προτάσεις δεν ενσωματώθηκε τελικά στο νέο νομοθετικό πλαίσιο. Εκτιμώ ότι πρόκειται για κενά που θα τα βρούμε μπροστά μας στην πράξη και εύχομαι να υπάρξει σύντομα διορθωτική παρέμβαση. Η οδική ασφάλεια δεν πρέπει να εξελίσσεται μόνο μετά από σοβαρά ατυχήματα ή απώλειες ανθρώπινων ζωών· πρέπει να λειτουργεί πρωτίστως προληπτικά.

Η ευθύνη των γονέων

Ερ. Τι θα συμβουλεύατε τους γονείς που σκέφτονται να επιτρέψουν στο παιδί τους να χρησιμοποιεί ηλεκτρικό πατίνι;

Οι γονείς οφείλουν να κάνουν αυτό που επιβάλλει πρωτίστως ο ρόλος τους: να προστατεύσουν το παιδί τους από έναν ενδεχόμενο κίνδυνο. Αυτό σημαίνει καταρχάς αυστηρή προσαρμογή στο νέο νομοθετικό πλαίσιο και στα ηλικιακά όρια που προβλέπονται για τη χρήση ηλεκτρικού πατινιού.

Αν, πέρα από αυτό, ένας γονέας αποφασίσει να επιτρέψει στο παιδί του να χρησιμοποιεί ηλεκτρικό πατίνι σε δημόσιο δρόμο, θα πρέπει να είναι απολύτως βέβαιος ότι διαθέτει την απαιτούμενη ωριμότητα, την αίσθηση ευθύνης και κυρίως τις βασικές γνώσεις που χρειάζονται για να κινηθεί με ασφάλεια μέσα στην κυκλοφορία.

Ακριβώς επειδή σήμερα εξακολουθεί να υπάρχει ένα ουσιαστικό κενό ως προς την υποχρεωτική εκπαίδευση, θεωρώ ότι οι γονείς πρέπει να αναλάβουν ενεργό ρόλο. Να φροντίσουν το παιδί τους να αποκτήσει τις απαραίτητες θεωρητικές γνώσεις από έναν ειδικό ή από ένα κέντρο θεωρητικής εκπαίδευσης, ώστε να γνωρίζει τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, τη σήμανση, τους κανόνες προτεραιότητας και τη σωστή συμπεριφορά στον δρόμο.

Παράλληλα, η χρήση ηλεκτρικού πατινιού πρέπει να συνοδεύεται πάντοτε από προστατευτικό κράνος, ανακλαστικά στοιχεία ή γιλέκο και, όπου είναι δυνατόν, πρόσθετο προστατευτικό εξοπλισμό.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η επιλογή της διαδρομής. Ακόμη και όταν μία διαδρομή δεν απαγορεύεται ρητά από το θεσμικό πλαίσιο, αυτό δεν σημαίνει ότι είναι και ασφαλής. Οδικοί άξονες με αυξημένη κυκλοφορία, όπως η λεωφόρος Αμαλίας, η Πατησίων ή η Αχαρνών, μπορούν να δημιουργήσουν πολύ αυξημένο κίνδυνο για έναν άπειρο ή νεαρό αναβάτη.

Η χρήση του ηλεκτρικού πατινιού από νέους ανθρώπους πρέπει, λοιπόν, να περιορίζεται σε μικρές και ασφαλείς διαδρομές, με σωστή επίβλεψη, κατάλληλο εξοπλισμό και ουσιαστική γνώση των κανόνων. Η ευκολία χρήσης ενός πατινιού δεν πρέπει ποτέ να συγχέεται με την ασφάλεια.

Οι «έξυπνοι» σηματοδότες και η διαχείριση της κυκλοφορίας

Ερ. Έχετε διατελέσει σύμβουλος Διαχείρισης Κυκλοφορίας και Οδικής Ασφάλειας της Περιφέρειας Αττικής. Πώς μπορεί η τεχνολογία και το Κέντρο Διαχείρισης Κυκλοφορίας να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση του κυκλοφοριακού;

Διατέλεσα σύμβουλος Διαχείρισης Κυκλοφορίας και Οδικής Ασφάλειας της Περιφέρειας Αττικής από το 2019 έως το 2024. Στο πλαίσιο ενός ευρύτερου στρατηγικού σχεδίου και ενός συγκεκριμένου οράματος για τη βελτίωση της κυκλοφορίας και της οδικής ασφάλειας, δημιουργήθηκε ένα υπερσύγχρονο Κέντρο Διαχείρισης Κυκλοφορίας στην πλατεία Αμερικής, με στόχο να αποκτήσει η Αττική ένα σύγχρονο επιχειρησιακό εργαλείο για την παρακολούθηση και τη διαχείριση της κυκλοφορίας.

Το Κέντρο διαθέτει σχεδόν 250 κάμερες μέσω των οποίων παρακολουθείται η κυκλοφορία στους βασικούς οδικούς άξονες της Αττικής, περισσότερους από 1.000 αισθητήρες καταγραφής κυκλοφοριακών φόρτων και 24 ηλεκτρονικές πινακίδες μεταβλητών μηνυμάτων για την άμεση ενημέρωση των οδηγών. Η εικόνα από τις κάμερες διαβιβάζεται παράλληλα και στο ΘΕΠΕΚ της Ελληνικής Αστυνομίας, ώστε να υπάρχει άμεση συνεργασία με την Τροχαία στη διαχείριση συμβάντων και έκτακτων κυκλοφοριακών συνθηκών.

Η προσπάθεια δεν περιορίστηκε μόνο στη διαχείριση της κυκλοφορίας. Δόθηκε ιδιαίτερη βαρύτητα στη συντήρηση του οδικού δικτύου και στην αναβάθμιση των υποδομών, με στόχο να αντιμετωπιστούν ταυτόχρονα τα δύο μεγάλα και αλληλένδετα προβλήματα του λεκανοπεδίου: η κυκλοφοριακή συμφόρηση και η οδική ασφάλεια.

Το Κέντρο Διαχείρισης Κυκλοφορίας είναι ένα εξαιρετικά χρήσιμο εργαλείο, καθώς μέσω αυτού πραγματοποιείται και η διαχείριση των φωτεινών σηματοδοτών της Αττικής. Όσο περισσότερο επικαιροποιούνται τα προγράμματα σηματοδότησης και προσαρμόζονται στις πραγματικές κυκλοφοριακές συνθήκες, τόσο μεγαλύτερη μπορεί να είναι η ανακούφιση της κυκλοφορίας. Υπάρχει, βεβαίως, ένα όριο στο τι μπορεί να επιτευχθεί μόνο με τις υφιστάμενες υποδομές.

Το επόμενο μεγάλο βήμα πρέπει να είναι η ευρεία εφαρμογή των λεγόμενων «έξυπνων» φωτεινών σηματοδοτών, οι οποίοι θα μπορούν να προσαρμόζουν τη λειτουργία τους δυναμικά, με βάση τις πραγματικές κυκλοφοριακές συνθήκες. Η μετάβαση από τα στατικά προγράμματα σε μία περισσότερο δυναμική διαχείριση της σηματοδότησης μπορεί πραγματικά να δώσει σημαντική ανάσα στο λεκανοπέδιο.

Τα συστήματα του Κέντρου Διαχείρισης Κυκλοφορίας μπορούν πλέον να αξιοποιηθούν και από τη νέα ομάδα ΚΟΜΒΟΣ της Τροχαίας για την αντιμετώπιση της συμφόρησης και την ταχύτερη διαχείριση των προβλημάτων που δημιουργούνται καθημερινά στους δρόμους.

Πρέπει, ωστόσο, να είμαστε ξεκάθαροι: το κυκλοφοριακό της Αττικής δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί από έναν φορέα και με ένα μόνο μέτρο. Χρειάζεται συνεχής και ουσιαστική συνεργασία της Περιφέρειας Αττικής με τα συναρμόδια υπουργεία Υποδομών και Μεταφορών, Προστασίας του Πολίτη και Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Το τελευταίο, μάλιστα, έχει πλέον ενεργό ρόλο μέσα από τα νέα ψηφιακά συστήματα, τις κάμερες τεχνητής νοημοσύνης και συνολικά την αξιοποίηση τεχνικών μέσων για τον έλεγχο των παραβάσεων.

Το ίδιο το Κέντρο Διαχείρισης Κυκλοφορίας έχει πρόσφατα αναβαθμιστεί με ακόμη πιο σύγχρονες κάμερες και τεχνολογικό εξοπλισμό, με δυνατότητες περαιτέρω εξέλιξης του λογισμικού για προηγμένη διαχείριση της κυκλοφορίας και αυτόματο εντοπισμό συμβάντων.

Η τεχνολογία μπορεί να μας δώσει πολύ ισχυρά εργαλεία. Δεν μπορεί όμως από μόνη της να εξαφανίσει την κίνηση. Χρειάζεται ενιαίο σχέδιο, συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων και, κυρίως, αξιοποίηση των δεδομένων σε πραγματικό χρόνο, ώστε να παρεμβαίνουμε πριν ένα συμβάν μετατραπεί σε κυκλοφοριακό πρόβλημα για ολόκληρο το λεκανοπέδιο.

«Η δυσκολότερη κυκλοφοριακή περίοδος των τελευταίων ετών»

Ερ. Τι εικόνα έχετε για το κυκλοφοριακό της Αττικής τη νέα περίοδο; Πιστεύετε ότι τα πράγματα θα δυσκολέψουν ακόμη περισσότερο;

Εδώ πράγματι υπάρχει ένα πολύ μεγάλο ζήτημα. Ο Σεπτέμβριος ξεκίνησε ιδιαίτερα επιβαρυμένος και οι πρώτες ενδείξεις μάς οδηγούν στην εκτίμηση ότι η περίοδος 2026-2027 μπορεί να εξελιχθεί στην πιο δύσκολη των τελευταίων ετών για το κυκλοφοριακό της Αττικής. Ήδη, μέσα στο πρώτο δεκαήμερο του Σεπτεμβρίου και πριν ακόμη ανοίξουν τα σχολεία, καταγράφηκαν πολύ μεγάλες καθυστερήσεις όχι μόνο στις παραδοσιακές ώρες αιχμής, αλλά σε μεγάλο μέρος της ημέρας.

Με την έναρξη των σχολείων προστίθεται στην κυκλοφοριακή εξίσωση ένας τεράστιος όγκος καθημερινών μετακινήσεων: μαθητές, εκπαιδευτικοί, σχολικά λεωφορεία, γονείς, παππούδες και γιαγιάδες βγαίνουν σχεδόν ταυτόχρονα στους δρόμους. Καθώς η σχολική ημέρα ξεκινά νωρίς το πρωί, από τις 7:30 και μετά η πίεση στο οδικό δίκτυο αυξάνεται απότομα. Έτσι, οι ώρες αιχμής διευρύνονται και οι καθυστερήσεις πολλαπλασιάζονται.

Παράλληλα, ο Σεπτέμβριος είναι παραδοσιακά ένας από τους πιο απαιτητικούς μήνες κυκλοφοριακά. Η τουριστική κίνηση στην Αθήνα παραμένει αυξημένη, με τουριστικά λεωφορεία να επιβαρύνουν ιδιαίτερα το κέντρο, χωρίς να υπάρχουν επαρκείς οργανωμένες υποδομές στάθμευσης και εξυπηρέτησής τους. Στην ίδια εξίσωση πρέπει να προστεθούν και οι μετακινήσεις επισκεπτών με ενοικιαζόμενα ΙΧ.

Ο νέος αυστηρότερος Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας έχει παράλληλα αλλάξει σε σημαντικό βαθμό την οδηγική συμπεριφορά. Οι οδηγοί κινούνται πιο προσεκτικά και με χαμηλότερες ταχύτητες, ενώ περιορίζονται επικίνδυνες παραβάσεις, όπως η παραβίαση του ερυθρού σηματοδότη, κάτι που ασφαλώς είναι θετικό για την οδική ασφάλεια. Στην ίδια κατεύθυνση συμβάλλει και η εγκατάσταση των 388 καμερών της Περιφέρειας Αττικής για τον έλεγχο παραβάσεων ερυθρού σηματοδότη.

Την ίδια στιγμή, όμως, οι δημόσιες συγκοινωνίες δεν είναι ακόμη τόσο ελκυστικές όσο θα έπρεπε ώστε να αποτελούν πραγματική εναλλακτική του ΙΧ. Προβλήματα και αρρυθμίες στα δρομολόγια του Μετρό, δυσλειτουργίες στην τηλεματική, ζητήματα στον Προαστιακό και καθυστερήσεις στα λεωφορεία λειτουργούν αποτρεπτικά για ένα μέρος του επιβατικού κοινού. Όταν ο πολίτης δεν είναι βέβαιος ότι θα φτάσει στον προορισμό του αξιόπιστα και στην ώρα του, πολύ συχνά καταλήγει ξανά στο αυτοκίνητο.

Το μεγάλο αγκάθι, όμως, παραμένει η στάθμευση. Η έλλειψη οργανωμένων χώρων στάθμευσης επιβαρύνει το κυκλοφοριακό με δύο τρόπους. Από τη μία, τα παράνομα σταθμευμένα οχήματα μειώνουν την πραγματική διατομή των δρόμων και περιορίζουν σημαντικά την κυκλοφοριακή τους ικανότητα. Από την άλλη, χιλιάδες οδηγοί διανύουν καθημερινά πρόσθετα χιλιόμετρα μέσα στις συνοικίες αναζητώντας μία διαθέσιμη θέση.

Η Πολιτεία πρέπει να αντιμετωπίσει το κυκλοφοριακό ως ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της καθημερινότητας στο λεκανοπέδιο. Δεν αφορά μόνο τον χρόνο που χάνουμε στον δρόμο. Έχει οικονομικό, περιβαλλοντικό και κοινωνικό κόστος και επηρεάζει άμεσα την ποιότητα ζωής εκατομμυρίων πολιτών.

Με βάση την εμπειρία μου στη διαχείριση της κυκλοφορίας, αλλά και τα δεδομένα που έχουμε μπροστά μας, δεν είμαι ιδιαίτερα αισιόδοξος. Η συνεχής αύξηση του αριθμού των ΙΧ, σε συνδυασμό με τη δεδομένη χωρητικότητα του οδικού δικτύου, δείχνει ότι από τον Σεπτέμβριο του 2026 έως και το καλοκαίρι του 2027 θα αντιμετωπίσουμε μία εξαιρετικά δύσκολη κυκλοφοριακή περίοδο. Εύχομαι να διαψευστώ.

Και μέσα σε όλα αυτά, παραμένει εύλογο το ερώτημα γιατί ο Δακτύλιος επανέρχεται τόσο αργά μέσα στο φθινόπωρο και κυρίως γιατί εξακολουθεί να εφαρμόζεται χωρίς ουσιαστική επικαιροποίηση της φιλοσοφίας του. Κατά την άποψή μου, ο Δακτύλιος πρέπει πλέον να επανεξεταστεί συνολικά και να βασίζεται σε σύγχρονα περιβαλλοντικά και κυκλοφοριακά κριτήρια, όπως οι εκπομπές ρύπων και η κατηγορία του οχήματος, και όχι αποκλειστικά στο αναχρονιστικό σύστημα «μονά-ζυγά» με βάση τον τελευταίο αριθμό της πινακίδας κυκλοφορίας.

Αν θέλουμε πραγματικά να αντιμετωπίσουμε το κυκλοφοριακό, χρειαζόμαστε λιγότερες αποσπασματικές παρεμβάσεις και περισσότερο ενιαίο σχεδιασμό: καλύτερες δημόσιες συγκοινωνίες, οργανωμένη στάθμευση, σύγχρονη σηματοδότηση, διαχείριση της τουριστικής κυκλοφορίας και έναν νέο, επικαιροποιημένο Δακτύλιο προσαρμοσμένο στις πραγματικές ανάγκες της Αθήνας.