Τη σύνδεση δύσβατων ορεινών διαδρομών στη Βόρεια Ελλάδα, από τη Νυμφαία Ροδόπης έως τα Άνω Πορόια Σερρών, με ενδιάμεσες στάσεις σε περιοχές της Ξάνθης και της Δράμας, έδωσε μια διαδρομή 517 χιλιομέτρων. Τη σχεδίασε και την κάλυψε μέσα σε 15 ημέρες ένας γενικός χειρουργός από τη Θεσσαλονίκη, ακολουθώντας τα ίχνη της Γραμμής Μεταξά και επιδιώκοντας να τιμήσει όσους την υπερασπίστηκαν τον Απρίλιο του 1941.

Ο Στέργιος Αράπογλου ξεκίνησε στις 7 το πρωί της 3ης Οκτωβρίου από το οχυρό Νυμφαία, το ανατολικότερο οχυρό της Γραμμής Μεταξά, και τερμάτισε στις 18 Οκτωβρίου στο Πολυβολείο 9, πάνω από τα Άνω Πορόια Σερρών. Συνολικά, πέρασε από 21 οχυρά και πολυβολεία στους νομούς Ροδόπης, Ξάνθης, Δράμας και Σερρών.

Παρόλο που στο παρελθόν έχει ολοκληρώσει διαδρομές πολύ μεγαλύτερης απόστασης, ο ίδιος θεωρεί αυτή την προσπάθεια την πιο δύσκολη της πορείας του. «Έπρεπε να ανέβω και να κατέβω στα βουνά πολλές φορές, σε σημεία δυσπρόσιτα, υπό ακραίες συνθήκες πολλές φορές. Ήταν μέρη εγκαταλειμμένα, επικίνδυνα, με πολλή μοναξιά και άγρια ζώα, όπως αγριογούρουνα, λύκους και αρκούδες», δήλωσε στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων.

Όπως και σε παλαιότερα μεγάλα εγχειρήματα, ο κ. Αράπογλου κάλυψε την απόσταση μόνος. Φίλος του τον συνόδευε με αυτοκίνητο στα τμήματα που είχαν οδικό δίκτυο, ενώ στα ορεινά σημεία συνεννοούνταν για να συναντηθούν εκεί όπου ο δρομέας θα επέστρεφε από το βουνό. Αφού ολοκλήρωνε κάθε μέρα τον στόχο του, περνούσε τη νύχτα σε μικρά επαρχιακά ξενοδοχεία που είχαν κρατηθεί από πριν και ξεκινούσε ξανά το επόμενο πρωί.

Πριν ξεκινήσει, είχε εξετάσει επανειλημμένα τη διαδρομή, καθώς ο σχεδιασμός της δεν περιορίστηκε σε μια χαρτογραφική αποτύπωση. «Κάθε φορά κάνω λεπτομερή κατόπτευση της διαδρομής, πηγαίνω τη βλέπω από κοντά και την υλοποιώ στη συνέχεια. Είχα έτοιμα σενάρια για το πώς θα αντιμετωπίσω οτιδήποτε μπορεί να μου βγάλει το σώμα μου ή κάποια αναποδιά με τον καιρό. Ήμουν προετοιμασμένος για τα πάντα», σημειώνει.

Η αφετηρία της ιδέας ήταν το Ρούπελ

Η σκέψη για τη διαδρομή διαμορφώθηκε το 2022, όταν ο γενικός χειρουργός προετοίμαζε το προηγούμενο μεγάλο εγχείρημά του και βρέθηκε στο οχυρό Ρούπελ. Εκεί συζήτησε με τον υπεύθυνο του οχυρού, αντισυνταγματάρχη Νικόλαο Γκιρμπάτση, και η συνάντηση αυτή στάθηκε η αρχή της προσπάθειας που ολοκλήρωσε πριν από λίγες ημέρες. «Μου είπε ότι κάνει τη διδακτορική του διατριβή με θέμα τα οχυρά της Γραμμής Μεταξά, όπου ψάχνει και ξαναβρίσκει όλα τα πολυβολεία, τα καταγράφει και πρακτικά ξανακάνει τα σχέδια των οχυρών της Γραμμής Μεταξά, τα οποία είχαν χαθεί», αναφέρει.

Ο Στέργιος Αράπογλου είδε στην έρευνα μια δυνατότητα να την εντάξει στη δική του δράση: να χαράξει μια νοητή σύνδεση ανάμεσα στα οχυρά και τα πολυβολεία και να την καλύψει τρέχοντας.

Και στο παρελθόν ο ίδιος είχε συνδυάσει μια μεγάλη αθλητική προσπάθεια με κοινωνικό και ιστορικό μήνυμα. Το 2023 διένυσε 3.064 χιλιόμετρα, από τον Έβρο μέχρι την Κρήτη, περνώντας από 65 μνημεία ολοκαυτωμάτων, για να αναδείξει τη μνήμη των θυμάτων των ναζιστικών εγκλημάτων και το θέμα των γερμανικών οφειλών. Όπως εξηγεί, από το 2012, όταν σταμάτησε να παίρνει μέρος σε αγώνες υπεραποστάσεων, χαράζει ο ίδιος διαδρομές εκατοντάδων ή ακόμη και χιλιάδων χιλιομέτρων, χρησιμοποιώντας το τρέξιμο για να φωτίζει κάθε φορά μια διαφορετική ιστορία.

Στα οχυρά ακούστηκαν τα ονόματα των νεκρών

Ο κ. Αράπογλου αναφέρεται με έντονη συγκίνηση στη Γραμμή Μεταξά. Τη χαρακτηρίζει το μεγαλύτερο τεχνικό και οχυρωματικό κατασκευαστικό έργο του 20ού αιώνα στην Ελλάδα, επισημαίνοντας ότι «έγινε αμιγώς με ελληνικά σχέδια και ελληνικά χέρια… ».

Πρωτίστως, ωστόσο, τον απασχολούν οι άνθρωποι που ανέλαβαν την υπεράσπισή της. Όπως λέει, επρόκειτο για στρατιώτες από κάθε περιοχή της χώρας, πολλοί από τους οποίους δεν ήξεραν καν σε ποιο ακριβώς σημείο κοντά στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα βρίσκονταν. Εκεί, τον Απρίλιο του 1941, αντιμετώπισαν τη γερμανική πολεμική μηχανή, με την αεροπορία, το πυροβολικό και τις μεραρχίες της να επιχειρούν να διασπάσουν τη Γραμμή Μεταξά. «Αυτοί λοιπόν δεν δίστασαν να σταθούν απέναντι στη μεγαλύτερη πολεμική μηχανή εκείνης της εποχής», τονίζει.

Για τον λόγο αυτό, ο κ. Αράπογλου επέλεξε να αναδείξει τους ανθρώπους που χάθηκαν, δίνοντάς τους κεντρική θέση στο εγχείρημα. Εντόπισε στα αρχεία της Διεύθυνσης Ιστορίας Στρατού τα ονόματα των νεκρών και των αγνοουμένων και τα ταξινόμησε ανά οχυρό. Έτσι, σε κάθε στάση μπορούσε να μιλήσει τόσο για την ιστορία του οχυρού όσο και για εκείνους που σκοτώθηκαν εκεί.

Η πορεία στα βουνά της Ροδόπης, της Ξάνθης, της Δράμας και των Σερρών έγινε έτσι ένα προσκλητήριο που επαναλαμβανόταν σε κάθε οχυρό. «Περνώντας από κάθε οχυρό, καθώς έτρεχα, έκανα ένα μικρό βίντεο όπου έλεγα συνοπτικά την ιστορία του, πότε κατασκευάστηκε, ποια ήταν η αποστολή του, πόσα άτομα το επάνδρωναν και τι ακριβώς συνέβη εκεί. Στη συνέχεια έκανα το προσκλητήριο των φονευθέντων και των εξαφανισθέντων», αναφέρει.

Οι αναρτήσεις των βίντεο γίνονταν σχεδόν την ώρα που τραβιούνταν, στα κοινωνικά δίκτυα, ενώ δύο συσκευές GPS κατέγραφαν αδιάκοπα τη διαδρομή, η οποία ήταν διαθέσιμη και σε ζωντανή παρακολούθηση στο διαδίκτυο. Η ενημέρωση για την πορεία του κινητοποίησε κατοίκους των περιοχών που διέσχιζε, οι οποίοι έψαχναν να τον εντοπίσουν και να τον συναντήσουν. «Κάνοντας αυτήν τη διαδρομή με αυτόν τον τρόπο, πρακτικά έγινε ένα ταξίδι μνήμης. Πολλά από τα προσκλητήρια έγιναν σε κορυφές, σε κορυφογραμμές, και ήταν ένα μνημόσυνο. Επειδή ακούστηκαν όλα τα ονόματα, ήταν σαν να ξαναζωντάνευε η διμοιρία αυτών των ανθρώπων, τους οποίους εν πολλοίς, ακόμα κι εμείς οι μεγαλύτεροι, τους έχουμε ξεχάσει», σημειώνει.

Συγκινεί η ιστορία των εξαφανισθέντων

Από τα ονόματα που αναζήτησε στα αρχεία, οι αγνοούμενοι είναι εκείνοι που τον αγγίζουν ιδιαίτερα. Όπως εξηγεί, αρκετοί ήταν στρατιώτες σε προκεχωρημένα φυλάκια και θέσεις προκαλύψεως, στην πρώτη γραμμή όταν άρχισε η γερμανική επίθεση, στις 6 Απριλίου 1941. «Όταν στις 5:15 το πρωί της 6ης Απριλίου άρχισαν οι Γερμανοί να βάλλουν με το πυροβολικό, με τις πρώτες οβίδες, αυτοί κυριολεκτικά εξαϋλώθηκαν. Όταν είσαι σε ένα όρυγμα και σου έρχεται μία οβίδα 88 χιλιοστών ευθυτενούς τροχιάς, πώς να γλιτώσεις;» αναρωτιέται.

Δεν υπήρχε τάφος ή κάποιο συγκεκριμένο μέρος όπου οι συγγενείς των στρατιωτών αυτών θα μπορούσαν να σταθούν και να τους τιμήσουν. Για πολλές δεκαετίες, αρκετοί παρέμεναν μόνο καταγεγραμμένα ονόματα στα αρχεία. «Ποτέ, μέχρι και σήμερα, 85 χρόνια μετά, δεν μπορεί κανείς να ξέρει πού είναι, πού βρίσκονται», τονίζει. Κατά τον ίδιο, ακριβώς αυτή η απουσία προσέδωσε ξεχωριστή σημασία στο προσκλητήριο που πραγματοποιούσε στα οχυρά.

Παρότι μελετά εδώ και χρόνια την ελληνική ιστορία και έχει εμβαθύνει στα γεγονότα της εποχής, θεωρεί ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρές ελλείψεις στην παρουσίαση της μάχης των οχυρών. «Η μάχη των οχυρών της Γραμμής Μεταξά δεν βρίσκεται ακόμα και σήμερα που μιλάμε σε κανένα επίσημο επιστημονικό σύγγραμμα της Ελλάδας. Έχει μόνο καταγραφεί από μεμονωμένους συγγραφείς που ασχολήθηκαν με το θέμα», υποστηρίζει.

Ο ίδιος συνδέει την ιστορική μνήμη όχι μόνο με την καταγραφή των γεγονότων, αλλά και με την προβολή των ανθρώπων που τα έζησαν. Στο πλαίσιο αυτό αναφέρεται σε επιμέρους ιστορίες στρατιωτών που ανακάλυψε στην έρευνά του και τον συγκίνησαν βαθιά. Τους αντιμετωπίζει ως παραδείγματα ζωής, καθώς, όπως πιστεύει, έδειξαν σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες τι μπορεί να σημαίνει να μένει κανείς προσηλωμένος σε μια αξία. «Κανένας και τίποτα δεν μπορεί να είναι πάνω από τη σημαία μας. Και όταν βάζουμε σωστά πρότυπα και τα ακολουθούμε, η σημαία μας δεν υποστέλλεται ποτέ», δηλώνει.

«Δεν είμαι εγώ ο πρωταγωνιστής»

Εδώ και 25 χρόνια, ο Στέργιος Αράπογλου υπηρετεί ως μάχιμος γενικός χειρουργός στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης. Παράλληλα, το τρέξιμο μεγάλων αποστάσεων έχει κεντρική θέση στη ζωή του: έχει συμμετάσχει σε δεκάδες μαραθωνίους και υπερμαραθωνίους, ενώ έχει αναλάβει και εγχειρήματα που υπερβαίνουν κατά πολύ τις συνηθισμένες αθλητικές δοκιμασίες.

Το 2018, ο γενικός χειρουργός διέσχισε την ηπειρωτική Ελλάδα από το Ορμένιο Έβρου μέχρι το Ακρωτήριο Ταίναρον, καλύπτοντας 1.519 χιλιόμετρα μέσα σε 23 ημέρες. Πέντε χρόνια αργότερα, το 2023, έφτασε τα 3.064 χιλιόμετρα. Η φετινή πορεία ήταν μικρότερη σε απόσταση, ωστόσο ο ίδιος τη χαρακτηρίζει πιο απαιτητική από πολλές παλαιότερες. Όπως και στις προηγούμενες προσπάθειές του, την ολοκλήρωσε χωρίς χορηγούς, αναλαμβάνοντας προσωπικά τα έξοδα και υπογραμμίζοντας πως δεν πρέπει να επισκιάζεται ο σκοπός από την προσωπική του προσπάθεια. «Δεν είμαι εγώ ο πρωταγωνιστής. Πρωταγωνιστές είναι οι αγνοούμενοι, οι φονευθέντες και οι οικογένειές τους», σημειώνει.

Ο ίδιος θεωρεί πως για την πραγματοποίηση ενός τέτοιου εγχειρήματος χρειάζονται πέντε στοιχεία: «μέταλλο», πίστη στο όραμα, ψυχή, καρδιά και βαθιά γνώση. Με τον όρο «μέταλλο» εννοεί τον χαρακτήρα και τη σταθερότητα απέναντι στις δυσκολίες, ενώ η πίστη αφορά το όραμα που έχει διαμορφώσει. Η ψυχή εκφράζεται ως θάρρος μπροστά στον φόβο και τις αναποδιές, η καρδιά ως σωματική αντοχή και η γνώση ως σχολαστική προετοιμασία για κάθε πλευρά της διαδρομής. Για εκείνον, ωστόσο, όλα αυτά αποκτούν αξία μόνο όταν μπορούν να μεταδοθούν και στους άλλους με απλό και κατανοητό τρόπο.