Πληρωμές δήμου: πώς ξεχωρίζετε όσα καταβλήθηκαν;

Όταν ψάχνουμε τις πληρωμές δήμου, συχνά πέφτουμε πρώτα πάνω σε έναν προϋπολογισμό γεμάτο ποσά για έργα και προμήθειες. Για να δούμε τι καταβλήθηκε, αναζητούμε τα στοιχεία «εκτέλεσης προϋπολογισμού» και τη στήλη «Πληρωθέντα» στον σχετικό κωδικό δαπάνης.

Η αναφορά αποτυπώνει την πορεία των δαπανών, ενώ οι πράξεις στη Διαύγεια βοηθούν να διασταυρώσουμε μια συγκεκριμένη πληρωμή. Το κρίσιμο είναι να μη συγχέουμε την εγκεκριμένη πίστωση ή τη δέσμευση με την εξόφληση.

Πληρωμές δήμου: από πού ξεκινά η αναζήτηση;

Η πρώτη στάση είναι η ιστοσελίδα του δήμου. Αναζητούμε ενότητες με τίτλους όπως «Οικονομικά», «Διαφάνεια», «Προϋπολογισμός» ή «Εκτέλεση προϋπολογισμού» και ανοίγουμε την πιο πρόσφατη διαθέσιμη αναφορά.

Πριν διαβάσουμε τα ποσά, ελέγχουμε το οικονομικό έτος και την περίοδο αναφοράς: μήνα ή τρίμηνο. Έτσι ξέρουμε σε ποιο χρονικό σημείο αντιστοιχούν τα στοιχεία και αποφεύγουμε να συγκρίνουμε διαφορετικές περιόδους.

Οι οικονομικές υπηρεσίες των δήμων οφείλουν να αναρτούν μηνιαία στοιχεία εκτέλεσης στην ιστοσελίδα του δήμου και στη Διαύγεια, το αργότερο μέσα σε δέκα ημέρες από τη λήξη κάθε ημερολογιακού μήνα. Ο προϋπολογισμός και η συνοπτική κατάστασή του αναρτώνται επίσης στις δύο αυτές θέσεις μετά τον έλεγχο νομιμότητας.

Η μορφή του αρχείου μπορεί να διαφέρει από δήμο σε δήμο. Για παράδειγμα, ο Δήμος Αθηναίων διαθέτει σελίδα με τριμηνιαίες εκθέσεις εκτέλεσης από το 2013 έως και το 2025. Πρόκειται για παράδειγμα αρχειοθέτησης, όχι για ένδειξη ότι όλοι οι δήμοι δημοσιεύουν με τον ίδιο τρόπο.

Εγκρίθηκε η πίστωση. Πληρώθηκε και η δαπάνη;

Όχι απαραίτητα. Ο προϋπολογισμός προβλέπει τα έσοδα και καθορίζει τα έξοδα του οικονομικού έτους, το οποίο διαρκεί από την 1η Ιανουαρίου έως την 31η Δεκεμβρίου. Η εγγραφή μιας δαπάνης δείχνει ότι έχει προβλεφθεί ποσό για αυτήν, όχι ότι το ποσό έχει ήδη πληρωθεί.

Η ανάληψη υποχρέωσης είναι ξεχωριστό στάδιο. Με τη σχετική απόφαση δεσμεύεται η αναγκαία πίστωση, αλλά το δεσμευμένο ποσό δεν ταυτίζεται αυτομάτως με εκείνο που καταβλήθηκε.

Στα μηνιαία στοιχεία εκτέλεσης των εξόδων καταγράφονται, ανά αναλυτικό λογαριασμό, τα προϋπολογισθέντα, τα ενταλματοποιηθέντα και τα πληρωθέντα ποσά. Το ενταλματοποιημένο ποσό δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι έχει εξοφληθεί: υπάρχουν και ενταλματοποιημένες αλλά ανεξόφλητες οφειλές.

Για καθαρή σύγκριση εξετάζουμε τον ίδιο κωδικό και την ίδια περίοδο. Κοιτάζουμε την τελευταία διαμορφωμένη πίστωση, τα δεσμευθέντα, τα ενταλματοποιηθέντα και, τέλος, τα πληρωθέντα. Στα έσοδα οι αντίστοιχες στήλες είναι διαφορετικές και περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τα βεβαιωθέντα και τα εισπραχθέντα.

Τι αποκαλύπτουν οι αριθμοί μιας πραγματικής έκθεσης;

Στην έκθεση εκτέλεσης του προϋπολογισμού του Δήμου Μυλοποτάμου για το πρώτο τρίμηνο του 2024, η κατηγορία «Έργα» εμφανίζει προϋπολογισμό 15.518.242,93 ευρώ. Από την πίστωση αυτή, είχαν δεσμευτεί 14.885.763,04 ευρώ και είχαν πληρωθεί 3.877.967,69 ευρώ.

Οι τρεις αριθμοί περιγράφουν διαφορετικά στάδια. Ο πρώτος είναι το ποσό του προϋπολογισμού για την κατηγορία, ο δεύτερος αφορά τις δεσμεύσεις και ο τρίτος δείχνει όσα είχαν πληρωθεί έως τη λήξη της περιόδου αναφοράς.

Οι αριθμοί αυτοί δεν αρκούν, από μόνοι τους, για να υπολογίσουμε με ακρίβεια πόσο απομένει να πληρωθεί. Για τέτοιον υπολογισμό χρειάζεται η τελευταία διαμορφωμένη πίστωση του συγκεκριμένου κωδικού και η εικόνα των δεσμεύσεων και των ενταλμάτων. Η διαφορά ανάμεσα σε ένα ποσό προϋπολογισμού και στα πληρωθέντα δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με διαθέσιμο υπόλοιπο.

Πώς εντοπίζουμε τη συγκεκριμένη πληρωμή στη Διαύγεια;

Αφού εντοπίσουμε τη σχετική γραμμή στην εκτέλεση, αναζητούμε στη Διαύγεια το όνομα του δήμου μαζί με όρους όπως «ανάληψη υποχρέωσης», «Χρηματικό Ένταλμα Πληρωμής» ή «οριστικοποίηση πληρωμής».

Η απόφαση ανάληψης υποχρέωσης βοηθά να εντοπίσουμε τη δέσμευση, αλλά δεν αποδεικνύει ότι έγινε εξόφληση. Τα χρηματικά εντάλματα πληρωμής αναρτώνται στη Διαύγεια ως πράξεις «οριστικοποίησης πληρωμής», οι οποίες καταγράφουν την πληρωμή της επιμέρους δαπάνης.

Αν πρόκειται για προμήθεια ή σύμβαση, το ΚΗΜΔΗΣ μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά. Τα δημόσια δεδομένα του περιλαμβάνουν στοιχεία για αναλήψεις υποχρέωσης και αναφορές πληρωμών που συνδέονται με σύμβαση. Βοηθούν στη διασταύρωση, αλλά δεν υποκαθιστούν τη στήλη «Πληρωθέντα» της δημοτικής αναφοράς.

Ό,τι δεν πληρώθηκε έμεινε διαθέσιμο;

Η αφαίρεση των πληρωθέντων από την πίστωση δεν αρκεί για να βγάλουμε αυτό το συμπέρασμα. Μπορεί να υπάρχουν δεσμεύσεις, εντάλματα ή άλλες υποχρεώσεις που δεν έχουν ακόμη εξοφληθεί. Επομένως, η διαφορά δεν χαρακτηρίζεται αυτομάτως ούτε εξοικονόμηση ούτε ποσό διαθέσιμο για νέα δαπάνη.

Χρειάζεται να προσέξουμε και την ίδια την πίστωση. Ο προϋπολογισμός μπορεί να αναμορφωθεί μέσα στο έτος, ώστε να δημιουργηθούν νέες πιστώσεις ή να ενισχυθούν ανεπαρκείς. Για τον υπολογισμό του ποσού που δεν έχει πληρωθεί, αναζητούμε την τελευταία διαμορφωμένη πίστωση και όχι μόνο το αρχικό ποσό.

Ορισμένες οφειλές προηγούμενου έτους εγγράφονται στον προϋπολογισμό του επόμενου. Ειδικότερα, συγκεκριμένες ενταλματοποιημένες αλλά ανεξόφλητες οφειλές πληρώνονται κατά προτεραιότητα έναντι ομοειδών υποχρεώσεων του νέου έτους.

Αν δεν βρίσκουμε πρόσφατη αναφορά, ελέγχουμε στη Διαύγεια και τις αποφάσεις αναμόρφωσης του προϋπολογισμού. Η μηνιαία ανάρτηση προβλέπεται το αργότερο δέκα ημέρες μετά τη λήξη κάθε μήνα· έτσι μπορούμε να ελέγξουμε αν εξετάζουμε την τελευταία διαθέσιμη εικόνα και τη διαμορφωμένη πίστωση.