Καταγγελία στην πολεοδομία: τι πρέπει να γράφει το υπόδειγμα;

Μια εργασία στο διπλανό ακίνητο μπορεί να μας κινήσει την περιέργεια ή την ανησυχία, χωρίς να γνωρίζουμε αν είναι νόμιμη. Η καταγγελία στην πολεοδομία χρειάζεται σαφή περιγραφή, ακριβή θέση και όσα στοιχεία μπορούν να βοηθήσουν την υπηρεσία να εξετάσει το ζήτημα.

Η αναφορά δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι υπάρχει παρανομία ούτε προδικάζει το αποτέλεσμα του ελέγχου. Στόχος είναι να εξηγήσουμε τι παρατηρήσαμε, πού και πότε, αφήνοντας στην αρμόδια υπηρεσία την αξιολόγηση.

Τι στοιχεία βοηθούν να εντοπιστεί το ακίνητο;

Η διεύθυνση, η περιγραφή των εργασιών και τα διαθέσιμα τεκμήρια βοηθούν την υπηρεσία να εντοπίσει το ακίνητο και να εξετάσει την αναφορά. Χρήσιμες πληροφορίες μπορεί να είναι ο δήμος ή η περιοχή, η οδός και ο αριθμός, ένα τοπωνύμιο, αλλά και ο όροφος ή η πλευρά του κτιρίου όπου γίνονται οι εργασίες.

Αν η διεύθυνση δεν αρκεί, ένα σκαρίφημα, ένα απόσπασμα χάρτη ή συντεταγμένες μπορούν να κάνουν το σημείο πιο σαφές. Δεν πρόκειται για ενιαία υποχρεωτική λίστα στοιχείων για όλους τους δήμους, αλλά για πρακτικούς τρόπους εντοπισμού.

Περιγράψτε συγκεκριμένα τι είδατε και πότε: ποια εργασία ή κατασκευή σας απασχολεί και σε ποιο σημείο βρίσκεται. Αν γνωρίζετε ότι οι εργασίες συνεχίζονται ή έχετε παρατηρήσει κάτι που μπορεί να συνδέεται με κίνδυνο, αναφέρετέ το με ακρίβεια.

Το Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών, Μίτος, επισημαίνει ότι η αναφορά πρέπει να είναι ευκρινής και σαφής, όχι γενικόλογη ή ασυνάρτητη.

Καταγγελία στην πολεοδομία: υπόδειγμα και βασικά στοιχεία

Το παρακάτω κείμενο είναι ένα πρακτικό υπόδειγμα. Συμπληρώστε τα πεδία με όσα γνωρίζετε και ελέγξτε αν η αρμόδια υπηρεσία διαθέτει δικό της έντυπο.

Προς: [Δήμος και Υπηρεσία Δόμησης ή άλλη αρμόδια υπηρεσία]

Θέμα: Αναφορά για πιθανή αυθαίρετη κατασκευή ή εργασία στην [περιοχή ή διεύθυνση]

Ο/Η υπογράφων/-ουσα [ονοματεπώνυμο], [προαιρετικά: στοιχεία επικοινωνίας για τυχόν επικοινωνία], αναφέρω ότι στις [ημερομηνία ή χρονικό διάστημα] παρατήρησα [συγκεκριμένη περιγραφή εργασιών ή κατασκευής] στο ακίνητο που βρίσκεται [δήμος, οδός και αριθμός ή τοπωνύμιο, όροφος, πλευρά ή άλλο σημείο].

Για τον ακριβέστερο εντοπισμό επισυνάπτω [σκαρίφημα, απόσπασμα χάρτη ή συντεταγμένες, εφόσον υπάρχουν]. Παρακαλώ να εξετάσετε το ζήτημα στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων σας και να προβείτε στις προβλεπόμενες ενέργειες.

Συνημμένα: [φωτογραφίες, έγγραφα ή άλλα διαθέσιμα στοιχεία]

[Ημερομηνία και υπογραφή]

Χρειάζονται φωτογραφίες ή άλλα έγγραφα;

Αν υπάρχουν στοιχεία που μπορούν να βοηθήσουν, επισυνάψτε τα στην αναφορά. Ενδεικτικά, το Μίτος αναφέρει φωτογραφίες και έγγραφα άλλων υπηρεσιών.

Αριθμήστε τα συνημμένα και, στις φωτογραφίες, προσθέστε σύντομη λεζάντα με την ημερομηνία και το σημείο λήψης, αν τα γνωρίζετε. Έτσι γίνεται ευκολότερο να συνδεθεί κάθε τεκμήριο με την περιγραφή της αναφοράς.

Πού κατατίθεται και ποια είναι η διαδικασία;

Πριν από την υποβολή, αναζητήστε στον ιστότοπο του δήμου ποια υπηρεσία είναι αρμόδια, αν υπάρχει τοπικό έντυπο και ποιον τρόπο κατάθεσης δέχεται. Κρατήστε αντίγραφο της αναφοράς και των συνημμένων, μαζί με τον αριθμό πρωτοκόλλου ή το αποδεικτικό αποστολής.

Οι τρόποι εξυπηρέτησης διαφέρουν ανά δήμο. Ο Δήμος Θεσσαλονίκης αναρτά πρότυπο για καταγγελία αυθαίρετων εργασιών, ο Δήμος Θήρας αναφέρει κατάθεση στο πρωτόκολλο της αρμόδιας υπηρεσίας, ενώ ο Δήμος Αθηναίων εμφανίζει ηλεκτρονική υπηρεσία για καταγγελίες αυθαίρετων κατασκευών ή επικινδυνότητας οικοδομής. Πρόκειται για τοπικά παραδείγματα, όχι για έναν ενιαίο τρόπο υποβολής σε όλη τη χώρα.

Για τη διαδικασία του ΥΠΕΝ, το Μίτος περιγράφει έγγραφη υποβολή αυτοπροσώπως ή ταχυδρομικά και αναφέρει ταυτοποιητικό έγγραφο για την εξακρίβωση της ταυτότητας. Η ίδια καταχώριση προβλέπει ενημέρωση του καταγγέλλοντος μέσα σε δύο μήνες για τις ενέργειες που έγιναν ή πρόκειται να γίνουν. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο έλεγχος ή η κρίση επί της ουσίας θα έχουν ολοκληρωθεί στο ίδιο διάστημα.

Τι προβλέπεται για το ηλεκτρονικό σύστημα και την προστασία της ταυτότητας;

Ο ν. 5306/2026 προβλέπει Ενιαίο Ηλεκτρονικό Σύστημα Καταγγελιών. Η ηλεκτρονική υποβολή και το παράβολο των 150 ευρώ αφορούν τη λειτουργία του νέου συστήματος· το παράβολο προβλέπεται να επιστρέφεται αν η καταγγελία ευδοκιμήσει, έστω και εν μέρει. Οι φορείς του δημόσιου τομέα εξαιρούνται από την καταβολή του.

Στην ενημέρωση της 3ης Νοεμβρίου 2026, το Μίτος εμφάνιζε τη διαδικασία ως μη ψηφιακή και χωρίς κόστος. Ο μεταβατικός κανόνας παραπέμπει στη διαδικασία που ίσχυε έως την 1η Μαΐου 2024 μέχρι να τεθεί το νέο σύστημα σε παραγωγική λειτουργία. Δεν τεκμηριώνεται ότι το σύστημα είχε τεθεί σε λειτουργία στις 15 Νοεμβρίου 2026, γι’ αυτό ελέγξτε την τρέχουσα κατάσταση και τις οδηγίες της αρμόδιας υπηρεσίας πριν από την κατάθεση.

Ο νόμος προβλέπει επίσης ότι, στο πλαίσιο του νέου συστήματος, μπορεί να ζητηθεί προστασία της ταυτότητας ή άλλων πληροφοριών, με ειδική αναφορά στα στοιχεία και στους λόγους του αιτήματος. Δεν πρόκειται για αυτόματη ανωνυμία.