Μηχάνημα ανταποδοτικής ανακύκλωσης: Παίρνεις πάντα το ίδιο κουπόνι;
Η συσκευασία μετριέται αυτόματα, αλλά η αξία και η εξαργύρωση του κουπονιού εξαρτώνται από το πρόγραμμα.
ΣΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ
Αδειάζουμε ένα μπουκάλι, το κρατάμε στην άκρη και, περνώντας από ένα μηχάνημα ανταποδοτικής ανακύκλωσης, αναρωτιόμαστε τι θα γίνει μετά την επιστροφή του. Η συνηθισμένη διαδικασία είναι απλή: το μηχάνημα αναγνωρίζει και μετρά τις συσκευασίες που δέχεται και στο τέλος εκδίδει κουπόνι ή, όπου προσφέρεται, δίνει τη δυνατότητα δωρεάς.
Δεν ισχύει παντού η ίδια αξία και τα κουπόνια εξαργυρώνονται σε διαφορετικά συνεργαζόμενα καταστήματα.
Πώς λειτουργεί το μηχάνημα ανταποδοτικής ανακύκλωσης;
Η διαδικασία ξεκινά από την οθόνη: ακολουθούμε τις οδηγίες της και επιστρέφουμε μόνο τις συσκευασίες που δέχεται το συγκεκριμένο σημείο. Στα «Σπιτάκια» της ΑΝΤΑΠΟΔΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ, το μηχάνημα παραλαμβάνει τις άδειες συσκευασίες, αναγνωρίζει κάθε συσκευασία και το υλικό της, τις ταξινομεί ανά υλικό και τις καταμετρά.
Στα συγκεκριμένα μηχανήματα χρησιμοποιούνται αισθητήρες για την αναγνώριση του υλικού και σαρωτής barcode για την αναγνώριση της συσκευασίας. Όταν ολοκληρωθεί η διαδικασία, εκδίδεται απόδειξη ή κουπόνι για το αντίστοιχο κίνητρο.
Σε ορισμένα προγράμματα υπάρχει και επιλογή δωρεάς της αξίας του κινήτρου για κοινωνικό σκοπό. Δεν είναι, όμως, δεδομένο ότι κάθε μηχάνημα προσφέρει την ίδια δυνατότητα ή τις ίδιες επιλογές.
Πόσο αξίζει τελικά το κουπόνι;
Στα δικά της «Σπιτάκια», η ΑΝΤΑΠΟΔΟΤΙΚΗ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ αναφέρει κίνητρο 0,03 ευρώ για κάθε επιστρεφόμενη μεταλλική, πλαστική ή γυάλινη συσκευασία. Το ποσό αφορά το συγκεκριμένο σύστημα και δεν αποτελεί ενιαία πανελλαδική τιμή.
Την ίδια αξία ανά συσκευασία αναφέρει και ο Δήμος Παπάγου–Χολαργού για τα πολυκέντρα του, τα οποία δέχονται αλουμίνιο, λευκοσίδηρο, πλαστικό και γυαλί. Με βάση τα 0,03 ευρώ, 100 αποδεκτές συσκευασίες αντιστοιχούν αριθμητικά σε 3 ευρώ.
Υπάρχει, ωστόσο, μια μικρή διαφορά στους αριθμούς: ο δήμος αναφέρει ότι 33 συσκευασίες αποδίδουν 1 ευρώ σε κουπόνια, ενώ 33 επί 0,03 ευρώ δίνουν 0,99 ευρώ. Οι διαθέσιμες πληροφορίες δεν διευκρινίζουν αν το 1 ευρώ προκύπτει από στρογγυλοποίηση ή από διαφορετικό τρόπο υπολογισμού.
Το παράδειγμα δείχνει γιατί έχει σημασία να διαβάζουμε τους όρους του προγράμματος και να μην θεωρούμε ότι το ίδιο ποσό ισχύει σε κάθε μηχάνημα.
Μπορείς να εξαργυρώσεις το κουπόνι παντού;
Όχι απαραίτητα. Το κουπόνι δεν εξαργυρώνεται αυτομάτως σε οποιοδήποτε κατάστημα: κάθε πρόγραμμα μπορεί να συνδέεται με διαφορετικές τοπικές συνεργασίες.
Στον Δήμο Παπάγου–Χολαργού αναφέρονται συνεργαζόμενα σούπερ μάρκετ ΑΒ Βασιλόπουλος. Ο Δήμος Αλίμου αναφέρεται σε τοπικά καταστήματα και σούπερ μάρκετ. Τα παραδείγματα αυτά αποτυπώνουν διαφορετικές συμφωνίες, όχι έναν κοινό κανόνα για όλη τη χώρα.
Πριν από την εξαργύρωση, ελέγχουμε τους όρους που αναγράφονται στο κουπόνι: το συνεργαζόμενο κατάστημα, τυχόν χρονικό όριο και αν ισχύει σε όλα τα καταστήματα μιας αλυσίδας ή μόνο σε συγκεκριμένα σημεία. Αν κάτι παραμένει ασαφές, η αρμόδια δημοτική υπηρεσία ή το κατάστημα μπορεί να επιβεβαιώσει τι ισχύει.
Το κοντινό σημείο λειτουργεί σήμερα;
Ένα κέντρο μπορεί να έχει ανακοινωθεί, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι λειτουργεί αδιάλειπτα ή ότι δέχεται τα ίδια υλικά σε κάθε περίπτωση. Πριν μεταφέρουμε συσκευασίες, αρκεί ένας έλεγχος στην πιο πρόσφατη ενημέρωση του δήμου για τη λειτουργία και το ωράριο του συγκεκριμένου σημείου.
Ο Δήμος Αλίμου είχε ανακοινώσει δύο κέντρα με ωράριο Δευτέρα έως Σάββατο, από τις 10 το πρωί έως τις 4:30 το απόγευμα, καθώς και παρουσία υπαλλήλου για καθοδήγηση. Το ωράριο αφορά εκείνα τα σημεία και δεν αποτελεί γενικό κανόνα.
Η λειτουργία μπορεί να εξαρτάται και από τη συνεργασία περισσότερων φορέων. Τον Ιούλιο του 2026, ο Δήμος Παλλήνης ανακοίνωσε προσωρινή αναστολή λειτουργίας «Σπιτιών» στην Αττική λόγω παύσης συνεργασίας των εμπλεκόμενων φορέων. Τον Οκτώβριο του 2026, δημοσίευμα κατέγραψε αίτημα του Δήμου Θεσσαλονίκης για αποκατάσταση της λειτουργίας 49 Κέντρων και ενημέρωση για βλάβες και ωράρια. Οι αναφορές αυτές δεν αποδεικνύουν από μόνες τους την κατάσταση κάθε σημείου σήμερα.
Είναι το ίδιο με το νέο σύστημα επιστροφής εγγύησης;
Όχι. Το νέο πανελλαδικό σύστημα επιστροφής εγγύησης, γνωστό ως DRS, είναι διαφορετικό από τα κουπόνια των τοπικών προγραμμάτων. Ο σχεδιασμός του αφορά συμμετέχουσες πλαστικές και μεταλλικές συσκευασίες ποτών έως 3 λίτρα, οι οποίες προβλέπεται να επιστρέφονται άδειες και ακέραιες.
Στο DRS, το κίνητρο είναι εγγυοδοτικό αντίτιμο που επιστρέφεται με κουπόνι ίσης αξίας σε συμμετέχον κατάστημα. Η DRS Hellas αναφέρει ποσά 0,10 ευρώ για συσκευασίες έως 0,5 λίτρα και 0,15 ευρώ για συσκευασίες από 0,5 έως 3 λίτρα. Πρόκειται για τους όρους του σχεδιαζόμενου συστήματος, όχι για τις τιμές των σημερινών τοπικών κινήτρων.
Ο νόμος 5151/2024 είχε ορίσει έναρξη του συστήματος από την 1η Δεκεμβρίου 2025. Ωστόσο, η νομοθετική ημερομηνία δεν σημαίνει ότι το DRS τέθηκε τότε σε λειτουργία. Σύμφωνα με δημοσίευμα της 10ης Νοεμβρίου 2026, ο ΕΟΑΝ είχε εγκρίνει την προηγούμενη ημέρα το επιχειρησιακό σχέδιο και η επίσημη λειτουργία του συστήματος αναμενόταν το 2027. Η DRS Hellas αναφέρει ότι το σύστημα βρίσκεται ακόμη σε ανάπτυξη.
