Η σημερινή συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον πρόεδρο του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν στο Μαξίμου αποκτά ιδιαίτερη διπλωματική σημασία, καθώς η Ελλάδα μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα ανάμεσα στη Βηρυτό και την Ευρωπαϊκή Ένωση σε μια περίοδο που η ΕΕ έχει μείνει σε μεγάλο βαθμό εκτός των κρίσιμων διαπραγματεύσεων για την περιοχή. Το άρθρο τονίζει ότι η ευρωπαϊκή εμπλοκή περιορίζεται κυρίως στην ανθρωπιστική βοήθεια και στη στήριξη των λιβανικών θεσμών και ενόπλων δυνάμεων, ενώ η κατάσταση στο πεδίο παραμένει εύθραυστη λόγω της συνεχιζόμενης βίας και της αβεβαιότητας γύρω από την κατάπαυση του πυρός.
Πιο αναλυτικά
Η σημερινή συνάντηση του πρωθυπουργού με τον πρόεδρο του Λιβάνου, Ζοζέφ Αούν, στο Μέγαρο Μαξίμου μόνο εθιμοτυπική δεν προβλέπεται να είναι. Αναδεικνύει μάλιστα τις δυνατότητες της Ελλάδας σε μια χρονική στιγμή που η Ευρωπαϊκή Ένωση κατηγορείται ότι παρά τα συμφέροντά της στην περιοχή και τους ισχυρούς δεσμούς της τόσο με τον Λίβανο όσο και με το Ισραήλ, τα κράτη μέλη της ΕΕ δεν έχουν διαδραματίσει ουσιαστικά κανέναν ρόλο σε αυτές τις διπλωματικές εξελίξεις. Σε μεγάλο βαθμό απέτυχαν να προσφέρουν στον Λίβανο ένα αντίβαρο απέναντι στο ισχυρότερο Ισραήλ και τον Αμερικανό σύμμαχό του — ο οποίος έχει επίσης ενεργήσει ως ο μοναδικός μεσολαβητής στις διαπραγματεύσεις από τον Απρίλιο.
Η Γαλλία, λόγω της στενής της σχέσης με τον Λίβανο, υπήρξε ιδιαίτερα έντονη στη διπλωματική της στήριξη προς τη Βηρυτό, αλλά παραμερίστηκε από τις ΗΠΑ ήδη από νωρίς, αφού η ισραηλινή κυβέρνηση κατέστησε σαφές ότι δεν επιθυμούσε τη συμμετοχή του Παρισιού στις συνομιλίες. Αυτό έχει αφήσει την Ευρωπαϊκή Ένωση σε μεγάλο βαθμό περιορισμένη σε δύο λιγότερο πολιτικά ευαίσθητους τομείς: την ανθρωπιστική βοήθεια και την οικοδόμηση κρατικών θεσμών.
Η Ελλάδα έχει μια μοναδική διπλωματική ευκαιρία με τη συνάντηση, καθώς η απάντηση της Γαλλίας στην ισραηλινο-λιβανική κρίση υπογράμμιζε αρχικά τόσο τη διαχρονικότητα των ιστορικών δεσμών της με τον Λίβανο όσο και τη μείωση της περιφερειακής επιρροής της. Όμως παρά τη συνεπή διπλωματική της στήριξη στην κυριαρχία του Λιβάνου, το Παρίσι φαίνεται ανίκανο να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των διαπραγματεύσεων για την κατάπαυση του πυρός και των μεταπολεμικών διευθετήσεων.
Παρόλο που μια κατάπαυση του πυρός βρίσκεται τυπικά σε ισχύ μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου από τις 17 Απριλίου 2026, η περιοχή του Λεβάντε κάθε άλλο παρά ειρηνική υπήρξε — ακόμη και μετά την υπογραφή της τριμερούς συμφωνίας-πλαισίου μεταξύ των ΗΠΑ, του Ισραήλ και του Λιβάνου στις 25 Ιουνίου. Καθώς η συνεχιζόμενη βία μεταξύ του Ισραήλ και της Χεζμπολάχ απειλεί την κατάπαυση του πυρός — και πλέον, κατ’ επέκταση, το μνημόνιο κατανόησης ΗΠΑ-Ιράν που υπογράφηκε στις 18 Ιουνίου στις Βερσαλλίες — εξωτερικοί παράγοντες επιδίωξαν να μεσολαβήσουν.
Όσον αφορά την ανθρωπιστική βοήθεια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει παράσχει επείγουσα στήριξη στον Λίβανο μέσω ενός πακέτου χρηματοδοτικής βοήθειας ύψους 1 δισ. ευρώ, το οποίο συμφωνήθηκε το 2024 και αποσκοπούσε κυρίως στον περιορισμό της παράτυπης μετανάστευσης και στην ενίσχυση των κρατικών και θεσμών ασφαλείας του Λιβάνου. Από τον Μάρτιο, η Επιτροπή συμπλήρωσε τη στήριξη αυτή με επιπλέον 100 εκατ. ευρώ σε ανθρωπιστική βοήθεια.
Η στήριξη αυτή είναι ζωτικής σημασίας, ιδίως δεδομένης της κλίμακας των καταστροφών και του εκτοπισμού, καθώς και των πιθανών επιπτώσεων της σύγκρουσης στα μέσα βιοπορισμού. Από τις 2 Μαρτίου, οι επιθέσεις του Ισραήλ έχουν σκοτώσει περισσότερους από 4.319 ανθρώπους στον Λίβανο, έχουν τραυματίσει πάνω από 12.203 και έχουν εκτοπίσει περισσότερα από 1,2 εκατομμύρια άτομα — δηλαδή το 20% του πληθυσμού. Από την ισραηλινή πλευρά, έχουν σκοτωθεί 37 Ισραηλινοί στρατιώτες.
Ο δεύτερος τομέας της εμπλοκής της Ευρωπαϊκής Ένωσης αφορά τη στήριξη της οικοδόμησης κρατικών θεσμών στον Λίβανο και τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ που αποτελεί κεντρικό αίτημα του Ισραήλ και ήταν το πιο αμφιλεγόμενο ζήτημα στις λιβανοϊσραηλινές διαπραγματεύσεις.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση και μεμονωμένα κράτη μέλη παρέχουν υποστήριξη για την ανάπτυξη ικανοτήτων στη λιβανική κυβέρνηση και στις Λιβανικές Ένοπλες Δυνάμεις με την ελπίδα ότι ένα ισχυρότερο λιβανικό κράτος θα μπορούσε να προσφέρει μια αξιόπιστη εναλλακτική λύση ασφάλειας απέναντι στη Χεζμπολάχ. Τον Ιούνιο, οι υπουργοί της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμφώνησαν να διαθέσουν 100 εκατ. ευρώ από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό για την Ειρήνη. Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης μοιράστηκε επίσης με τα κράτη μέλη της ένα σχέδιο για την πιθανή δημιουργία στρατιωτικής και πολιτικής αποστολής στον Λίβανο, με σκοπό τη στήριξη των Δυνάμεων Εσωτερικής Ασφάλειας, της εθνικής αστυνομικής δύναμης της χώρας. Αυτό θα πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο της σταδιακής κατάργησης της UNIFIL, της ειρηνευτικής δύναμης του ΟΗΕ στον νότιο Λίβανο, της οποίας η εντολή λήγει στο τέλος του 2026. Τα μέτρα αυτά αποτελούν αναγκαία βήματα. Εξαρτώνται, ωστόσο, από μια διαρκή κατάπαυση του πυρός και μια βιώσιμη πολιτική διαδικασία, και τα δύο εκ των οποίων παραμένουν αβέβαια. Οι δηλώσεις λοιπόν σήμερα του Κυριάκου Μητσοτάκη θα έχουν μεγάλη βαρύτητα καθώς θα μιλά και εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
