Η υπόθεση με τα τουρκικά επενδυτικά κεφάλαια έχει ήδη φέρει έντονους κραδασμούς στην αγορά της Κωνσταντινούπολης και εισέρχεται τώρα σε νέα φάση. Οι δικαστικές αρχές προχωρούν σε μαζικές συλλήψεις, ενώ πληθαίνουν τα ερωτήματα για το πώς ένα σύστημα που διαχειριζόταν κεφάλαια εκατοντάδων δισεκατομμυρίων λιρών έφτασε να απειλεί την εμπιστοσύνη μικροεπενδυτών και θεσμικών φορέων.
Οι τουρκικές αρχές γνωστοποίησαν ότι έχουν κινήσει διαδικασίες κατά 76 υπόπτων, εκ των οποίων οι 45 έχουν συλληφθεί. Ταυτόχρονα, αποφασίστηκε η δέσμευση περιουσιακών στοιχείων προσώπων που βρίσκονται στο επίκεντρο της έρευνας, με τα μέτρα να επεκτείνονται και σε στενούς συγγενείς τους.
Στο πλαίσιο της έρευνας περιλαμβάνονται 131 fund, τα οποία συνδέονται με επτά εταιρείες διαχείρισης χαρτοφυλακίων και έχουν τεθεί σε εκκαθάριση από την τουρκική Αρχή Κεφαλαιαγοράς (SPK). Στα εν λόγω funds καταγράφονται πάνω από 455.000 επενδυτές, στοιχείο που αναδεικνύει την υπόθεση από εταιρικό πρόβλημα σε ζήτημα ευρύτερης εμπιστοσύνης στην τουρκική κεφαλαιαγορά.
Από τη στενότητα ρευστότητας στην ποινική διερεύνηση
Η αφετηρία του προβλήματος εντοπίστηκε όταν κάποια funds άρχισαν να δυσκολεύονται να καλύψουν τα αιτήματα επενδυτών για εξαγορά.
Με βάση τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί, αρκετά χαρτοφυλάκια ήταν έντονα εκτεθειμένα σε μικρό αριθμό μετοχών, κυρίως εταιρειών με περιορισμένη διασπορά στο χρηματιστήριο. Η αύξηση των αιτημάτων αποχώρησης από επενδυτές οδήγησε τα funds σε πωλήσεις, ασκώντας μεγαλύτερη πίεση στις συγκεκριμένες μετοχές.
Κομβικό ζήτημα στην υπόθεση αποτελεί το αν οι υψηλές αποδόσεις που εμφάνιζαν ορισμένα κεφάλαια αντιστοιχούσαν σε πραγματική επενδυτική αξία ή αν προέκυπταν στρεβλώσεις από την υπερβολική συγκέντρωση σε συγκεκριμένες εταιρείες.
Οι αρχές διερευνούν καταγγελίες για ενδεχόμενες παραβιάσεις της νομοθεσίας για την κεφαλαιαγορά, απάτη, οργανωμένη εγκληματική δραστηριότητα και φορολογικές παραβάσεις. Η διαδικασία της έρευνας παραμένει σε εξέλιξη και οι τελικές ευθύνες θα αποφασιστούν μέσω της δικαστικής οδού.
Ποια πρόσωπα εξετάζονται στην υπόθεση των fund
Στα πρόσωπα που τέθηκαν στο επίκεντρο της υπόθεσης συγκαταλέγονται στελέχη των Tera Yatırım και Pusula Portföy.
Οι τουρκικές αρχές συνέλαβαν τον πρόεδρο της Tera Yatırım Holding, Εμρέ Τεζμέν, ενώ ακολούθησαν αναφορές για συλλήψεις στελεχών, μεταξύ των οποίων ο Αλπέρ Οζτούρκ, ο Σερντάρ Τουρχάν και οι Κερέμ και Εμρέ Αλκίν.
Ξεχωριστή πολιτική και οικονομική σημασία έχει η αναφορά στον Κερέμ Αλκίν, που είχε διατελέσει πρέσβης της Τουρκίας στον ΟΟΣΑ, καθώς και στον Εμρέ Αλκίν, γνωστό οικονομολόγο και σχολιαστή. Η εμπλοκή προσώπων με δημόσιο οικονομικό προφίλ αύξησε τη δημοσιότητα της υπόθεσης στην Τουρκία.
Παράλληλα, τουρκικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν πως στους συλληφθέντες βρίσκεται και ο Ερκάν Κιλιμτζί, πρώην υποδιοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Τουρκίας.
Γιατί το πρόβλημα δεν εντοπίστηκε εγκαίρως;
Πέραν των ποινικών ευθυνών που βρίσκονται υπό διερεύνηση από τη Δικαιοσύνη, έχει ξεκινήσει στην Τουρκία και δεύτερη συζήτηση: κατά πόσον οι εποπτικές αρχές είχαν τη δυνατότητα να παρέμβουν νωρίτερα.
Η τουρκική αγορά είχε ήδη παρουσιάσει ενδείξεις ισχυρής συγκέντρωσης σε ορισμένες μετοχές, καθώς και αυξημένης μεταβλητότητας.
Στις 28 Αυγούστου, η SPK υποχρεώθηκε να ζητήσει από τα funds να περιορίσουν την υπερβολική συγκέντρωση σε μεμονωμένες μετοχές και να ενισχύσουν τη διαφοροποίηση των χαρτοφυλακίων τους. Οι ενέργειες συμμόρφωσης που ακολούθησαν φαίνεται πως επιτάχυναν τις πωλήσεις και αύξησαν τις πιέσεις στην αγορά.
Το ερώτημα που τίθεται πλέον στην Τουρκία είναι εάν οι κανόνες εποπτείας ήταν επαρκείς ή εάν οι αρχές αντέδρασαν όταν το πρόβλημα είχε ήδη λάβει μεγαλύτερες διαστάσεις.
Τα μέτρα των αρχών για τον περιορισμό της ζημιάς
Οι τουρκικές αρχές καταβάλλουν προσπάθεια να περιορίσουν τις επιπτώσεις και να εμποδίσουν τη μετάδοση της κρίσης στο σύνολο του χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Η SPK ανέθεσε την εκκαθάριση στην İş Bankası και τη Ziraat Bankası, ενώ παρέτεινε από τρεις σε έξι μήνες το περιθώριο για την πώληση των περιουσιακών στοιχείων. Στόχος είναι να αποφευχθούν μαζικές πωλήσεις που θα ασκούσαν ακόμη μεγαλύτερη πίεση στις τιμές.
Ο υπουργός Οικονομικών Μεχμέτ Σιμσέκ διέψευσε τις φήμες ότι θα παραιτηθεί και υποστήριξε πως το πρόβλημα περιορίζεται σε συγκεκριμένο τμήμα της αγοράς. Όπως ανέφερε, τα συγκεκριμένα funds αντιστοιχούν περίπου στο 10% του κλάδου και η κατάσταση παραμένει υπό έλεγχο.
Παρά ταύτα, το πλήγμα στην ψυχολογία της αγοράς είναι ήδη ισχυρό. Η υποχώρηση του χρηματιστηρίου και οι μεγάλες απώλειες σε ορισμένες μετοχές ανέδειξαν τη νευρικότητα των επενδυτών.
Γιατί η κρίση των τουρκικών κεφαλαίων αφορά την Ελλάδα
Η υπόθεση παρουσιάζει άμεσο ενδιαφέρον και για την Ελλάδα, τόσο εξαιτίας της οικονομικής διασύνδεσης της περιοχής όσο και επειδή σχετίζεται με τη σταθερότητα της τουρκικής οικονομίας.
Η Τουρκία είναι ένας από τους βασικούς οικονομικούς και εμπορικούς εταίρους της Ελλάδας στην ευρύτερη περιοχή. Ενδεχόμενη παρατεταμένη απώλεια εμπιστοσύνης στις τουρκικές αγορές θα μπορούσε να επηρεάσει το επενδυτικό κλίμα, τις επιλογές των επιχειρήσεων και τη γενικότερη οικονομική κατάσταση της γειτονικής χώρας.
Η εξέλιξη αυτή σημειώνεται την ώρα που η κυβέρνηση του Ερντογάν προσπαθεί να καλλιεργήσει την εικόνα ότι η οικονομία σταθεροποιείται, μετά τις έντονες πιέσεις που αντιμετώπισε τα προηγούμενα χρόνια.
Η υπόθεση με τα funds προσθέτει μια ακόμη σημαντική πρόκληση, καθώς οι αρμόδιες αρχές καλούνται αφενός να αντιμετωπίσουν πιθανές παραβάσεις και αφετέρου να προστατεύσουν την εμπιστοσύνη σε μια αγορά που επιδιώκει να προσελκύσει επενδυτικά κεφάλαια από το εξωτερικό.
Καθοριστικής σημασίας θα είναι το επόμενο βήμα, δηλαδή η δημοσιοποίηση των πορισμάτων της έρευνας. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον θα έχει αν τα ευρήματα αποδώσουν το ζήτημα σε μεμονωμένα πρόσωπα ή αν καταδείξουν πιο σοβαρές αδυναμίες στον μηχανισμό εποπτείας της τουρκικής κεφαλαιαγοράς.
