Πόλεμος στο Ιράν: Ο λογαριασμός των 53 δισ. ευρώ για την Ευρώπη από την εκτόξευση των καυσίμων

Η ενεργειακή αναστάτωση που προκάλεσε ο πόλεμος στο Ιράν έχει ήδη αφήσει βαρύ αποτύπωμα στην ευρωπαϊκή οικονομία. Οι αυξημένες τιμές των καυσίμων κόστισαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση περίπου 53 δισ. ευρώ μέσα σε διάστημα 28 εβδομάδων, σύμφωνα με έκθεση της περιβαλλοντικής οργάνωσης Transport & Environment (T&E).

Το μεγαλύτερο μέρος αυτής της επιβάρυνσης αφορά το ντίζελ, το καύσιμο που κινεί μεγάλο τμήμα των ευρωπαϊκών μεταφορών. Σύμφωνα με την T&E, περίπου 40 δισ. ευρώ από το συνολικό κόστος προέρχονται από την άνοδο της τιμής του πετρελαίου κίνησης.

Κατά μέσο όρο, οι αυξήσεις στα καύσιμα επιβάρυναν την ευρωπαϊκή οικονομία κατά περίπου 270 εκατ. ευρώ την ημέρα. Από το ποσό αυτό, τα 203 εκατ. ευρώ αφορούν το ντίζελ, ενώ τα υπόλοιπα τη βενζίνη.

Οι υπολογισμοί της T&E συγκρίνουν την περίοδο του πολέμου με την αντίστοιχη περσινή περίοδο, λαμβάνοντας υπόψη και την επίδραση του πληθωρισμού, έως τις 6 Σεπτεμβρίου.

Η Ευρώπη πληρώνει την εξάρτησή της από το ντίζελ

Η T&E επισημαίνει ότι η Ευρώπη παραμένει μία από τις οικονομίες με τη μεγαλύτερη εξάρτηση από το ντίζελ παγκοσμίως.

Το ντίζελ και το πετρέλαιο θέρμανσης αντιστοιχούν περίπου στο 43% των πετρελαϊκών προϊόντων που καταναλώνονται στην ΕΕ, ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από τον παγκόσμιο μέσο όρο και περίπου διπλάσιο σε σχέση με τις ΗΠΑ.

Η εξάρτηση αυτή φαίνεται και στους δρόμους: το 2024 σχεδόν τέσσερα στα δέκα επιβατικά αυτοκίνητα στην Ευρώπη ήταν πετρελαιοκίνητα.

Παράλληλα, οι οδικές μεταφορές απορρόφησαν το μεγαλύτερο μέρος της κατανάλωσης ντίζελ στην ΕΕ, με τα επιβατικά οχήματα να βρίσκονται στην πρώτη θέση και να ακολουθούν φορτηγά, λεωφορεία και επαγγελματικά βαν.

Το πετρέλαιο εξακολουθεί επίσης να χρησιμοποιείται σε τομείς όπως η γεωργία, οι κατασκευές και η θέρμανση κατοικιών, αυξάνοντας την πίεση σε επιχειρήσεις και καταναλωτές.

Πόσο ακριβότερα πληρώνουν οδηγοί και μεταφορικές

Για τον μέσο οδηγό, η αύξηση έχει άμεση επίπτωση στην καθημερινότητα. Σύμφωνα με την T&E, ένας οδηγός πετρελαιοκίνητου αυτοκινήτου στην ΕΕ πλήρωσε περίπου 142 ευρώ περισσότερα για καύσιμα κατά την εξεταζόμενη περίοδο σε σχέση με έναν χρόνο πριν.

Έως τις 14 Σεπτεμβρίου, ένα γέμισμα ρεζερβουάρ 50 λίτρων ντίζελ κόστιζε περίπου 30 ευρώ περισσότερο σε σύγκριση με την περίοδο πριν από τον πόλεμο.

Μεγαλύτερη είναι η επιβάρυνση για τις μεταφορικές εταιρείες. Ένα γερμανικό φορτηγό μεγάλων αποστάσεων, σύμφωνα με τα στοιχεία της T&E, χρειάστηκε περίπου 6.000 ευρώ επιπλέον για καύσιμα, δηλαδή περίπου 236 ευρώ την εβδομάδα.

Γιατί εκτοξεύτηκε η τιμή του ντίζελ

Η άνοδος της τιμής του πετρελαίου δεν οφείλεται μόνο στην αύξηση της τιμής του αργού. Η αγορά του ντίζελ δέχθηκε πρόσθετες πιέσεις λόγω προβλημάτων στην παραγωγή και στις εξαγωγές καυσίμων από τη Μέση Ανατολή, αλλά και λόγω περιορισμών που επηρέασαν τη ρωσική παραγωγή.

Η T&E αναφέρει ότι οι εξαγωγές ντίζελ και πετρελαίου θέρμανσης από τη Μέση Ανατολή και τη Ρωσία μειώθηκαν συνολικά κατά σχεδόν 75% τον Αύγουστο σε σχέση με τον ίδιο μήνα πέρυσι.

Ένα ακόμη στοιχείο που δείχνει την πίεση στην αγορά είναι η μεγάλη διαφορά ανάμεσα στην τιμή του αργού πετρελαίου και στη χονδρική τιμή του ντίζελ. Στις αρχές Σεπτεμβρίου η διαφορά ξεπέρασε τα 100 δολάρια το βαρέλι, ενώ συνήθως κυμαίνεται μεταξύ 10 και 30 δολαρίων.

Η μέση τιμή του ντίζελ στην ΕΕ έφτασε τα 2,159 ευρώ το λίτρο στις 14 Σεπτεμβρίου, το υψηλότερο επίπεδο που καταγράφεται στα διαθέσιμα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής από το 2005.

Νέα πίεση στην αγορά το φθινόπωρο

Οι πιέσεις στην προσφορά ενδέχεται να συνεχιστούν τους επόμενους μήνες. Η ζήτηση για πετρέλαιο θέρμανσης, αγροτικά μηχανήματα και εμπορευματικές μεταφορές αυξάνεται εποχικά, την ώρα που αρκετά διυλιστήρια προχωρούν σε προγραμματισμένες εργασίες συντήρησης.

Παράλληλα, στις Ηνωμένες Πολιτείες έχει εξεταστεί το ενδεχόμενο περιορισμού ή απαγόρευσης εξαγωγών ντίζελ. Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι στηρίζει μια τέτοια ιδέα, χωρίς ωστόσο να έχει ληφθεί επίσημη απόφαση.

Μια πιθανή μείωση των αμερικανικών εξαγωγών θα μπορούσε να προσθέσει νέες δυσκολίες στην προσπάθεια της Ευρώπης να εξασφαλίσει επαρκείς ποσότητες καυσίμων.

Οι προτάσεις για μείωση της κατανάλωσης

Η T&E υποστηρίζει ότι υπάρχουν μέτρα που μπορούν να περιορίσουν βραχυπρόθεσμα τη ζήτηση ντίζελ.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η μεγαλύτερη χρήση της τηλεργασίας όπου είναι δυνατόν, η μείωση των ορίων ταχύτητας στους αυτοκινητοδρόμους, η ενίσχυση των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς και η προώθηση πρακτικών οικονομικής οδήγησης.

Σύμφωνα με την οργάνωση, τρεις επιπλέον ημέρες εργασίας από το σπίτι την εβδομάδα θα μπορούσαν να μειώσουν έως και κατά 20% τα έξοδα καυσίμων ενός οδηγού.

Σε μακροπρόθεσμο επίπεδο, η T&E εκτιμά ότι η μετάβαση στα ηλεκτρικά οχήματα θα μπορούσε να μειώσει την έκθεση της Ευρώπης στις διακυμάνσεις της αγοράς πετρελαίου.

Όπως αναφέρει, τα περίπου 8 εκατομμύρια ηλεκτρικά αυτοκίνητα στην ΕΕ απέτρεψαν το 2025 την κατανάλωση περίπου 46 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου, εξοικονομώντας περίπου 2,9 δισ. ευρώ από εισαγωγές πετρελαίου.